숫따니빠따 팔리어 원본

다른 언어 숫따니빠따는 아래 블로그에서 볼 수 있습니다.

영어 버전: https://classzangi.tistory.com/265

한국어 버전: https://classzangi.tistory.com/267

 

숫따니빠따 팔리어 원본 텍스트 파일입니다.

숫따니빠따-팔리어-원문.txt

0.23MB

숫따니빠따-팔리어-원문-가독성.txt

0.21MB

 

숫따니빠따 팔리어 원본 텍스트입니다.

 

숫따니빠따 (Sutta Nipāta) — 빠알리 원문
경집 (經集) — Pāḷi Original Text

============================================================
Public Domain
출처: obo.genaud.net
Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series (1995 디지털판) 기반

============================================================

============================================================
CHAPTER I: THE SERPENT CHAPTER (Uragavagga)
============================================================

============================================================
Snp 1.1 — The Serpent
(Uragasutta)
============================================================

Yo uppatitaṁ vineti kodhaṁ visaṭaṁ sappavisaṁ va osadhehi,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yo rāgam udacchidā asesaṁ bhisapupphaṁ'va saroruhaṁ vigayha,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yo taṇham udacchidā asesaṁ saritaṁ sīghasaraṁ visosayitvā,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yo mānam udabbadhī asesaṁ naḷasetuṁ'va sudubbalaṁ mahogho,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yo nājjhagamā bhavesu sāraṁ vicīnaṁ puppham iva udumbaresu,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yass'antarato na santi kopā iti bhavābhavataṁ ca vītivatto,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yassa vitakkā vidhūpitā ajjhattaṁ suvikappitā asesā,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yo nāccasārī na paccasārī sabbaṁ accagamā imaṁ papañcaṁ,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yo nāccasārī na paccasārī 'sabbaṁ vitatham idan' ti ñatvā loke,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yo nāccasārī na paccasārī 'sabbaṁ vitatham idan' ti vītalobho,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yo nāccasārī na paccasārī 'sabbaṁ vitatham idan' ti vīta-rāgo,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yo nāccasārī na paccasārī 'sabbaṁ vitatham idan' ti vītadoso,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yo nāccasārī na paccasārī 'sabbaṁ vitatham idan' ti vītamoho,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yassānusayā na santi keci, mūlā akusalā samūhatāse,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yassa darathajā na santi keci oraṁ āgamanāya paccayāse,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yassa vanathajā na santī keci vinibandhāya bhavāya hetukappā,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

Yo nīvaraṇe pahāya pañca anigho tiṇṇakathaṁ katho visallo,

So bhikkhu jahāti orapāraṁ urago jiṇṇam iva tacaṁ purāṇaṁ.

============================================================
Snp 1.2 — The Wealthy Rancher
(Dhaniyasutta)
============================================================

"Pakkodano duddhakhiro'ham asmi (iti Dhaniyo gopo)

Anutīre Mahiyā samānavāso,

Channā kuṭi, āhito gini—

Atha ce patthayasi pavassa deva."

"A-k-kodhano vigatakhīlo'ham asmi (iti Bhagavā)

Anutīre Mahiy'ekarattivāso,

Vivaṭā kuṭi, nibbuto gini—

Atha ce patthayasi, pavassa deva."

"Andhakamakasā na vijjare, (iti Dhaniyo gopo)

Kacche rūḷhatiṇe caranti gāvo,

Vuṭṭhim pi saheyyum āgataṁ,—

Atha ce patthayasi, pavassa deva."

"Baddhā hi bhisi susaṅkhatā (iti Bhagavā)

Tiṇṇo pāragato vineyya oghaṁ,

Attho bhisiyā na vijjati,—

Atha ce patthayasi, pavassa deva."

"Gopī mama assavā alolā (iti Dhaniyo gopo)

Dīgha-rattaṁ saṇvāsiyā manāpā,

Tassa na suṇāmi kiñci pāpaṁ,—

Atha ce patthayasi, pavassa deva."

"Cittaṁ mama assavaṁ vimuttaṁ (iti Bhagavā)

Dīgha-rattaṁ paribhāvitaṁ sudantaṁ,

Pāpaṁ pana me na vijjati

Atha ce patthayasi, pavassa deva."

"Attavetanabhato'ham asmī (iti Dhaniyo gopo)

Puttā ca me samāniyā arogā,

Tesaṁ na suṇāmi kiñci pāpaṁ,—

Atha ce patthayasi, pavassa deva."

"Nāhaṁ bhatako'smi kassaci (iti Bhagavā)

Nibbiṭṭhena carāmi sabba-loke,

Attho bhatiyā na vijjati

Atha ce patthayasi, pavassa deva."

"Atthī vasā atthi dhenupā (iti Dhaniyo gopo)

Godharaṇiyo paveṇiyo pi atthi,

Usabho pi gavampatī ca atthi,—

Atha ce patthayasi, pavassa deva."

"N'atthi vasā, n'atthi dhenupā (iti Bhagavā)

Godharaṇiyo paveṇiyo pi n'atthi,

Usabho pi  gavampatīdha n'atthi,—

Atha ce patthayasi, pavassa deva."

"Khīḷā nikhātā asampavedhī, (iti Dhaniyo gopo)

Dāmā muñjamāyā navā susaṇaṭhānā,

Na hi sakkhinti dhenupā pi chettuṁ,—

Atha ce patthayasi pavassa deva."

"Usabho-r-iva chetva, bandhanāni, (iti Bhagavā)

Nāgo pūtilataṁ va dāḷayitvā,

Nahaṁ puna upessaṁ gabbhaseyyaṁ,—

Atha ce patthayasi, pavassa deva."

"Ninnañ ca thalañ ca pūrayanto

Mahāmegho pāvassi tāva-d-eva,

Sutvā devassa vassato

Imam atthaṁ Dhaniyo abhāsatha."

"Lābho vata no anappako

Ye mayaṁ Bhagavantaṁ addasāma,

Saraṇaṁ taṁ upema cakkhuma,

Satthā no hohi tuvaṁ mahāmuni."

"Gopī ca ahañ ca assavā

Brahma-cariyaṁ Sugate carāmase,

Jātimaraṇassa pāragā

Dukkhass'antakarā bhavāmase."

"Nandati puttehi puttimā, (iti Māro pāpimā)

Gomiko gohi tath'eva nandati,

Upadhī hi narassa nandanā

Na hi so nandati yo nirūpadhī."

"Socati puttehi puttimā, (iti Bhagavā)

Gomiko gohi tath'eva socati,

Upadhī hi narassa socanā

Na hi so socati yo nirūpadhī" ti.

============================================================
Snp 1.3 — The Horned Rhino
(Khaggavisāṇasutta)
============================================================

Sbbesu bhūtesu nidhaya daṇaḍaṁ

Aviheṭhayaṁ aññataram pi tesaṁ,

Na puttam iccheyya kuto sahāyaṁ

Eko care khaggavisāṇakappo.

Saṁsaggajātassa bhavanti sneho,

Snehanv'ayaṁ dūkkham idaṁ pahoti,

Ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno

Eko care khaggavisāṇakappo.

Mitte suhajje anukampamāno

Hāpeti atthaṁ paṭibaddha-citto,

Etaṁ bhayaṁ santhave pekkhamāno

Eko care khaggavisāṇakappo.

Vaṁso vīsālo va yathā visatto

Puttesu dāresu ca yā apekhā,

Vaṁsakaḷīro va
asajja-māno

Eko care khaggavisāṇakappo.

Migo araññamhi yathā abaddho

Yenicchakaṁ gacchati gocarāya,

Viññū naro seritaṁ pekkhamāno

Eko care khaggavisāṇakappo.

Āmantanā hoti sahāyamajjhe

Vāse ṭhāne gamane cārikāya,

Anabhijjhataṁ seritaṁ pekkhamāno

Eko care khaggavisāṇakappo.

Khīḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe

Puttesu ca vipulaṁ hoti pemaṁ,

Piyavippayogaṁ vijiguccha-māno

Eko care khaggavisāṇakappo.

Cātuddiso appaṭīgho ca hoti

Santussamāno itarītarena,

Passariyānaṁ sahitā achambhī

Eko care khaggavisāṇakappo.

Dussaṅgahā pabba-jitā pi eke

Atho gaha-ṭ-ṭhā gharam āvasantā,

Appo-s-sukko paraputtesu hutvā

Eko care khaggavisāṇakappo.

Oropayitvā gihī vyañjanāni

Saṁsīnapatto yathā koviḷāro,

Chetvāna  vīro gihībandhanāni

Eko care khaggavisāṇakappo.

Sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ

Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīraṁ,

Abhibhuyya sabbāni parissayāni

Careyya ten'atta-mano satīmā.

No ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ

Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīraṁ,

Rājā va raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya

Eko care khaggavisāṇakappo.

Addhā pasaṁsāma sahāyasampadaṁ

Seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā,

Ete aladdhā anavajjabhojī

Eko care khaggavisāṇakappo.

Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni

Kammāraputtena suniṭṭhitāni,

Saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṁ

Eko care khaggavisāṇakappo.

Evaṁ dutiyena sahā mam'assa

Vācābhilāpo abhisajjanā vā,

Etaṁ bhayaṁ āyatiṁ pekkhamāno

Eko care khaggavisāṇakappo.

Kāmā hi citrā madhurā manoramā

Virūparūpena mathenti cittaṁ,

Ādīnavaṁ kāma-guṇesu disvā

Eko care khaggavisāṇakappo.

'Itī ca gaṇḍo ca upaddavo ca

Rogo ca sallañ ca bhayañ ca m'etaṁ,

Etaṁ bhayaṁ kāma-guṇesu disvā

Eko care khaggavisāṇakappo.

Sītañ ca uṇhañ ca, khudaṁ pipāsaṁ,

Vātātape ḍaṁsasiriṁsape ca,

Sabbāni p'etāni abhisambhavitvā

Eko care khaggavisāṇakappo.

Nāgo va yūthāni vivajjayitvā

Sañjātakhandho padumī uḷāro,

Yathābhirantaṁ vihare araññe

Eko care khaggavisāṇakappo.

Aṭṭhānata taṁ saṅgaṇ'ikā-ratassa,

Yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttiṁ,—

Ādiccabandhussa vaco nisamma

Eko care khaggavisāṇakappo.

Diṭṭhīvisūkāni upātivatto

Patto niyāmaṁ paṭiladdhaMaggo,

'Uppannañāṇo'mhi anaññaneyyo'

Eko care khaggavisāṇakappo.

Nillolupo nikkuho nippipāso

Nimmakkho niddhantakasāvamoho,

Nirāsayo sabba-loke bhavitvā

Eko care khaggavisāṇakappo.

Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha

Anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ,

Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ,

Eko care khaggavisāṇakappo.

Bahu-s-sutaṁ dhamma-dharaṁ bhajetha

Mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ,

Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ

Eko care khaggavisāṇakappo.

Khīḍḍaṁ ratiṁ kāma-sukhañ ca loke

Analaṅkaritvā anapekkhamāno,

Vibhūsanaṭṭhānā virato sacca-vādī

Eko care khaggavisāṇakappo.

Puttañ ca dāraṁ pitarañ ca mātaraṁ

Dhanāni dhaññāni ca bandhavāni ca,

Hitvāna kāmāni yathodhikāni

Eko care khaggavisāṇakappo.

'Saṅgo eso, parittam ettha sokhyaṁ,

App'assādo, dukkham ettha bhiyyo,

Gaḷo eso'iti ñatvā mutīmā

Eko care khaggavisāṇakappo.

Sandāḷayitvā saṁyojanāni

Jālaṁ va bhetvā salil'ambucārī,

Aggīva daḍḍhaṁ anivatta-mano

Eko care khaggavisāṇakappo.

Okkakhitta cakkhu na ca pādalolo

Guttindriyo rakkhitamānasāno,

Anavassuto apariḍayha-māno

Eko care khaggavisāṇakappo.

Ohārayitvā gihīvyañjanāni

Sañchannapatto yathā pārichatto,

Kāsāyavattho abhini-k-khamitvā

Eko care khaggavisāṇakappo.

Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo

Anaññaposī sapadānacārī,

Kule kule appaṭibaddha-citto

Eko care khaggavisāṇakappo.

Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso

Upakkilese vyapanujja sabbe,

Anissito chetvā sinehadosaṁ

Eko care khaggavisāṇakappo.

Vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukkhañ ca

Pubbe va ca somanadomanassaṁ,

Laddhān'upekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ

Eko care khaggavisāṇakappo.

Āraddha-viriyo paramatthapattiyā

Alīnacitto akusītavutti,

Daḷhanikkamo thāma balūpapanno

Eko care khaggavisāṇakappo.

Paṭisallānaṁ jhānam ariñcamāno

Dhammesu niccaṁ anuDhamma-cārī,

Ādīnavaṁ sammasitā bhavesu

Eko care khaggavisāṇakappo.

Taṇha-k-khayaṁ patthayaṁ appamatto

Ānalamūgo sutavā satīmā,

Saṅkhāta-dhammo niyato padhānavā

Eko care khaggavisāṇakappo.

Sīho va saddesu asantasanto

Vāto va jālamhi asajja-māno,

Padumaṁ va toyena alippamāno

Eko care khaggavisāṇakappo.

Sīho yathā dāṭhabalī pasayha

Rājā migānaṁ Abhibhuyyacārī,

Sevetha pantāni sen'āsanāni

Eko care khaggavisāṇakappo.

Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ

Āseva-māno muditañ ca kāle,

Sabbena lokena avirujjhamāno

Eko care khaggavisāṇakappo.

Rāgañ ca dosañ ca pahāya mohaṁ

Sandāḷayitvā saṁyojanāni,

Asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi

Eko care khaggavisāṇakappo.

Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā

Nikkāraṇā dullabhā ajja mittā,

Attaṭṭhapaññā asuci manussā

Eko care khaggavisāṇakappo.

============================================================
Snp 1.4 — With Bhāradvāja the Farmer
(Kasibhāradvājasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Magadhesu viharati Dakkhiṇā-

girismiṁ Ekanāḷāyaṁ brāhmaṇa-gāme. Tena kho pana samayena KasīBhāradvājassa brāhmaṇassa pañca-mattāni naṅgalasatāni payuttāni honti vappakāle.

Atha kho Bhagavā pubbanha-samayaṁ nivāsetvā patta-cīvaram ādāya yena KasīBhāradvājassa brāhmaṇassa kammanto ten'upasaṅkami. Tena kho pana samayena KasīBhāradvājassa brāhmaṇassa parivesanā vattati. Atha kho Bhagavā yena parivesanā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā eka-m-antaṁ aṭṭhāsi. Addasā kho KasīBhāradvājo brāhmaṇo Bhagavantaṁ piṇḍāya ṭhitaṁ, disvāna Bhagavantaṁ etad avoca:

"Ahaṁ kho samaṇa kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmi, tvam pi samaṇa kasassu ca vapassu ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjassū" ti.

"Aham pi kho brāhmaṇa kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī" ti.

"Na kho pana mayaṁ passāma bhoto Gotamassa yugaṁ vā naṅgalaṁ vā phālaṁ vā pācanaṁ vā balivadde vā, atha ca pana bhavaṁ Gotamo evam āha: aham pi kho brāhmaṇa kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī" ti.

Atha kho KasīBhāradvājo brāhmaṇo Bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

"Kassako paṭijānāsi, na ca passāma te kasiṁ,

Kasiṁ no pucchito brūhi, yathā jānemu te kasiṁ."

"Saddhā bījaṁ tapo vuṭṭhi, paññā me yuganaṅgalaṁ,

Hiri īsā, mano yottaṁ, sati me phālapācanaṁ.

Kāyagutto vacīgutto āhāre udare yato,

Saccaṁ karomi niddānaṁ, soraccaṁ me pamocanaṁ.

Viriyaṁ me dhuradhorayhaṁ, yoga-k-khemādhivāhanaṁ,

Gacchati anivattantaṁ, yattha gantvā na socati.

Evam esā kasī kaṭṭhā, sā hoti amatapphalā:

Etaṁ kasiṁ kasītvāna sabba-dukkhā pamuccatī" ti.

Atha kho KasīBhāradvājo brāhmaṇo mahatiyā kaṁsapātiyā pāyāsaṁ vaḍḍhetvā Bhagavato upanāmesi: "Bhuñjatu bhavaṁ Gotamo pāyāsaṁ, kassako bhavaṁ, yaṁ hi bhavaṁ Gotamo amataphalaṁ kasiṁ kasatī" ti.

"Gāthābhigītaṁ me abhojayyaṁ,

Sampassataṁ brāhmaṇa n'esa dhammo,

Gāthābhigītaṁ panudanti buddhā,

Dhamme satī brāhmaṇa vuttir esā.

Aññena ca kevalinaṁ mahesiṁ

Khīṇ'āsavaṁ kukkuccamūpasantaṁ,

Annena pānena upaṭṭhahassu,

Khettaṁ hi taṁ puññapekhassa hotī" ti.

"Atha kassa c'āhaṁ bho Gotama imaṁ pāyāsaṁ dammī" ti.

"Na kho'haṁ taṁ brāhmaṇa passāmi sa-devake loke sa-Mārake sa-brahmake sa-s-samaṇa-brāhmaṇīyā pajāya sadeva-manussāya yassa so pāyāso bhutto sammā pariṇāmaṁ gaccheyya aññatra Tathāgatassa vā Tathāgata-sāvakassa vā, tena hi tvaṁ brāhmamaṇa taṁ pāyāsaṁ appaharite vā chaḍḍehi appāṇake vā udake opilāpehī" ti.

Atha kho KasīBhāradvājo brāhmaṇo taṁ pāyāsaṁ appāṇake udake opilāpesī. Atha kho so piyāso udake pakkhītto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhupāyati sampadhūpāyati. Seyyathā pi nāma phālo divasasantatto udake pakkhītto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhupāyati sampadhūpāyati, evam eva so pāyāso udake pakkhītto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati.

Atha kho KasīBhāradvājo brāhmaṇo saṁviggo loma-haṭṭha-jāto yena Bhagavā ten'upasaṅkami,

upasaṅkamitvā Bhagavato pādesu sirasā nipatitvā Bhagavantaṁ etad avoca:

"Abhikkantaṁ bho Gotama abhīkkantaṁ bho Gotama: seyyathā pi bho Gotama nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭi-c-channaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā Maggaṁ ācikkheyya, andha-kāre vā telapajjātaṁ dhāreyya, 'cakkhu-manto rūpāni dakkhintī' ti, evam evaṁ bhotā Gotamena aneka-pariyāyena dhammo pakāsito. Es'āhaṁ bhavantaṁ Gotamaṁ saraṇaṁ

gacchāmi Dhammañ ca bhikkhu-saṅghañ ca, labheyyāhaṁ bhoto Gotamassa santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan" ti.

Alattha kho KasīBhāradvājo brāhmaṇo Bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ. Acir'ūpasampanno kho pan'āyasmā Bhāradvājo eko vūpakaṭṭhe appamatto ātāpī pahit'atto viharanto nacirass'eva yass'atthāya kula-puttā samma-d-eva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti.

Tad anuttaraṁ Brahma-cariya-pariyosānaṁ diṭṭhe'va dhamme sayaṁ abhiññā sacchi-katvā apasampajja vibhāsi. "Khīṇā jāti, vusitaṁ Brahma-cariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā" ti abbhaññāsi. Aññataro ca kho pan'āyasmā Bhāradvājo arahataṁ ahosīti.

============================================================
Snp 1.5 — With Cunda
(Cundasutta)
============================================================

"Pucchāmi muniṁ pahūtapaññaṁ (iti Cundo kammāraputto)

Buddhaṁ dhammassāmiṁ vīta-taṇhaṁ

Dīpaduttamaṁ sārathinaṁ pavaraṁ

Kati loke samaṇā tad iṅgha brūhi."

"Caturo samaṇā, na pañcamo'tthī (Cundā ti Bhagavā)

Te te āvikaromi sakkhipuṭṭho:

Maggajino Maggadesako ca,

Magge jīvati, yo ca Maggadūsi."

"Kaṁ Maggajinaṁ vadanti buddhā, (iti Cundo kammāraputto)

Maggakkhāyī kathaṁ atulyo hoti,

Magge jīvati me brūhi puṭṭho,

Atha me āvikarohi Maggadūsiṁ."

"Yo tiṇṇakathaṁ katho visallo

Nibbānābhirato anānugiddho,

Lokassa sa-devakassa netā,

Tādiṁ Maggajikaṁ vadanti buddhā.

Paramaṁ paraman ti yo'dha ñatvā

Akkhāti vibhajati idh'eva dhammaṁ,

Taṁ kaṅkhacch'idaṁ muniṁ anejaṁ

Dutiyaṁ bhikkhūkamāhu Maggadesiṁ.

Yo dhammapade sudesite

Magge jīvati saññato satīmā,

Anavajjapadāni seva-māno

Tatiyaṁ bhikkhunam āhu Maggajīviṁ.

Chadanaṁ katvāna subbatānaṁ

Pakkhandi kuladūsako pagabbho,

Māyāvī asaññato palāpo

Patirūpena caraṁ, sa Maggadūsī.

Ete ca paṭivijjha yo gahaṭṭho

sutavā ariya-sāvako sapañño

Sabbe ne'tādisā' ti ñatvā

Iti disvā na hāpeti tassa saddhā,—

Kathaṁ hi duṭṭhena asampaduṭṭhaṁ

Suddhaṁ asuddhena samaṁ kareyyā" ti.

============================================================
Snp 1.6 — Downfalls
(Parābhavasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Sāvatthiyaṁ viyarati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkanta-vaṇṇā kevala-kappaṁ Jetavanaṁ obhāsetvā yena Bhagavā ten'upasaṅkami. Upasaṅkamitvā Bhagavantaṁ abhivādetvā eka-m-antaṁ aṭṭhāsi. Eka-m-antaṁ ṭhitā kho sā devatā Bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

"Parābhavantaṁ purisaṁ mayaṁ pucchāma Gotamaṁ,

Bhagavantaṁ puṭṭhum āgamma: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Suvijāno bhavaṁ hoti, suvijāno parābhavo,

Dhamma-kāmo bhavaṁ hoti dhammadessī parābhavo."

93 "Iti h'etaṁ vijānāma, paṭhamo so parābhavo,

Dutiyaṁ Bhagavā brūhi: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Asant'assa piyā hontī, sante na kurute piyaṁ,

Asataṁ dhammaṁ roceti, taṁ parābhavato mukhaṁ."

"Iti h'etaṁ vijānāma, dutiyo so parābhavo,

Tatiyaṁ Bhagavā brūhi: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Niddāsīlī  sabhāsīlī anuṭṭhātā ca yo naro,

Alaso ko'dhapaññāṇo, taṁ parābhavato mukhaṁ."

"Iti h'etaṁ vijānāma, tatiyo so parābhavo,

Catutthaṁ Bhagavā brūhi: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Yo mātaraṁ vā pitaraṁ vā jiṇṇakaṁ gatayobbanaṁ,

Pahū santa na bharati, taṁ parābhavato mukhaṁ."

"Iti h'etaṁ vijānāma, catuttho so parābhavo,

Pañcamaṁ Bhagavā brūhi: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Yo brāhmaṇaṁ vā samaṇaṁ vā aññaṁ vā pi vaṇibbakaṁ,

Musā-vādena vañceti, taṁ parābhavato mukhaṁ."

"Iti h'etaṁ vijānāma, pañcamo so parābhavo,

Chaṭṭhamaṁ Bhagavā brūhi: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Pahūtavitto puriso sahirañño sabhojano,

Eko bhuñjati sādūni, taṁ parābhavato mukhaṁ."

"Iti h'etaṁ vijānāma, chaṭaṭṭhamo so parābhavo,

Sattamaṁ Bhagavā brūhi: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Jātitthadadho dhanatthaddho gottatthaddho ca yo naro,

Sañ ñātiṁ atimaññeti, taṁ parābhavato mukhaṁ."

"Iti h'etaṁ vijānāma, sattamo so parābhavo,

Aṭṭhamaṁ Bhagavā brūhi: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Itthidhutto surādhutto akkhadhatto ca yo naro,

Laddhaṁ laddhaṁ vināseti, taṁ parābhavato mukhaṁ."

"Iti h'etaṁ vijānāma, aṭṭhamo so parābhavo,

Navamaṁ Bhagavā brūhi: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Sehi dārehi a-santuṭṭho vesiyāsu padissati,

Dissati paradāresu, taṁ parābhavato mukhaṁ."

"Iti h'etaṁ vijānāma, navamo so parābhavo,

Dasamaṁ Bhagavā brūhi: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Atītayobbano poso āneti timbarutthaniṁ,

Tassā issā na supati, taṁ parābhavato mukhaṁ."

"Iti h'etaṁ vijānāma, dasamo so parābhavo,

Ekādasamaṁ Bhagavā brūhi: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Itthisoṇḍiṁ vikiraṇiṁ purīsaṁ vā pi tādisaṁ,

Issarīyasmīṁ ṭhāpeti, taṁ parābhavato mukhaṁ."

"Iti h'etaṁ vijānāma, ekādasamo so parābhavo,

Dvādasamaṁ Bhagavā brūhi: kiṁ parābhavato mukhaṁ."

"Appabhogo mahātaṇho khattiye jāyato kule,

So'dha rajjaṁ patthayati, taṁ parābhavato mukhaṁ."

"Ete parābhave loke paṇḍito samavekikhiya,

Ariyo dassana-sampanno, sa lokaṁ bhajate sivan" ti.

============================================================
Snp 1.7 — The Lowlife
(Vasalasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ Bhagavā Sāvatthiyaṁ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho Bhagavā pubbanha samayaṁ nivāsetvā patta-cīvaraṁ ādāya Sāvatthiyaṁ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena AggikaBhāradvājassa brāhmaṇassa nivesane aggi pajjalito hoti, āhuti paggahitā. Atha kho Bhagavā Sāvatthiyaṁ sapadānaṁ piṇḍāya caramāno yena AggikaBhāradvājassa brāhmaṇassa nivesanaṁ ten'upasaṅkami. Addasā kho AggikaBhāradvājo brāhmaṇo Bhagavantaṁ dūrato'va āga-c-chantaṁ. Disvāna Bhagavantaṁ etad avoca: "tatr'eva muṇḍaka tatr'eva samaṇaka, tatr'eva vasalaka tiṭṭhāhī" ti.

Evaṁ vutte Bhagavā AggikaBhāradvājaṁ brāhmaṇaṁ etad avoca: "jānāsi panā tvaṁ brāhmaṇa vasalaṁ vā vasalakaraṇe vā dhamme" ti.

"Na khv'āhaṁ bho Gotama jānāmi vasalaṁ vā vasalakaraṇe vā dhamme. Sādhu me bhavaṁ Gotamo tathā dhammaṁ desetu, yathā'haṁ jāneyyaṁ vasalaṁ vā vasalakaraṇe vā dhamme" ti.

"Tena hi brāhmaṇa suṇāhi, sādhukaṁ mana-sikarohi bhāsissāmī" ti. "Evaṁ bho" ti kho AggikaBhāradvājo brāhmaṇo Bhagavato paccassosī. Bhagavā etad avoca:

"Kodhano upanābhi ca pāpamakkhī ca yo naro,

Vipannadiṭṭhi māyāvī, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Ekajaṁ va dījaṁ vā pi yo'dha pāṇāni hiṁsati,

Yassa pāṇe dayā n'atthi taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo hanti parirundhati gāmāni nigamāni ca,

Niggāhako samaññāto, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Gāme vā yadi vāraññe yaṁ paresaṁ mamāyitaṁ,

Theyyā ādinnaṁ ādiyati, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo have iṇam ādāya cujjamāno palāyati,

"Na hi te iṇam atthi" ti, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo ve kiñcikkhakamyatā panthasmiṁ vajataṁ janaṁ,

Hantivā kiñcīkkham ādeti, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo attabhetu parahetu dhanahetū ca yo naro,

Sakikhīpuṭṭho musā brūti, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo ñātinaṁ sakhānaṁ vā dāresu patidissati,

Sabhasā sampiyena vā, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo mātaraṁ vā pitaraṁ vā jiṇṇakaṁ gatayobbanaṁ,

Pahū santo na bharati, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo mātaraṁ vā pitaraṁ vā bhātaraṁ bhaginiṁ sasuṁ,

Hanti roseti vācāya, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo atthaṁ pucchito santo anattham anusāsati,

Paṭicchannena manteti, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo katvā pāpakaṁ kammaṁ 'mā maṁ jaññā' ti icchati,

Yo paṭi-c-channa-kammanto, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo ve parakulaṁ gantvā bhutvāna sucibhojanaṁ,

Āgataṁ na paṭipūjeti, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo brāhmaṇaṁ vā samaṇaṁ vā aññaṁ vā pi vaṇibbakaṁ,

Musā-vādena vañceti, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo brāhmaṇaṁ vā samaṇaṁ vā bhattakāle upaṭṭhite,

Roseti vācā na ca deti, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Asataṁ yo'dha pabrūti mohena paḷiguṇṭhito,

Kiñcikkhaṁ nijigiṁsāno, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo c'attāṇaṁ samukkaṁse parañ ca-m-avajānati,

Nihīno sena mānena, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Rosako kadariyo ca pāpiccho maccharī saṭho,

Ahiriko an-ottāpī, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo Buddhaṁ paribhāsati atha vā tassa sāvakaṁ,

Paribbājaṁ gahaṭṭhaṁ vā, taṁ jaññā'vasalo' iti.

Yo ve anarahā santo arahaṁ paṭijānati,

Coro sa-brahmake loke esa kho vasalādhamo,

Ete kho vasalā vutthā, mayā vo ye pakāsitā.

Na jaccā vasalo hoti, na jaccā hoti brāhmaṇo,

Kammanā vasalo hoti, kammanā hoti brāhmaṇo.

Tad aminā pi jānātha, yathā me'daṁ nidassanaṁ,

Caṇḍālaputto sopāko Mātaṅgo iti vissuto.

So yasaṁ paramaṁ patto Mataṅgo yaṁ sudullabhaṁ,

Āgañchuṁ tass'upaṭṭhānaṁ khattiyā brāhmaṇā bahū.

So devayānam āruyha, virajaṁ so mahā-pathaṁ,

Kāmarāgaṁ virāchetvā brahma-lok'ūpago ahū

Na naṁ jāti nivāresi Brahma-lokūpapattiyā.

Ajjhāyakakule jātā brāhmaṇā mattabandhavā,

Te ca pāpesu kammesu abhiṇham upadissare,

Dṭṭhe va dhamme gārayhā samparāye ca duggatiṁ—,

Na ne jāti nivāreti duggaccā garahāya vā.

Na jaccā vasalo hoti, na jaccā hoti brāhmaṇo,

Kammanā vasalo hoti, kammanā hoti brāhmaṇo" ti.

Evaṁ vutte AggikaBhāradvājo brāhmaṇo Bhagavantaṁ etad avoca:

"Abhikkantaṁ bho Gotama abhīkkantaṁ bho Gotama. Seyyathā pi bho Gotama nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭi-c-channaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā Maggaṁ ācikkheyya, andha-kāre vā telapajjātaṁ dhāreyya, 'cakkhu-manto rūpāni dakkhintī' ti, evam evaṁ bhotā Gotamena aneka-pariyāyena dhammo pakāsito. Es'āhaṁ bha-

vantaṁ  Gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi Dhammañ ca bhikkhu-saṅghañ ca. Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ Gotamo dharetu ajja-t-agge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan" ti.

============================================================
Snp 1.8 — The Discourse on Love
(Mettasutta)
============================================================

Index

Karaṇīyam atthakusalena yaṁ taṁ santaṁ padaṁ abhisamecca:

Sakko ujū ca sūjū ca suvaco c'assa mudu anati-mānī,

Santussako ca subharo ca appakicco ca sallahukavuttī,

Santindriyo ca nipako ca appagabbho kulesu ananugiddho,

Na ca khuddaṁ samācare kiñci, yena viññū pare upavadeyyuṁ.

Sukhino vā khemino hontu sabbe sattā bhavantu sukhitattā:

Ye keci pāṇa bhūt'atthi tasā vā thāvarā vā anavasesā

Dīghā vā ye mahantā vā majjhamā rassakā aṇukathūlā,

Diṭṭhā vā ye va addiṭṭhā ye ca dūre vasanti avidūre,

Bhūtā vā sambhavesī vā,— sabbe sattā bhavantu sukhitattā

Na paro paraṁ nikubbetha, nātimaññetha katthacinaṁ kañci,

Vyārosanā paṭighasaññā nāññamaññassa dukkham iccheyya.

Mātā yathā niyaṁ puttaṁ āyusā eka-puttam anurakkhe,

Evam pi sabbabhūtesū mānasaṁ bhāvaye aparimānaṁ.

Mettaṁ ca sabba-lokasmiṁ mānasaṁ bhāvaye aparimānaṁ

Uddhaṁ adho ca tiriyañ ca asambādhaṁ averaṁ asapattaṁ.

Tiṭṭhaṁ caraṁ nisinno vā sayāno vā yāvat'assa vigatamiddho,

Etaṁ satiṁ adhiṭṭheyya, brahmam etaṁ vihāraṁ idha-m-āhu

Diṭṭhiñ ca anupagamma sīlavā dassanena sampanno

Kāmesu vineyya gedhaṁ na hi jātu gabbhaseyyaṁ punar etī" ti.

============================================================
Snp 1.9 — With Hemavata
(Hemavatasutta)
============================================================

"Ajja paṇṇaraso uposatho (iti Sātāgiro yakkho)

Divya ratti upaṭṭhitā,

Anomanāmaṁ sāttharaṁ

Handa passāma Gotamaṁ."

"Kacci mano supaṇihito (iti Hemavato yakkho)

Sabbabhūtesu tādino,

Kacci iṭṭhe aniṭṭhe ca

Saṅkapp'assa vasīkatā.

"Mano cassa supaṇihito (iti Sātāgiro yakkho)

Sabbabhūtesu tādino,

Atho iṭṭhe aniṭṭhe ca

Saṅkapp'āssa vasīkatā."

"Kacci adinnaṁ nādiyati (iti Hemavato yakkho)

Kacci pāṇesu saññato,

Kacci ārā pamādamhā,

Kacci jhānaṁ na riñcati."

"Na so adinna ādiyati (iti Sātāgiro yakkho)

Atho pāṇesu saññato,

Atho ārā pamādamhā

Buddho jhānaṁ na riñcati."

"Kacci musā na bhaṇati (iti Hemavato yakkho)

Kacci na khiṇavyappatho,

Kacci vebhūtiyaṁ nāha,

Kacci samphaṁ na bhāsati."

"Musā ca so na bhaṇati (iti Sātāgiro yakkho)

Atho na khīṇavyappatho

Atho vebhūtiyaṁ nāha,

Mantā atthaṁ so bhāsati."

"Kacci na rajjati kāmesu (iti Hemavato yakkho)

Kacci cittaṁ anāvilaṁ,

Kacci mohaṁ atikkanto

Kacci dhammesu cakkhumā."

"Na so rajjati kāmesu (iti Sātāgiro yakkho)

Atho cittaṁ anāvilaṁ,

Sabbamohaṁ atikkanto.

Buddho dhammesu cakkhumā."

"Kacci vijjāya sampanno (iti Hemavato yakkho)

Kacci saṁsuddhacāraṇo,

Kacci'ssa āsavā khīṇā,

Kacci n'atthi puna-b-bhavo."

"Vijjāya-m-eva sampanno (iti Sātāgiro yakkho)

Atho saṁsuddhacāraṇo,

Sabb'assa āsavā khīṇā,

n'atthi tassa puna-b-bhavo.

163a. Sampannaṁ munino cittaṁ kammanā vyappathena ca,

Vijjā-caraṇa-sampannaṁ dhammato naṁ pasaṁsasi.

163b. Sampannaṁ munino cittaṁ kammanā vyappathena ca,

Vijjā-caraṇa-sampannaṁ dhammato anumodasi.

Sampannaṁ munino cittaṁ kammanā vyappathena ca,

Vijjā-caraṇa-sampannaṁ handa passāma Gotamaṁ.

Eṇījaṅghaṁ kisaṁ dhīraṁ appāhāraṁ alolupaṁ,

Muniṁ vanasmiṁ jhāyantaṁ ehi passāma Gotamaṁ.

Sīhaṁ v'ekacaraṁ nāgaṁ kāmesu anapekkhinaṁ,

Upasaṅkamma pucchāma maccupāsā pamocanaṁ.

Akkhātāraṁ pavattāraṁ sabba-dhammāna pāraguṁ,

Buddhaṁ verabhayātītaṁ mayaṁ pucchāma Gotamaṁ."

"Kismīṁ loko samuppanno (iti Hemavato yakkho)

Kismīṁ kubbati santhavaṁ,

Kissa loko upādāya

Kismīṁ loko vihaññati."

"Chassū loko samuppanno (hemavatāti Bhagavā)

Chassu kubbati santhavaṁ,

Channam eva upādāya

Chassu loko vihaññati."

"Katamaṁ taṁ upādānaṁ, yattha loko vihaññati,

Nīyyānaṁ pucchito brūhi: kathaṁ dukkhā pamuccati."

"Pañca kāma-guṇā loke manochaṭṭhā paveditā,

Ettha chandaṁ virāchetvā evaṁ dukkhā pamuccati.

Etaṁ lokakassa niyyānaṁ akkhātaṁ vo yathātathaṁ,

Etaṁ vo aham akkhāmi: evaṁ dukkhā pamuccati."

"Ko sū'dha taratī oghaṁ, ko'dha tarati aṇṇavaṁ,

Appatiṭṭhe anālambe ko gambhīre na sīdati."

"Sabbadā sīla-sampanno paññavā susamāhito,

Ajjhattacintī satimā oghaṁ tarati duttaraṁ.

Virato kāma-saññāya sabbasaṁyojanātigo

Nandībhavaparikkhīṇo, so gamabhīre na sīdati."

"Gambhīrapaññaṁ nipuṇatthadassiṁ

Akiñ canaṁ kāma-bhave asattaṁ,

Taṁ passatha sabbadhi vimuttaṁ

Dibbe pathe kammānaṁ mahesiṁ.

Anomanāmaṁ nipuṇatthadassiṁ

Paññādadaṁ kāmālaye asattaṁ

Taṁ passatha sabba-viduṁ sumedhaṁ

Ariye pathe kamamānaṁ mahesiṁ.

Sudiṭṭhaṁ vata no ajja suppabhātaṁ suhuṭṭhītaṁ,

Yaṁ addasāma sambuddhaṁ oghatiṇṇam anāsavaṁ.

Ime dasasatā yakkhā iddhimanto yasassino,

Sabbe taṁ saraṇaṁ yanti tvaṁ no Satthā anuttaro.

Te mayaṁ vicarissāma gāmā gāmaṁ nagā nagaṁ,

Nama-s-samānā sambuddhaṁ dhammassa ca sudhammatan" ti.

============================================================
Snp 1.10 — With Āḷavaka
(Āḷavakasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Āḷaviyaṁ viharati Āḷavakassa yakkhassa bhavane. Atha kho Āḷavako yakkho yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṁ etad avoca: "Nikkhama samaṇā" ti.

"'Sādh'āvuso' ti Bhagavā ni-k-khamī,

'Pavisa samaṇā' ti,

'Sādh'āvuso' ti Bhagavā pāvisi.

Dutiyam pi kho ālavako yakkho Bhagavantaṁ etad avoca: 'Nikkhama samaṇā' ti.

'Sādh'āvuso' ti Bhagavā ni-k-khami,

'Pavisa samaṇā' ti,

'Sādh'āvuso' ti Bhagavā pāvisi.

Tatiyam pi kho Āḷavako yakkho Bhagavantaṁ etadaveca: 'Nikkhama samaṇā' ti.

'Sādh'āvuso' ti Bhagavā ni-k-khami,

'Pavisa samaṇā' ti,

'Sādh'āvuso' ti Bhagavā pāvisi.

Catuttham pi khe Āḷavako yakkho Bhagavantaṁ etad avoca: 'Nikkhama samaṇā' ti.

"Na khv'āhaṁ

taṁ āvuso ni-k-khamissāmi yaṁ te karaṇīyaṁ taṁ karohī" ti.

"Pañhaṁ taṁ samaṇa pucchissāmi, sace me na vyākarissasi cittaṁ vā te khipissāmi. Hadayaṁ vā te phāḷessāmi, pādesu vā gahetvā pāra-Gaṅgāya khipissāmī" ti.

"Na khv'āhaṁ taṁ āvuso passāmā sa-devake loke sa-Mārake sa-brahmake sa-s-samaṇa-brāhmaṇiyā pajāya sadeva-manussāya, yo me cittaṁ vā khipeyya hadayaṁ vā phāleyya pādesu vā gahetvā pāra-Gaṅgāya khipeyya, api ca tvaṁ āvuso puccha, yad ākaṅkhasī" ti.

Atha kho Āḷavako yakkho Bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

"Kiṁ sū'dha vittaṁ purisassa seṭṭhaṁ

Kiṁ sū suciṇṇaṁ sukham āvahāti,

Kiṁ sū have sādutaraṁ rasānaṁ

Kathaṁ jīviṁ jīvitamāhu seṭṭhaṁ."

"Sadadh īdha vittaṁ purisassa seṭṭhaṁ

Dhammo suciṇṇo sukham āvahāti,

Saccaṁ have sādutaraṁ rasānaṁ,

paññājīviṁ jīvitam āhu seṭṭhaṁ."

"Kathaṁ su tarati oghaṁ, kathaṁ su tarati aṇṇavaṁ,

Kathaṁ su dukkhaṁ acceti, kathaṁ su parisujjhati.

"Saddhāya taratī oghaṁ, appamādena aṇṇavaṁ,

Viriyena dukkham acceti paññāya parisujjhati."

"Kathaṁ su labhate paññaṁ, kathaṁ su vindate dhanaṁ,

Kathaṁ su kittiṁ pappoti, kathaṁ mittāni ganthati,

Asmā lokā paraṁ lokaṁ kathaṁ pecca na socati."

"Saddāhāno arahataṁ dhammaṁ Nibbānapattiyā

Sussūsā labhate paññaṁ appamatto vicakkhaṇo,

Patirūpakārī dhuravā uṭṭhātā vindate dhanaṁ,

Saccena kīttiṁ pappoti, dadaṁ mittāni ganthati.

Yass'ete caturo dhammā saddhassa ghara-mesino,

Saccaṁ dhammo dhitī cāgo sa ve pecca na socati.

Iṅgha aññe pi pucchassu puthu samaṇa-brāhmaṇe,

Yadi saccā damā cāgā khantyā bhīyyo'dha vijjati."

"Kathaṁ nu dāni puccheyyaṁ puthu samaṇa-brāhmaṇe,

So'haṁ ajja pajānāmi yo attho samparāyiko.

Atthāya vata me Buddho vāsāy'Āḷavim āgamā,

So'haṁ ajja pajānāmi yattha dinnaṁ maha-p-phalaṁ.

So ahaṁ vivarissāmi gāmā gāmaṁ purā puraṁ

Nama-s-samāno sambuddhaṁ dhammassa ca sudhammatan" ti.

Evaṁ vutte Āḷavako yakkho Bhagavantaṁ etad avoca.

"Abhikkantaṁ bho Gotama abhīkkantaṁ bho Gotama. Seyyathā pi bho Gotama nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭi-c-channaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā Maggaṁ ācikkheyya, andha-kāre vā telapajjātaṁ dhāreyya, 'cakkhu-manto rūpāni dakkhintī' ti, evam evaṁ bhotā Gotamena aneka-pariyāyena dhammo pakāsito. Es'āhaṁ bhavantaṁ Gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi Dhammañ ca bhikkhu-saṅghañ ca. Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ Gotamo dharetu ajja-t-agge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan" ti.

============================================================
Snp 1.11 — Victory Over Desire for the Body
(Vijayasutta)
============================================================

Caraṁ vā yadi vā tiṭṭhaṁ nisinno uda vā sayaṁ,

Sammiñjeti pasāreti,— esā kāyassa iñjanā.

Aṭṭhi nahāru saññyutto tacamaṁsāvalepano,

Chaviyā kāyo paṭi-c-channo yathā-bhūtaṁ na dissati.

Antapūro udarapūro yakapeḷassa vatthīno,

Hadayassa pa-p-phāsassa vakkassa pihakassa ca.

Siṅghāṇikāya kheḷassa sedassa medassa ca,

Lohitassa lasikāya pittassa ca vasāya ca.

Ath'assa navahi sotehi asuci savati sabbadā,

Akkhimbhā akkhigūthako, kaṇṇamhā kaṇṇagūthako,

Siṅghāṇikā ca nāsāto, mukhena vamat'ekadā,

Pittaṁ semhañ ca vamati, kāyamhā sedajallikā.

Ath'assa susiraṁ sīsaṁ matthaluṅgassa pūritaṁ,

Subhato naṁ maññatī bālo avijjāya purakkhato.

Yadā ca so mato seti uddhumāto vinīlako,

Apaviddho susānasmiṁ, anapekkhā honti ñātayo.

Khādanti naṁ supāṇā ca sigālā ca vakā kimī,

Kākā gijjhā ca khādanti, ye c'aññe santi pāṇayo.

Sutvāna Buddhavacanaṁ bhikkhu paññāṇavā idha,

So kho naṁ parijānāti, yathā-bhūtaṁ hi passati.

'Yathā idaṁ tathā etaṁ, yathā etaṁ tathā idaṁ,

Ajjhattañ ca bahiddhā ca kāye chandaṁ virājaye.

Chandārāgavaratto so bhikkhu paññāṇavā idha,

Ajjhagā amataṁ santiṁ Nibbāna-padam accutaṁ.

Dipādako'yaṁ asuci duggandho parihīrati,

Nānā kuṇapa paripūro vissavanto tato tato.

Etādisena kāyena yo maññe uṇṇametave,

Paraṁ vā avajāyya — kim aññatra adassanā ti.

============================================================
Snp 1.12 — The Sage
(Munisutta)
============================================================

Santhavāto bhayaṁ jātaṁ, niketā jāyate rajo,

Aniketam asanthavaṁ: etaṁ ve munidassanaṁ.

Yo jātam ucchijja na ropayeyya,

Jāyantam assa nānuppavecche,

Tam āhu ekaṁ muninaṁ carantaṁ:

Addakkhi so santipadaṁ mahesi.

Saṅkhāya vatthuni pamāya bījaṁ

Sineham assa nānuppavecche,

Sa ce muni jātikhayantadassī

Takkaṁ pahāya na upeti saṅkhaṁ.

Aññāya sabbāni nivesanāni

Anikāmahaṁ aññataram pi tesaṁ,

Sa ve munī vītagedho agidadho

Nāyūhatī pāragato hi hoti.

Sabb'ābhibhūṁ sabba-viduṁ sumedhaṁ

Sabbesu dhammesu anūpalittaṁ,

Sabbañjahaṁ taṇha-k-khaye vimuttaṁ,

Taṁ vā pi dhīrā muniṁ vedayanti.

Paññā-balaṁ sīla-vatūpapannaṁ

Samāhataṁ jhānarataṁ satīmaṁ,

Saṅgā pamuttaṁ akhilaṁ anāsavaṁ,

Taṁ vā pi dhīrā muniṁ vedayanti.

Ekaṁ carantaṁ muniṁ appamattaṁ

Nindāpasaṁsānu avedhamānaṁ,

Sīhaṁ va saddesu asantasantaṁ

Vātaṁ va jālamhi asajja-mānaṁ,

Padumaṁ va toyena alippamānaṁ

Netāram aññesam anaññaneyyaṁ

Taṁ vā pi dhīrā muniṁ vedayanti.

Yo ogāhane thambho-r-ivābhijāyati,

Yasmiṁ pare vācā pariyantaṁ vadanti,

Taṁ vīta-rāgaṁ susamāhitindriyaṁ,

Taṁ vā pi dhīrā muniṁ vedayanti.

Yo ve ṭhatatto tasaraṁ va aujjuṁ

Jigucchati kammehi pāpakehi,

Vīmaṁsamāno visamaṁ samañ ca,

Taṁ vā pi dhīrā muniṁ vedayanti.

Yo saññatatto na karoti pāpaṁ,

Daharo ca majjho ca munī yatatto,

Arosaneyyo so na roseti kañci

Taṁ vā pi dhīrā muniṁ vedayanti.

Yad aggato majjhato sesato vā

Piṇḍaṁ labhetha paradattūpajīvi,

Nālaṁ thutuṁ no pi nipaccavādī

Taṁ vā pi dhīrā muniṁ vedayanti.

Muniṁ carantaṁ virataṁ methanasamā

Yo yobbane na upanibajjhate kvaci,

Madappamādā virataṁ vimuttaṁ

Taṁ vā pi dhīrā muniṁ vedayanti.

Aññāya lokaṁ paramatthadassiṁ

Oghaṁ samuddaṁ atitariya tādiṁ,

Taṁ  chinna-ganthaṁ asitaṁ anāsavaṁ

Taṁ vā pi dhīrā muniṁ vedayanti.

Asamā ubho dūravihāravuttino:

Gihi dāraposī amamo ca subbato,—

Parapāṇarodhāya gihī asaññato

Niccaṁ munī rakkhati pāṇino yato.

Sikhī yathā nīlagīvo vihaṅgamo

Haṁsassa nopeti javaṁ kudācanaṁ,

Evaṁ gihī nānukaroti bhikkhuno

Munino vivittassa vanamhi jhāyato ti.

Uragavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ:

Urago Dhaniyo c'eva Visāṇañ ca tathā Kasī

Cundo Parābhavo c'eva Vasalo Mettabhāvanā.

Sātāgiro Āḷavako Vijayo ca tathā Muni,

Dvādas'etāni suttāni Uragavaggo ti vuccatī ti.

============================================================
CHAPTER II: THE LESSER CHAPTER (Cūḷavagga)
============================================================

============================================================
Snp 2.1 — Gems
(Ratanasutta)
============================================================

Yānīdha bhūtāni samāgatāni

Bhummāni vā yāni va antalikkhe,

Sabbe va bhūtā sumanā bhavantu

Atho pi sakkacca suṇantu bhāsitaṁ.

Tasmā hi bhūtā nisāmetha sabbe,

Mettaṁ karotha mānusiyā pajāya,

Divā ca ratto ca haranti ye baliṁ

Tasmā hi ne rakkhatha appamattā.

Yaṁ kiñci vittaṁ idha vā huraṁ vā,

Saggesu vā yaṁ ratanaṁ paṇītaṁ,

Na no samaṁ atthi Tathāgatena,—

Idam pi Buddhe ratanaṁ paṇītaṁ

Etena saccena suvatthi hotu.

Khayaṁ virāgaṁ amataṁ paṇītaṁ

Yad ajjhagā Sakyamunī samāhito,

Na tena dhammena sam'atthi kiñcī

Idam pi Dhamme ratanaṁ paṇītaṁ

Etena saccena suvatthi hotu.

Yaṁ buddhaseṭṭho parivaṇṇayī suciṁ

Samādhim ān-antar'ikañ ñam āhu,

Samādhinā tena samo na vijjati,—

Idam pi Dhamme ratanaṁ paṇītaṁ

Etena saccena suvatthi hotu.

Ye puggalā aṭṭha sataṁ paSatthā,

Cattāri etāni yugāni honti,

Te dakkhiṇeyyā Sugatassa sāvakā

Etesu dinnāni maha-p-phalāni,—

Idam pi Saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ

Etena saccena suvatthi hotu.

Ye suppayuttā manasā daḷhena

Nikkāmino Gotama sāsanamhi,

Te pattipattā amataṁ vigayha

Laddhā mudhā nibbutiṁ bhuñjamānā.—

Idam pi Saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ

Etena saccena suvatthi hotu.

Yath'indakhīlo paṭhaviṁ sito siyā

Catubbhi vātehi asampakampiyo,

Tath'ūpamaṁ sappurisaṁ vadāmi

Yo ariya-saccāni avecca passati,—

Idam pi Saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ,

Etena saccena suvatthi hotu.

Ye ariya-saccāni vibhāvayanti

Gambhīrapaññena sudesitāni

Kiñ cāpi te honti bhusappamattā

Na te bhavaṁ aṭṭhamaṁ ādiyanti,—

Idam pi Saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ

Etena saccena suvatthi hotu.

Sahā v'assa dassanasampadāya

Tayas su dhammā jahitā bhavanti,

Sakkāya-diṭṭhi vici-kicchitañ ca

Sīlabbataṁ vā pi yad atthi kiñci,

Catūh'apāyehi ca vippamutto

Cha cābhiṭhānāni abhabbo kātuṁ,—

Idam pi Saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ

Etena saccena suvatthi hotu.

Kiñ cāpi so kammaṁ karoti pāpakaṁ

Kāyena vācā uda cetasā vā,

Abhabbo so tassa paṭicchādāya,

Abhabbatā diṭṭhapadassa vuttā,

Idam pi Saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ

Etena saccena suvatthi hotu.

Vanappagumbe yathā phussitagge

Gimhāna māse paṭhamasmiṁ gimhe,

Tath'ūpamaṁ dhammavaraṁ adesayi

Nibbāna-gāmiṁ paramaṁ hitāya,—

Idam pi Buddhe ratanaṁ paṇītaṁ

Etena saccena suvatthi hotu.

Varo varaññū varado varāharo

Anuttaro dhammavaraṁ adesayī,—

Idam pi Buddhe ratanaṁ paṇītaṁ

Etena saccena suvatthi hotu.

'Khīṇaṁ purāṇaṁ, navaṁ n'atthi sambhavaṁ.'

Viratta-cittā āyatike bhavasmiṁ

Te khīṇabijā avirūḷhicchandā

Nibbanti dhīrā yathāyam padīpo,—

Idam pi Saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ

Etena saccena suvatthi hotu.

Yānīdha bhūtāni samāgatāni

Bhummāni vā yāni va antajikkhe,

Tathāgataṁ deva-manussapūjitaṁ

Buddhaṁ namassāma, suvatthi hotu.

Yānīdha bhūtāni samāgatāni

Bhummāni vā yāni va antalikkhe,

Tathāgataṁ deva-manussapūjitaṁ

Dhammaṁ namassāma, suvatthi hotu.

Yānīdha bhūtāni samāgatāni

Bhummāni vā yāni va antalikkhe,

Tathāgataṁ deva-manussapūjitaṁ

Saṅghaṁ namassāma suvatthi hotu ti.

============================================================
Snp 2.2 — Putrefaction
(Āmagandhasutta)
============================================================

Sāmāka-diṅguḷaka-cīnakāni

Pattapphalaṁ mūlapphalaṁ gavipphalaṁ,

Dhammena laddhaṁ satam añhamānā

Na kāmakāmā alikaṁ bhaṇanti.

Yad añhamāno sukataṁ suniṭṭhitaṁ

Parehi dinnaṁ payataṁ paṇītaṁ,

Sālīnam annaṁ paribhuñjamāno

So bhuñjatī Kassapa āmagandhaṁ.

'Na āmagandho mama kappatī' ti

Icc-eva tvaṁ bhāsasi brahma-bandhu,

Sālīnam annaṁ paribhuñjamāno

Sakuntamaṁsehi susaṅkhatehi,—

Pucchāmi taṁ Kassapa etam atthaṁ:

Kathappakāro tava āmagandho.

"Pāṇātipāto vadhachedabandhanaṁ

Theyyaṁ musā-vādo nikatī vañcanāni ca

Ajjhenakujjhaṁ paradārasevanā,

Esāmagandho, na hi maṁsabhojanaṁ.

Ye idha kāmesu asaññatā janā

Rasesu giddhā asucīkamissitā,

n'atthikadiṭṭhi visamā durannayā

Edāmagandho, na hi maṁsabhojanaṁ.

Ye lūkhasā dāruṇā piṭṭhimaṁsikā,

Mittadduno nikkaruṇā timānino,

Adānasīlā na ca denti kassaci,—

Esāmagandho, na hi maṁsabhojanaṁ.

Kodho mado thambho paccuṭṭhāpanā ca

Māyā usūyā bhassasamussayo ca,

Mānātimāno ca asabbhi santhavo,

Esāmagandho, na hi maṁsayojanaṁ.

Ye pāpasīlā iṇaghāta-sucakā

Vohārakūṭā idha pāṭirūpikā

Narādhamā ye'dha karonti kibbisaṁ,—

Esāmagandho, na hi maṁsabhojanaṁ.

Yo idha pāṇesu asaññatā janā

Paresam ādāya vihesam uyyutā,

Dussīla-luddā pharusā anādarā,—

Esāmagandho, na hi maṁsabhojanaṁ.

Etesu giddhā viruddhātipātino

Nicc'uyyutā, pecca tamaṁ vajanti ye,

Patanti sattā Nirayaṁ avaṁsirā

Esāmagandho, na hi maṁsabhojanaṁ.

Na macchamaṁsaṁ nānasakattaṁ

Na naggiyaṁ muṇḍiyaṁ jaṭā jallaṁ

Kharājināni vā nāggihuttass'upasevanā va yā

Ye vā pi loke amarā bahū tapā

Mantāhutī yañña-m-utūpasevanā

Sodhenti maccaṁ avitiṇṇakaṅkhaṁ.

Sotesu gutto viditindriyo care

Dhamme ṭhito ajjavamaddace rato,

Saṅgātigo sabba-dukkha-p-pahīno

Na lippatī diṭṭhasutesu dhīro.

Icc-etam atthaṁ Bhagavā puna-p-punaṁ

Akkhāsi taṁ vedayi mantapāragū,

Citrāhi gāthāhi munī-ppakāsayī

Nirāmagandho asito durannayo.

Sutvāna Buddhassa su-bhāsitaṁ padaṁ

Nirāmagandhaṁ sabba-dukkhappanūdanaṁ,

Nīcamano vandi Tathāgatassa

Tatth'eva pabbajjam arocayitthā ti.

============================================================
Snp 2.3 — Conscientious Companionship
(Hirisutta)
============================================================

Hiriṁ tarantaṁ vijiguccha-mānaṁ

Sakhāham asmi iti bhāsa-mānaṁ,

Sayahāni kammāni anādiyantaṁ

'N'eso maman' ti iti naṁ vijaññā.

Ananv'ayaṁ piyaṁ vācaṁ yo mittesu pakubbati,

Akarontaṁ bhāsa-mānaṁ parijānanti paṇḍitā.

Na so mitto yo sadā appamatto

Bhedāsaṅki randham evānupassī,

Yasmiñ ca seti urasīva putto

Sa ve mitto yo parehi abhejjo.

Pāmujjakaraṇaṁ ṭhānaṁ pasaṁsāvahanaṁ sukhaṁ,

Phalānisaṁso bhāveti vahanto porisaṁ dhuraṁ.

Paviveka-rasaṁ pītvā rasaṁ upasamassa ca,

Niddaro hoti nippāpo dhammapītirasaṁ piban ti.

============================================================
Snp 2.4 — Blessings
(Maṅgalasutta)
============================================================

Mahā Maṅgala Suttaṁ

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Sāvatthiyaṁ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkanta-vaṇṇā kevala-kappaṁ Jetavanaṁ obhāsetvā yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṁ abhivādetvā eka-m-antaṁ aṭṭhāsi.

Eka-m-antaṁ ṭhitā kho sā devatā Bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

"Bahu devā manussā ca maṅgalāni acintayuṁ,

Ākaṅkha-mānā sotthānaṁ, brūhi maṅgalam uttamaṁ.

"Asevanā ca bālānaṁ paṇḍitānañ ca sevanā,

Pūjā ca pūjanīyānaṁ etaṁ maṅgalam uttamaṁ.

Patirūpadesavāso ca pubbe ca katapuññatā,

Attasammāpaṇidhi ca etaṁ maṅgalam uttamaṁ.

Bāhu-saccañ ca sippañ ca vinayo ca susikkhito,

Subhāsitā ca yā vācā, etaṁ maṅgalam uttamaṁ.

Mātāpitū-upaṭṭhānaṁ putta-dārassa saṅgaho,

Anākulā ca kammantā, etaṁ maṅgalam uttamaṁ.

Dānañ ca Dhamma-cariyā ca ñātakānañ ca saṅgaho,

Anavajjāni kammāni, etaṁ maṅgalam uttamaṁ.

Ārati virati pāpā majjapānā ca saññamo,

Appamādo ca dhammesu, etaṁ maṅgalam uttamaṁ.

Gāravo ca nivāto ca santuṭṭhi ca kataññutā,

Kālena Dhamma-savaṇaṁ, etaṁ maṅgalam uttamaṁ.

Khantī ca sovacassatā samaṇānañ ca dassanaṁ,

Kālena dhamma-sākacchā, etaṁ maṅgalam uttamaṁ.

Tapo ca Brahma-cariyañ ca ariya-saccāna dassanaṁ,

Nibbānasacchi-kiriyā ca, etaṁ maṅgalam uttamaṁ.

Phuṭṭhassa loka-dhammehi cittaṁ yassa na kampati,

Asokaṁ virajaṁ khemaṁ, etaṁ maṅgalam uttamaṁ.

Etādisāni katvāna sabbattha-m-aparājitā,

Sabbattha sotthiṁ gacchanti, taṁ tesaṁ maṅgalam uttaman" ti.

============================================================
Snp 2.5 — With Spiky
(Sūcilomasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Gayāyaṁ viharati ṭaṅkitamañce Sūcilomassa yakkhassa bhavane. Tena kho pana

samayena Kharo ca yakkho Sūcilomo ca yakkho Bhagavato avidūro ati-k-kamanti.

Atha kho Kharo yakkho Sūcilomaṁ yakkhaṁ etad avoca: "Eso samaṇo" ti. "N'eso samaṇo samaṇako eso. Yāva jānāmi yadi vā so samaṇo yadi vā samaṇako" ti.

Atha kho Sūcilomo yakkho yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavato kāyaṁ upanāmesi.

Atha kho Bhagavā kāyaṁ apanāmesi.

Atha kho Sūcilomo yakkho Bhagavantaṁ etad avoca.

"Bhāyasi maṁ samaṇā" ti.

"Na khv-āhan taṁ āvuso bhāyāmi, api ca kho samphasso pāpako" ti.

"Pañhaṁ taṁ samaṇa pucchissāmi, sace me na vyākarissasi, cittaṁ vā te khipissāmi, hadayaṁ vā te phāḷessāmi, pādesu vā gahetvā pāra-Gaṅgāya khipissāmī" ti.

"Na khv'āhaṁ taṁ āvuso passāmi, sadevāka loke sa-Mārake sa-brahmake sa-s-samaṇa-brāhmaṇiyā pajāya sadeva-manussāya, yo me cittaṁ vā khipeyya hadayaṁ vā phāḷeyya pādesu vā gahetvā pāra-Gaṅgāya khipeyya,

api ca tvaṁ āvuso puccha yadākaṅkhasī" ti.

Atha kho Sūciloma yakkho Bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

"Rāgo ca doso ca kutonidānā,

Aratī ratī lomahaṁso kutojā,

Kuto samuṭṭhāya mano vitakkā

Kumārakā vaṅkam iv'ossajanti.

"Rāgo ca doso ca itonidānā,

Aratī ratī lomahaṁso itojā,

Ito samuṭṭhāya mano vitakkā

Kumārakā vaṅkam iv'ossajanti.

Snehajā attasambhūtā nigrodhasseva khandhajā,

Puthu visattā kāmesu māluvā va vitatā vane.

Ye naṁ pajānanti yato nidānaṁ

Te naṁ vinodenti, suṇohi yakkha,

Te duttaraṁ ogham imaṁ taranti

Atiṇṇapubbaṁ apuna-b-bhavāyā" ti.

============================================================
Snp 2.6 — A Righteous Life
(Kapilasutta)
============================================================

Dhammacariyaṁ Brahma-cariyaṁ etad āhu va Suttamaṁ,

Pabbajito pi ce hoti agārasmā anagāriyaṁ.

So ce mukharajātiko vihesābhirato mago,

Jīvitaṁ tassa pāpiyo, rajaṁ vaḍḍheti attano.

Kalahābhirato bhikkhu moha-dhammena āvaṭo,

Akkhatam pi na jānāti dhammāṁ Buddhena desitaṁ.

Vihesaṁ bhāvit'attāṇaṁ avijjāya purakkhato,

Saṅkilesaṁ na jānāti Maggaṁ Niraya-gāminaṁ.

Vināpātaṁ samāpanno gabbhā gabbhaṁ tamā tamaṁ,

Sa ve tādisako bhikkhu pecca dukkhaṁ nigacchati.

Guthakūpo yathā assa samapuṇṇo gaṇavassiko,

Yo ca eva-rūpo assa, dubbisodho hi s'āṅgaṇo.

Yaṁ eva-rūpaṁ jānātha bhikkhavo gehanissitaṁ,

Pāp'icchaṁ pāpa-saṅkappaṁ pāpaācāra-gocaraṁ.

Sabbe samaggā hutvāna abhinibbijjayātha naṁ,

Kāraṇḍavaṁ niddhamatha kasambuṁ āpakassatha.

Tato palāpe vāhetha assamaṇe samaṇamānīne,

Niddhamitvāna pāpicche pāpaācāragocare.

Suddhā suddhehi saṁvāsaṁ kappayavho patissatā,

Tato samaggā nipakā dukkhass'antaṁ karissathā ti.

============================================================
Snp 2.7 — Brahmanical Traditions
(Brāhmaṇadhammikasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Sāvatthiyaṁ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā Kosalakā brāhmaṇamāhāsāḷā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayo anuppatitā yena Bhagavā ten'upasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā Bhagavatā saddhīṁ sammodiṁsu, sammodasīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vīti-sāretvā eka-m-antaṁ nisīdiṁsu, eka-m-antaṁ nisinnā kho te brāhmaṇa-mahā-sāḷā Bhagavantaṁ etad avocuṁ:

"Sandissanti nu kho bho Gotama etarahi brāhmaṇā porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ brāhmaṇa-dhamme" ti.

"Na kho brāhmaṇā sandissanti etarahi brāhmaṇā porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ brāhmaṇa-dhamme" ti.

"Sādhu no bhavaṁ Gotamo porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ brāhmaṇa-dhammaṁ bhāsatu, sace bhoto Gotamassa agarū" ti.

"Tena hi brāhmaṇā suṇātha sādhukaṁ manasi karotha bhāsissāmī" ti.

"Evaṁ bho" ti kho te brāhmaṇa-mahā-sāḷā Bhagavato paccassosuṁ Bhagavā etad avoca:

"Isayo pabbakā āsuṁ saññatattā tapassino

Pañca kāma-guṇe hitvā attadattham acārisuṁ.

Na pasū brāhmaṇān'āsuṁ, na hiraññaṁ na dhānīyaṁ,

Sajjhāyadha adhaññāsuṁ, brahmaṁ nidhim apālayuṁ.

Yaṁ tesaṁ pakataṁ āsi dvārabhattaṁ upatthikaṁ

Saddhapakatam esānaṁ dātave tad amaññisuṁ.

Nānarattehi vatthehi sayaneh'āvasathehi ca

Phitā janapadā raṭṭhā te namassiṁsu brāhmaṇe.

Avajjhā brāhmaṇā āsuṁ ajeyyo dhammarakkhitā,

Na ne koci nivāresi kuladvāresu sabbaso.

Aṭṭhacattārisaṁ vassāni koMāraṁ Brahma-cariyaṁ cariṁsu te

Vijjā-caraṇapariyeṭṭhiṁ acaruṁ brāhmaṇā pure.

Na brāhmaṇa aññam agamuṁ, na pi bharīhaṁ kiṇiṁsu te,

Sampiyen'eva saṁvāsaṁ saṅgantvā samarocayuṁ.

Aññatra tamhā samayā utuveramaṇim pati

Antarā methunaṁ dhammaṁ nāssu gacchanti brāhmaṇā.

Brahma-cariyañ ca sīlañ ca ajjavaṁ maddavaṁ tapaṁ

Soraccaṁ avihiṁsañ ca khantiñ cāpi avaṇṇayuṁ.

Yo n'esaṁ paramo āsi brahmā daḷha-parakkamo

Sa vā pi methunaṁ dhammaṁ supinantena nāgamā.

Tassa vattam anusikkhantā idh'eke vaññujātikā

Brahma-cariyañ ca sīlañ ca khantiñ cāpi avaṇṇayuṁ.

Taṇḍulaṁ sayanaṁ vatthaṁ sappitelañ ca yāciya

Dhammena samodhānetvā tato yaññam akappayuṁ,

Upatthikasmiṁ yaññasmiṁ nāssu gāvo haniṁsu te.

''Yathā mātā pitā bhātā aññe vā pi ca ñātakā

Gāvo no paramā mittā, yāsu jāyanti osadhā.

Annadā baladā c'etā vaṇṇadā sukhadā tathā

Etam atthamasaṁ ñatvā nāssu gāvo haniṁsu te.

Sukhumālā mahā-kāyā vaṇṇa-vanto yasassino

Brāhmaṇā sehi dhammehi kiccākiccesu ussukā,

Yāva loke avattiṁsu sukham edhittha ayam pajā.

Tesaṁ āsi vipallāso: disvāna aṇuto aṇuṁ

Rājino ca viyākāraṁ nāriyo samalaṅkatā.

Rathe cājaññasaṁyutte sukate cittasibbane

Nivesane nivese ca vibhatte bhāgaso mite.

Gomaṇḍalaparibbūḷhaṁ nārīvaragaṇāyutaṁ

Uḷāraṁ mānusaṁ bhogaṁ abhijjhāyiṁsu brāhmaṇā.

Te tattha mante ganthetvā Okkākaṁ tad upāgamuṁ

"pahūta-dhana-dhañño si,

yajassu bahu te vittaṁ, yajassu, bahu te dhanaṁ."

Tato ca rājā saññatto brāhmaṇehi rathesabho

Assamedhaṁ purisamedhaṁ sammāpāsaṁ vācapeyyaṁ niraggalaṁ,

Ete yāge yajitvāna brāhmaṇānaṁ adā dhanaṁ.

Gāvo sayanañ ca vatthañ ca nāriyo samalaṅkatā

Rathe cājaññasaṁyutte sukate cittasibbane.

Nivesanāni rammāni su-vibhattāni bhāgaso

Nānādhaññassa pūretvā brāhmaṇānaṁ adā dhanaṁ.

Te ca tattha dhanaṁ laddhā sannidhiṁ samarocayuṁ

Tesaṁ icchāvatiṇṇānaṁ bhiyyo taṇhā pavaḍḍhatha,

Te tattha manne ganthetvā Okkākaṁ punam upāgamuṁ.

"Yathā āpo ca paṭhavī hiraññaṁ dhanadhāniyaṁ

Evaṁ gāvo manussānaṁ, parikkhāro so hi pāṇinaṁ,

Yajassu, bahu te vittaṁ, yajassu, bahu te dhanaṁ.

Tato ca rājā saññatto brāhmaṇehi rathesabho

Neka sata-sahassiyo gāvo yaññe aghātayī.

Na pādā na visāṇena nāssu hiṁsanti kenaci

Gāvo eḷasamānā soratā kumbhadūhanā

Tā visāṇe gahetvāna rājā satthena ghātayī.

Tato ca devā pitaro Indo Asurarakkhasā

"Adhammo" iti pakkanduṁ, yaṁ satthaṁ nipatī gave.

Tayo rogā pure āsuṁ: icchā, anasanaṁ, jarā,

Pasūnañ ca samārambhā aṭṭhānavuti-m-āgamuṁ.

Eso adhammo daṇḍānaṁ okkanno purāṇo ahu:

Adūsikāyo haññanti dhammā dhaṁsanti yājakā.

Evam eso aṇudhammo porāṇo viññūgarahīto

Yattha edisakaṁ passati, yājakaṁ garahatī jano.

Evaṁ dhamme viyāpanne vihinnā suddavessikā,

Puthu vibhinnā khattiyā, pati bhariya avamaññatha.

Khattiyā brahma-bandhu ca ye c'aññe gottarakkhitā

Jāti-vādaṁ niraṅkatvā kāmānaṁ vasam upāgamun" ti.

Evaṁ vutte te brāhmaṇa-mahā-sāḷā Bhagavantaṁ etad avoca: "Abhikkantaṁ bho Gotama abhikkantaṁ bho Gotama. Seyyathā pi bho Gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭi-c-channaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā Maggaṁ ācikkheyya, andha-kāre vā telapajjātaṁ dhāreyya 'cakkhu-manto rūpāni dakkhintī' ti, evam evaṁ bhotā Gotamena aneka-pariyāyena dhammo pakāsito. Ete mayaṁ bhavantaṁ Gotamaṁ saraṇaṁ gacchāma Dhammañ ca

bhikkhu-saṅghañca, upāsake no bhavaṁ Gotamo dhāretu ajja-t-agge pāṇupete saraṇaṁ gate" ti.

============================================================
Snp 2.8 — The Boat
(Nāvāsutta)
============================================================

(Dhamma Suttaṁ) Nāvā Suttaṁ

Yasmā hi dhammaṁ puriso vijaññā

Indaṁ va naṁ devatā pūjayeyya,

So pūjito tasmiṁ pasanna-citto

Bahu-s-suto pātu-karoti dhammaṁ.

Tadatthikatvāna nisamma dhīro

Dammānudhammaṁ paṭipajjamāno,

Viññū vibhāvī nipuṇo ca hoti,

Yo tādisaṁ bhajate appamatto.

Khuddañ ca bālaṁ upaseva-māno

Anāgatatthañ ca usūyakañ ca,

Idh'eva dhammaṁ avibhāvayitvā

Avitiṇṇakaṅkho maraṇaṁ upeti.

Yathā naro āpagaṁ otaritvā

Mahodakaṁ salilaṁ sīgha-sotaṁ,

So vuyhamāno anusotagāmī

Kiṁ so pare sakkhati tārayetuṁ.

Tath'eva dhammaṁ avibhāvayitvā

Bahu-s-sutānaṁ anisāmay'atthaṁ,

Sayaṁ ajānaṁ avītiṇṇakaṅkho

Kiṁ so pare sakkhati nijjhāpetuṁ.

Yathā pi nāvaṁ daḷham āruhitvā

Piyen'arittena samaṅgibhūto,

So tāraye tattha bahū pi aññe

Tatrūpāyaññū kusalo mutīmā,

Evam pi yo vedagū bhāvitatto

Bahu-s-suto hoti avedhadhammo,

So kho pare nijjhapaye pajānaṁ

Sotāvadhānūpanīsūpanne.

Tasmā have sappurisaṁ bhajetha

Medhāvinañ c'eva bahu-s-sutañ ca,

Aññāya atthaṁ paṭipajjamāno

Viññātadhammo so sukhaṁ labhethā ti.

============================================================
Snp 2.9 — What Morality?
(Kiṁsīlasutta)
============================================================

"Kiṁsīlo kiṁsamā-cāro kāni kammāni brūbhayaṁ

Naro sammā niviṭṭh'assa uttamatthañ ca pāpuṇe."

"Vuddhāpacāyī anusuyyako siyā,

Kālaññū c'assa garunaṁ dassanāya,

Dhammiṁ kathaṁ erayitaṁ khaṇaññū

Suṇeyya sakkacca subhā-sitāni.

Kālena gacche garunaṁ sakāsaṁ

Thambhaṁ niraṅkatvā nivāta-vutti,

Atthaṁ dhammaṁ saññamaṁ brahmacarīyaṁ

Anussare c'eva samācare ca.

Dhammārāmo dhamma-rato

Dhamme ṭhito dhammavinicchayaññū,

N'evācare dhamma-sandosavādaṁ

tacchehi nīyetha subhāsitehī.

Hassaṁ jappaṁ paridevaṁ padosaṁ

Māyākataṁ kuhakaṁ giddhimānaṁ,

Sārambha-kakkassa-kasāva mucchaṁ

Hitvā care vītamado ṭhitatto.

Viññātasārāni subhā-sitāni

Sutañ ca vaññātaṁ samādhi-sāraṁ,—

Na tassa paññā ca sutañ ca vaḍḍhati,

Yo sāhaso hoti naro pamatto.

Dhamme ca ye ariyapavedite ratā

Anuttarā te vacasā manasā kammanā ca

Te santi-soracca-sāmādhisaṇṭhitā

Sutassa paññāya ca sāram ajjhagū" ti.

============================================================
Snp 2.10 — Get Up!
(Uṭṭhānasutta)
============================================================

Uṭṭhahatha nasīdatha, ko attho supitena vo,

Āturānaṁ bhi kā niddā sallaviddhāna ruppataṁ.

Uṭṭhahatha nisīdatha daḷhaṁ sikkhatha santiyā,

Mā vo pamatte viññāya maccurājā amohayittha vasānuge.

Yāya devā manussa ca sitā tiṭṭhanti atthikā,

Tarath'etaṁ visattikaṁ, khaṇo ve mā upaccagā;

Khaṇātītā hi socanti Nirayambhi samappitā.

Pamādo rajo pamādo pamādānupatito rajo,

Appamattena vijjāya abbahe sallam attano ti.

============================================================
Snp 2.11 — With Rāhula
(Rāhulasutta)
============================================================

"Kacci abhiṇhasaṇvāsā nāvajānāsi paṇḍitaṁ,

Ukkādhāro manussānaṁ kacci apacito tayā."

"Nāhaṁ abhiṇhasaṇvāsā avajānāmi paṇḍitaṁ,

Ukkadhāro manussānaṁ niccaṁ apacito mayā."

Vatthugāthā

Pañca kāma-guṇe hitvā piyarūpe manorame,

Saddhāya gharā ni-k-khamma dukkhass'antakaro bhava.

Mitte bhajassu kalyāṇe pantañ ca sayanāsanaṁ,

Vivittaṁ appa-nigghosaṁ, matt'aññū hohi bhojane,

Cīvare piṇḍa-pāte ca paccaye sayanāsane—

Etesu taṇhaṁ mā kāsi, mā lokaṁ punar āgami.

Saṁvuto Pātimokkhasmiṁ indriyesu ca pañcasu,

Sati kāyagatā ty-atthu, nibbidā bahulo bhava.

Nimittaṁ parivajjehi subhaṁ rāgūpasaṁhitaṁ,

Asubhāya cittaṁ bhāvehi ek'aggaṁ susamāhitaṁ,

Animittañ ca bhāvehi, mānānusayam ujjaha:

Tato mānābhisamayā upasanto carissasī" ti.

Itthaṁ sudaṁ Bhagavā āyasmantaṁ Rāhulaṁ imāhi gāthāhi abhiṇhaṁ ovadatī ti.

============================================================
Snp 2.12 — Vaṅgīsa and His Mentor Nigrodhakappa
(Nigrodhakappasutta)
============================================================

Vaṅgīsa Sutta (Kappa Sutta, Nigrodhakappa Sutta)

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Āḷaviyaṁ viharati AggĀḷave cetiye. Tena kho pana samayen'āyasmato Vaṅgīsassa upajjhāyo Nigrodhakappo nāma thero AggĀḷave cetiye aciraparinibbuto hoti.

Atha kho āyasmato Vaṅgīsassa raho-gatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi: 'parinibbuto nu kho me upajjhāyo udāhu no parinibbuto' ti.

Atha kho ayasmā Vaṅgīso sāyanha-samayaṁ paṭisallāni vuṭṭhito yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṁ abhivādetvā ekam an-

taṁ nisīdi. Eka-m-antaṁ nisinno kho āyasmā Vaṅgīso Bhagavantaṁ etad avoca: "Idha mayhaṁ bhante raho-gatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādī: 'parinibbuto nu kho me upajjhāyo udāhu no parinibbuto'" ti.

Atha kho āyasmā Vaṅgīso uṭṭhāy āsanā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena Bhagavā ten'añjaliṁ paṇāmetvā Bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

"Pucchāma Satthāraṁ anomapaññaṁ

Diṭṭhe'va dhamme yo vicikicchāna chettā,

Aggāḷave kālam akāsi bhikkhu

Ñāto yasassi abhinabbutatto.

Nigrodhakappo iti tassa nāmaṁ,

Tayā kataṁ Bhagavā brāhmaṇassa,

So taṁ namassaṁ acari mutyapekkho

Āraddha-viriyo daḷha-Dhamma-dassī.

Taṁ sāvakaṁ Sakka mayam pi sabbe

Aññātum icchāma samantacakkhu,

Samavaṭṭhitā no savaṇāya sotā

Tvaṁ no Satthā, tvaṁ anuttaro si.

Chind'eva no vici-kicchaṁ, brūhi m'etaṁ

Parinibbutaṁ vedaya bhūripañña,

Majjhe va no bhāsa samantacakkhu

Sakko va devānaṁ sahassanetto.

Yo keci ganthā idha mohamaggā,

Aññāṇapakkhā vici-kicchaṭṭhānā,

Tathāgataṁ patvā na te bhavanti,

Cakkhuṁ hi etaṁ paramaṁ narānaṁ.

No ce hi jātu puriso kilese

Vāto yathā abbhaghanaṁ vihāne,

Tamo v'assa nivuto sabba-loko,

Na jotimanto pi narā tapeyyuṁ.

Dhīrā ca pajjotakarā bhavanti,

Taṁ taṁ ahaṁ dīra tath'eva maññe,

Vipassinaṁ jhanam upāgamamha

Parisāsu no āvikarohi Kappaṁ.

Khippaṁ giraṁ eraya vagguvagguṁ

Haṁsā va paggayha saniṁ nikūjaṁ,

Bindussarena suvikappitena

Sabbe va te ujjugatā suṇoma.

Pahīnajāti-maraṇaṁ asesaṁ

Niggayha dhonaṁ vadessāmi dhammaṁ,

Na kāmakāro hi puthujjanānaṁ

Saṅkheyyakāro ca Tathāgatānaṁ.

Sampannaveyyākaraṇaṁ tave-y-idaṁ

Samujjupaññassa samuggahītaṁ,

Ayam añjalī pacchimo suppaṇāmito

Mā mohayī jānaṁ anomapañña.

Parovaraṁ ariya-Dhammaṁ viditvā

Mā mohayī jānaṁ anomavīriya,

Vāriṁ yathā ghammani ghammatatto

Vācābhikaṅkhāmi sutassavassa.

Yadatthikaṁ Brahma-cariyaṁ acāri

Kappāyano kacci'ssa taṁ amoghaṁ,

Nibbāyi so ādu upādiseso

Yathā vimutto ahu taṁ suṇāma."

"Acchecchi taṇhaṁ idha nāma-rūpe (iti Bhagavā)

Kaṇhassa sotaṁ dīgha-rattānusayitaṁ,

Atāri jāti-maraṇaṁ asesaṁ"—

Icc-abravī Bhagavā pañcaseṭṭho.

Esa sutvā pasidāmi vaco te isisattama,

Amoghaṁ kira me puṭṭhaṁ, na maṁ vañcesi brāhmaṇo.

Yathā-vādī tathākārī ahu Buddhassa sāvako,

Acchidā Maccuno jālaṁ tataṁ māyāvino daḷhaṁ.

Addasa Bhagavā ādiṁ upādānassa Kappiyo,

Accagā vata Kappāyano maccudheyyaṁ suduttaran ti.

============================================================
Snp 2.13 — The Right Way to Wander
(Sammāparibbājanīyasutta)
============================================================

"Pucchāmi  muniṁ pahūtapaññaṁ

Tiṇṇaṁ pāragataṁ parinibbutaṁ ṭhitattaṁ,

Nikkhamma gharā panujja kāme

Kathaṁ bhikkhu sammā so loke paribbajeyya."

"Yassa maṅgalā samūhatā (iti Bhagavā)

Uppāda supinā ca lakkhaṇā ca,

So maṅgala-dosa-vi-p-pahīno

Bhikkhu sammā so loke paribbajeyya.

Rāgaṁ vinayetha mānusesu

Dibbesu kāmesu cāpi bhikkhu,

Atikkamma bhavaṁ samecca dhammaṁ

Sammā so loke paribbajeyya.

Vipiṭṭhi katvā pesuṇāni

Kodhaṁ kadariyaṁ jaheyya bhikkhu,

Anurodhavirodhavi-p-pahīno

Sammā so loke paribbajeyya.

Hitvāna piyañ ca appiyañ ca

Anupādāya anissito kuhiñci,

Saṇyojaniyehi vippamutto

Sammā so loke paribbajeyya.

Na so upadhīsu sāram eti,

Adānesu vineyya chanda-rāgaṁ,

So anissito anaññaneyyo,

Sammā so loke paribbajeyya.

Vacasā manasā ca kammanā ca

Aviruddho samma viditvā dhammaṁ,

Nibbānapadābhipatthayāno

Sammā so loke paribbajeyya.

Yo 'vandati maṁ' ti na uṇṇameyya

Akkūṭṭho pi na sandhiyetha bhikkhu,

Laddhā parabhojanaṁ na majje,

Sammā so loke paribbajeyya.

Lobhañ ca bhavañ ca vippahāya

Virato chedanabandhanāto bhikkhū,

So tiṇṇakathaṁ-katho visallo,

Sammā so loke paribbajeyya.

Sāruppam attano viditvā

Na ca bhikkhu hiṁseyya kañci loke,

Yathā tathiyaṁ viditvā dhammaṁ

Sammā so loke paribbajeyya.

Yassānusayā na santi keci,

Mūlā akusalā samūhatā se,

So nirāsayo anāsayāno,

Sammā so loke paribbajeyya.

Āsavakhīṇo pahīnamāno

Sabbaṁ rāga-pathaṁ upātivatto,

Danto parinibbuto ṭhitatto

Sammā so loke paribbajeyya.

Saddho sutavā niyāmadassī

Vaggagatesu na vaggasāri dhīro,

Lobhaṁ dosaṁ vineyya paṭighaṁ

Sammā so loke paribbajeyya.

Saṁsuddhajino vivatta-c-chaddo

Dhammesu vasī pāragū anejo,

Saṅkhāra-nirodhañāṇakusalo

Sammā so loke paribbajeyya.

Atītesu anāgatesu cāpi

Kappātīto aticca suddhipañño,

Sabbāyatanehi vippamutto

Sammā so loke paribbajeyya.

Aññāya padaṁ samecca dhammaṁ

Vivaṭaṁ disvāna pahānam āsavānaṁ,

Sabbūpadhinaṁ parikkhayā

Sammā so loke paribbajeyya."

"Addhā hi Bhagavā tath'eva etaṁ

Yo so evaṁ vihiri danto bhikkhū,

Sabbasaṁyojaniye ca vīticatto

Sammā so loke paribbajeyyā" ti.

============================================================
Snp 2.14 — With Dhammika
(Dhammikasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Sāvatthiyaṁ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho Dhammiko upāsako pañcahi upāsakesatehi saddhiṁ yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṁ abhivādetvā eka-m-antaṁ nisīdi. Eka-m-antaṁ nisinno kho Dhammiko upāsako bhagamantaṁ gāthāya ajjhabhāsi.

Pucchāmi taṁ Gotama bhuripañña

Kathaṅkaro sāvako sādhu hoti,

Yo vā agārā anagāram eti

Agārino vā pan'upāsakāse.

Tuvaṁ hi lokassa sa-devakassa

Gatiṁ pajānāsi parāyanañ ca,

Na t'attha tulyo nipuṇatthadassī,

Tuvaṁ hi Buddhaṁ pavaraṁ vadanti.

Sabbaṁ tuvaṁ ñāṇam avecca dhammaṁ

Pakāsesi satte anukampamāno,

Vivattacchaddāsi samantacakkhu,

Virocasī vimalo sabba-loke.

Āgañchi te santike nāga-rājā

Erāvaṇo nāma 'Jino' ti sutvā,

So pi tayā mantayitvājjhagamā

'Sdhū' ti sutvāna patītarūpo.

Rājā pi taṁ Vessavaṇo Kuvero

Upeti dhammaṁ paripucchamāno,

Tassāpi tvaṁ pucchito brūsi dhīra

So cāpi sutvāna patītarūpo.

Yo kec'ime titthiyā vādasīlā,

Ājīvakā vā yadi vā kigaṇṭhā,

Paññāya taṁ nātitaranti sabbe

Ṭhito vajantaṁ viya sīghagāmiṁ.

Yo kec'ime brāhmaṇā vādasīlā

Vuddhā cāpi brāhmaṇā santi keci,

Sabbe tayi atthabaddhā bhavanti,

Ye vā pi c'aññe vādino mañña-mānā.

Ayaṁ hi dhammo nipuṇo sukho ca,

Yo'yaṁ tayā Bhagavā suppavutto,

Tam eva sabbe sussūsamānā,

Tvan no vada pucchito buddhaseṭṭha.

Sabbe c'ime bhikkhavo sanni-sinnā

Upāsakā cāpi tath'eva sotuṁ,

Suṇantu dhammaṁ vimalenānuBuddhaṁ

Subhāsitaṁ Vāsavasseva devā."

"Suṇātha me bhikkhavo, sāvayāmi vo

Dhammaṁ dhutaṁ, tañ ca dharātha sabbe,

Iriyāpathaṁ pabba-jitānulomikaṁ

Sevetha naṁ atthadassī mutīmā.

Na ve vikāle vicareyya bhikkhu,

Gāmañ ca piṇḍāya careyya kāle,

Akālacāriṁ hi sajanti saṅgā,

Tasmā vikāle na caranti buddhā.

Rūpā ca saddā ca rasā ca gandhā

Phassā ca ye sammadayanti satte,

Etesu dhammesu vineyya chandaṁ

Kālena so pavise pātarāsaṁ.

Piṇḍañ ca bhikkhu samayena laddhā

Eko paṭikkamma raho nisīde,

Ajjhattacintī na mano bahiddhā

Nicchāraye saṅgahitatta-bhāvo.

Sace pi so sallape sāvakena

Aññena vā kenaci bhikkhunā vā,

Dhammaṁ paṇītaṁ tam udāhareyya

Na pesunaṁ no pi parūpavādaṁ.

Vādaṁ hi eke paṭiseniyanti

Na te pasaṁsāma parittapaññe,

Tato tato ne pasajanti saṅgā

Cittaṁ hi te tattha gamenti dūre.

Paṇḍaṁ vihāraṁ sayanāsanañ ca

Āpañ ca saṅghāṭirajūpavāhanaṁ,

Sutvāna dhammaṁ Sugatena desitaṁ

Saṅkhāya seve varapaññasāvako.

Tasmā hi paṇḍe sayanāsane ca

Āpe ca saṅghāṭirajūpavāhane,

Etesu dhammesu anūpajitto

Bhikkhū yathā pokkhare vāribindū.

Gahaṭṭhavattaṁ pana vo vadāmi,

Yathākaro sāvako sādhu hoti,

Na h'eso labbhā sapariggahena

Phassetuṁ yo kevalo bhikkhu dhammo.

Pāṇaṁ na hāne, na ca ghātayeyya,

Na cānujaññā hanataṁ paresaṁ,

Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ

Ye thāvarā ye ca tasanti loke.

Tato adinnaṁ parivajjayeyya

Kiñci kvacī sāvako bujjhamāno,

Na hāraye, harataṁ nānujaññā:

Sabbaṁ adinnaṁ parivajjayeyya.

Abrahma-cariyaṁ parivajjayeyya

Aṅgārakāsuṁ jalitaṁ va viññū,

Asambhuṇanto pana Brahma-cariyaṁ

Parassa dāraṁ nātikkameyya.

Sabhaggato vā parisaggato vā

Ekassa v'eko na musā bhaṇeyya,

Na bhāṇaye bhaṇataṁ nānujaññā

Sabbaṁ abhūtaṁ parivajjayeyya.

Majjañ ca pānaṁ na samācareyya,

Dhammaṁ imaṁ rocaye yo gahaṭṭho,

Na pāyaye, pibataṁ nānujaññā

'Ummādanantaṁ' iti naṁ viditvā.

Madā hi pāpāni karontī bālā,

Karenti c'aññe pi jane pamatte,

Etaṁ apuññāyatanaṁ vivajjaye

Ummādanaṁ mohanaṁ bālakantaṁ.

Pāṇaṁ na hāne, na cadinnam ādiye

Musā na bhāse, na ca majjapo siyā,

Abrahma-cariyā virameyya methunā,

Rattiṁ na bhuñjeyya vikāla-bhojanaṁ.

Mālaṁ na dhāraye na ca gandham ācare,

Mañce chamāyaṁ va sayetha santhate,

Etaṁ hi aṭṭhaṅgikam āh'uposathaṁ

Buddhena dukkhantagunā pakāsitaṁ.

Tato ca pakkhass'upavass'uposathaṁ

Cātuddasīṁ pañcadasiñ ca aṭṭhamiṁ,

Pāṭihāriyapakkhañ ca pasannamānaso

Aṭṭhaṅgupetaṁ susamattarūpaṁ.

Tato ca pāto upavutthuposatho

Annena pānena ca bhikkhū Saṅghaṁ,

Pasannacitto anumodamāno

Yathārahaṁ saṁvibhajetha viññū.

Dhammena mātā-pitaro bhareyya

Payojaye dhammikaṁ so vaṇijjaṁ,

Etaṁ gihī vattayaṁ appamatto

Sayaṁpabhe nāma upeti deve" ti.

Cullavaggo dutiyo.

Tassa vaggassa uddānaṁ:

Ratanaṁ Āmagandhañ ca Hiriṁ ca Maṅgalamuttamaṁ,

Sūcilomo Dhammacariya puna Brāhmaṇadhammikaṁ.

Nāvā-ca  Suttaṁ Kiṁsīlaṁ Uṭṭhānaṁ atha Rāhulo,

Kappo ca Paribbājo Dhammiko ca punāparaṁ,

Cuddas'etāni suttāni Cūllavaggo ti vuccati.

============================================================
CHAPTER III: THE GREAT CHAPTER (Mahāvagga)
============================================================

============================================================
Snp 3.1 — Going Forth
(Pabbajjāsutta)
============================================================

Pabbajjaṁ kittayissāmi, yathā pabbaji cakkhumā,

Yatha vīmaṁsa-māno so pabbajjaṁ samarocayi.

'Sambādho'yaṁ gharāvāso rajassāyatanaṁ' iti,

'Abbhokāso ca pabbajjā' iti disvāna pabbaji.

Pabbajitvāna kāyena pāpaṅkammaṁ vivajjayī,

Vacī-du-c-caritaṁ hitvā ājīvaṁ parisodhayi.

Agamā Rājagahaṁ Buddho Magadhānaṁ Giribbajaṁ,

Piṇḍāya abhihāresi ākiṇṇavara-lakkhaṇo.

Tam addasā Bimbisāro pāsādasmiṁ pati-ṭ-ṭhito,

Disvā lakkhaṇa sampannaṁ imam atthaṁ abhāsatha:

"Imaṁ bhonto nisāmetha: abhirūpo brahā suci,

Caraṇena c'eva sampanno, yuga-mannaṁ ca pekkhati.

Okkhitta-cakkhu satimā, nāyaṁ nīcākulā-m-iva.

Rājadūtā vidhāvantu, kuhiṁ bhikkhu gamissati."

Te pesitā rājadūtā piṭṭhito anubandhisuṁ:

'Kuhiṁ gamissatī bhikkhu, katthavāso bhavissati.'

Sapadānaṁ caramāno gutta-dvāro susaṁvuto,

Khippaṁ pattaṁ apūresi sampajāno patissato.

Sa piṇḍacāraṁ caritvā ni-k-khamma nagarā muni,

Paṇḍavaṁ abhihāresi, etthavāso bhavissati.

Disvāna vāsūpagataṁ tato dūtā upāvisuṁ,

Eko ca dūto āgantivā rājino paṭivedayi.

"Esa bhikkhu māhārāja Paṇḍavassa puratthato,

Nisinno vyagghrasabho va sīho va girigabbhare.

Sutvāna dūtavacanaṁ bhaddayānena khattiyo,

Taramānarūpo niyyāsī yena Paṇḍavapabbato.

Sa yānabhūmiṁ yāyitvā yānā orūyha khattiyo,

Pattiko upasaṅkamma āsajja naṁ upāvisi.

Nisajja rājā sammodi kathaṁ sārāṇīyaṁ tato,

Kathaṁ so vīti-sāretvā imam atthaṁ abhāsatha.

"Yuvā ca daharo cāsi paṭhamuppattiko susu,

Vaṇṇārohena sampanno jātimā viya khattiyo.

Sobhayanto aṇīkaggaṁ nāgasaṅghapurakkhato,

Dadāmi bhoge, bhuñjassu, jātiṁ c'akkhāhi pucchito."

"Ujuṁ jānapado rājā Himavantassa passato,

Dhanaviriyena sampanno Kosalesu niketino.

Ādiccā nāma gottena Sākiyā nāma jātiyā,

Tamhā kulā pabba-jito'mhi rāja na kāme abhipatthayaṁ.

Kāmesv-ādīnavaṁ disvā nekkhammaṁ daṭṭhu khemato,

Padhānāya gamissāmi, ettha me rañjatī mano" ti.

============================================================
Snp 3.2 — Striving
(Padhānasutta)
============================================================

Taṁ maṁ padhānapahit'attaṁ nadiṁ Nerañjaraṁ pati,

Viparakkamma jhāyantaṁ yoga-k-khemassa pattiyā.

Namucī karuṇaṁ vācaṁ bhāsa-māno upāgamī,

"Kiso tvam asi dubbaṇṇo, santike maraṇaṁ tava.

Sahassabhāgo maraṇassa ekaṁso tava jīvitaṁ,

Jīva bho, jīvitaṁ seyyo, jīvaṁ puññāni kāhasi.

Carato ca te Brahma-cariyaṁ aggihuttañ ca juhato,

Pahūtaṁ cīyate puññaṁ, kim padhānena kāhasi.

Duggo Maggo padhānāya dukkaro du-r-abhisambhavo,"

Imā gāthā bhaṇaṁ Māro aṭṭhā Buddhassa santike.

Taṁ tathāvādīnaṁ Māraṁ Bhagavā etad abravī,

"Pamattabandhu pāpima, yen'atthena idhāgato.

Aṇumattena pi puññena attho mayhaṁ na vijjati,

Yesaṁ ca attho puññānaṁ, te Māro vattum arahati.

Atthi saddhā tato viriyaṁ, paññā ca mama vijjati,

Evaṁ maṁ pahit'attami pi kiṁ jīvam anupucchasi.

Nadīnam api sotāni ayaṁ vāto visosaye,

Kiñ ca me pahitattassa lohitaṁ nūpasussaye.

Lohite sussamānamhi pittaṁ semhañ ca sussati,

Maṁsesu khīyamānesu bhayyo cittaṁ pasīdati,

Bhiyyo sati ca paññā ca samādhi mama tiṭṭhati.

Tassa m'evaṁ viharato pattass'uttama-vedanaṁ,

Kāmesu nāpekkhate cittaṁ, passa sattassa suddhataṁ.

Kāmā te paṭhamā senā, dutiyā arati vuccati,

Tatiyā khuppipāsā te, catutthi taṇhā pavuccati,

Pañcamī thīna-middhaṁ te, chaṭṭh ābhīru pavuccati,

Sattamī vicikicchā te, makkho thambho te aṭṭhamo.

Lābho siloko sakkāro micchāladdho ca yo yaso,

Yo c'attāṇaṁ samukkaṁse pare ca avajānati,

Esā Namuci te senā Kaṇhassābhippahāriṇī,

Na naṁ asūro jināti, chetvā ca labhate sukhaṁ.

Esa muñjaṁ parihare dhī-r-atthu idha jīvitaṁ,

Saṅgāme me mataṁ seyyo, yañ ce jīve parājito.

Pagāḷhā ettha na dissanti eke samaṇa-brāhmaṇā.

Tañ ca Maggaṁ na jānanti, yena gacchanti subbatā.

Samantā dhajiniṁ disvā yuttaṁ Māraṁ savāhiniṁ,

Yuddhāya paccuggacchāmi, mā maṁ ṭhānā acāvayi.

Yan te taṁ na-ppasahati senaṁ loko sa-devako,

Taṁ te paññāya gacchāmi amaṁ pattaṁ va asmanā.

Vasiṁ karitvā saṅkappaṁ satiñ ca suppati-ṭ-ṭhitaṁ,

Raṭṭhā raṭṭhaṁ vicarissaṁ sāvake vinayaṁ puthu.

Te appamattā pahit'attā mama sāsanakārakā,

Akāmassa te gamissanti, yattha gantvā na socare."

"Satta vassāni Bhagavantaṁ anubandhiṁ padā padaṁ,

Otāraṁ nādhigacchissaṁ Sambuddhassa satīmato.

Medavaṇṇaṁ va pāsāṇaṁ vāyaso anupariyagā,

'Ap'ettha mudu vindema, api assādanā siyā.'

Aladdhā tattha assādaṁ vāyas etto apakkami,

Kāko va selaṁ āsajja nibbijjāpema Gotamaṁ."

Tassa sokaparetassa vīṇā kacchā abhassatha,

Tato so dummano yakkho tatth'ev'antara-dhāyathā ti.

============================================================
Snp 3.3 — Well-Spoken Words
(Subhāsitasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Sāvatthiyaṁ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho Bhagava bhikkhū āmantesi: "Bhikkhavo" ti. "Bhaddante" ti te bhikkhū Bhagavato paccassosum. Bhagavā etad avoca: "Catūhi bhikkhave aṅgehi samannāgatā vācā subhā-sitā hoti na dubbhā-sitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnaṁ. Katamehi catūhi? Idha bhikkhave bhikkhu su-bhāsitaṁ ñeva bhāsati no du-b-bhāsitaṁ, dhammaṁ ñeva bhāsati no adhammaṁ, piyañ ñeva bhāsati no appiyaṁ, saccañ ñeva bhāsati no alikaṁ. Imehi kho bhikkhave catūhi aṅgehi samannāgatā vācā subhā-sitā hoti na dubbhā-sitā, anavajjā ca ananuvajjā ca vaññūnan" ti. Idam avoca Bhagavā, idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Subhāsitaṁ uttamam āhu santo,

Dhammaṁ bhaṇe nādhammaṁ taṁ dutiyaṁ,

Piyaṁ bhaṇe nāppiyaṁ taṁ tatiyaṁ

Saccaṁ bhaṇe nālikaṁ, taṁ catutthan" ti.

Atha kho āyasmā Vaṅgīso uṭṭhāy āsanā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena Bhagavā ten'añjaliṁ paṇāmetvā Bhagavantaṁ etad avoca: "Paṭibhāti maṁ Sugatā" ti. "Paṭibhātu taṁ Vaṅgīsā" ti Bhagavā avoca. Atha kho āyasmā Vaṅgīso Bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi.

Tam eva vācaṁ bhāseyya, yāy'attāṇaṁ na tāpaye,

Pare ca na vihiṁseyye, sā ve vācā su-bhāsita.

Piyavācam eva bhāseyya, yā vācā patinanditā,

Yaṁ anādāya pāpāni paresaṁ bhāsate piyaṁ.

Saccaṁ ve amatā vācā, asa dhammo sanantano,

Sacce atthe ca dhamme ca, āhu, santo pati-ṭ-ṭhitā.

Yaṁ Buddho bhāsatī vācaṁ khemaṁ Nibbānapattiyā,

Dukkhass'antakiriyāya, sā ve vācānam uttamā" ti.

============================================================
Snp 3.4 — With Bhāradvāja of Sundarikā
(Sundarikabhāradvājasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Kosalesu viharati Sundarikāya nadiyā tīre. Tena kho pana samayena Sundarika-Bhāradvājo brāhmaṇo Sundarikāya nadiyā tīre aggiṁ juhati, aggihuttaṁ paricarati. Atha kho Sundarika-Bhāradvājo brāhmaṇo aggiṁ juhitvā aggihuttaṁ paricaritvā uṭṭhāy āsanā samantā catu-d-disā anuvilokesi: 'Ko nu kho imaṁ havyasesaṁ bhuñjeyyā' ti. Addasā kho Sundarika-bhā-

radvājo brāhmaṇo Bhagavantaṁ avidūre aññatarasmiṁ rukkha-mūle sasīsaṁ pārutaṁ nisinnaṁ, disvāna vāmena hatthena havyasesaṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena kamaṇḍalaṁ gahetvā yena Bhagavā ten'upasaṅkami.

Atha kho Bhagavā Sundarika-Bhāradvājassa brāhmaṇassa padasaddena sīsaṁ vivari. Atha kho Sundarika-Bhāradvājo brāhmaṇo "Muṇḍo ayaṁ bhavaṁ, muṇḍako ayaṁ bhavan" ti tato va puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho Sundarika-Bhāradvājassa brāhmaṇassa etad ahosi:

"Muṇḍā pi hi idh'ekacce brāhmaṇā bhavanti, yan nūnāhaṁ upasaṅkamitvā jātiṁ puccheyyan" ti. Atha kho Sundarika-Bhāradvājo brāhmaṇo yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṁ etad avoca: "Kiñjacco bhavan" ti. Atha kho Bhagavā Sundarika-Bhāradvājaṁ brāhmaṇaṁ gāthāhi ajjhabhāsi.

"Na brāhmaṇo no'mhi na rājaputto,

Na vessāyano uda koci no'mhi,

Gottaṁ pariññāya puthujjanānaṁ

Akiñ cano manta carāmi loke.

Saṅghāṭivāsī agaho carāmi

Nivuttakeso abhinibbutatto,

Alippamāno idha mānavehi

Akalla maṁ brāhmaṇa pucchi gottapañahaṁ."

"Pucchanti ve bho brāhmaṇā brāhmaṇehi saha 'brāhmaṇo no bhavan' ti

"Brāhmaṇo, ce tvaṁ brūsi, mañ ca brūsi abrāhmaṇanaṁ

taṁ taṁ Sāvittiṁ pucchāmi tipadaṁ catuvīsatakkharaṁ."

"Kiṁ nissitā isayo manujā khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ yaññam akappayiṁsu puthu idha loke."

"Ya-d-antagu vedagu yaññakāle,

yassāhutiṁ labhe, tass'ijjhe ti brūmi."

"Addhā hi tassa hutam ijjhe, (iti brāhmaṇo)

Yaṁ tādisaṁ vedaguṁ addasāma,

Tumhādisānaṁ hi adassanena

Añño jano bhuñjati puraḷāsaṁ."

"Tasmātiha tvaṁ brāhmaṇa atthena atthiko upasaṅgamma puccha:

Santaṁ vidhūmaṁ anighaṁ nirāsaṁ

App-ev'idha abhivinde sumedhaṁ."

"Yaññe ratāhaṁ bho Gotama yaññaṁ yaṭṭhu kāmo, nāhaṁ pajānāmi, anusāsatu maṁ bhavaṁ,

Yattha hutaṁ ijjhate brūhi me taṁ."

"Tena hi tvaṁ brāhmaṇa odahassu sotaṁ dhammaṁ te desissāmi:

Mā jātiṁ puccha, caraṇañ ca puccha,

Kaṭṭhā have jāyati jātavedo:

Nīcā kulīno pi munī dhitimā

Ājāniyo hoti hirīnisedho.

Saccena danto damasā upeto

Vedantagū vusitabrahma-cariyo,

Kālena tamhi havyaṁ pavecche,

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Ye kāme hitvā agihā caranti

susaññatattā tasaraṁ va ujju,

kālena tesu havyaṁ pavecche,

yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Ye vīta-rāgā susamāhitindriyā

cando va Rāhu-gahaṇā pamuttā,

kālena tesu havyaṁ pavecche,

yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Asajjamānā vicaranti loke

sadā satā hitvā mamāyitāni,

kālena tesu havyaṁ pavecche,

yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Ye kāme hitvā Abhibhuyyacāri

Yo vedi jāti-maraṇassa antaṁ,

Parinibbuto udaka-rahado va sīto

Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ.

Samo samehi visamehi dūre

Tathāgato hoti anantapañño,

Anūpalitto idha vā huraṁ vā

Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ.

Yamhi na māhā vasatī na māno,

Yo vītalobho amamo nirāso,

panuṇṇa kodho abhinibbutatto

so brāhmaṇo sokamalaṁ abhāsi

Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ.

Nivesanaṁ yo manaso ahāsi

Pariggahā yassa na santi keci,

Anupādiyāno idha vā huraṁ vā

Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ.

Samāhito yo udatāri oghaṁ

Dhammaṁ ca ñāsi paramāya diṭṭhiyā,

Khīṇ'āsavo antimadehadhārī

Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ.

Bhavāsavā yassa vacī kharā ca

Vidhupitā atthagatā na santi,

Sa vedagu sabbadhi vippamutto

Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ.

Saṅgātigo yassa na santi saṅgā

Yo mānasattesu amānasatto

Dukkhaṁ pariññāya sakhetta-vatthuṁ

Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ.

Āsaṁ anissāya vivekadassī

Paravediyaṁ diṭṭhim upātivatto,

Ārammaṇā yassa na santi keci

Tathāgato arahati puraḷāsaṁ.

Parovarā yassa samecca dhammā

Vidhupitā atthagatā na santi,

Santo upādānakhaye vimutto

Tathāgato arahati puraḷāsaṁ.

Saṇyojanaṁ jātikhayanatadassī

Yo pānudi rāga-pathaṁ asesaṁ,

Suddho niddoso vimalo akāco

Tathāgato arahati puraḷāsaṁ.

Yo attanā attāṇaṁ nānupassati

Samāhito ujjugato ṭhitatto,

Sa ve anojo akhilo akaṅkho

Tathāgato arahati puraḷāsaṁ."

Mohantarā yassa na santi keci,

Sabbesu dhammesu ca ñāṇadassī, sarīrañ ca antimaṁ dhāreti,

Patto ca sambodhi anuttaraṁ sivaṁ — ettāvatā yakkhassa suddhi —

Tathāgato arahati puraḷāsaṁ.

"Hutaṁ ca mayahaṁ hutam atthu saccaṁ

Yaṁ tādisaṁ vedagunaṁ alatthaṁ,

Brahmā hi sakkhi: patigaṇhātu me Bhagavā, bhuñajatu me Bhagavā puraḷāsaṁ."

"Gāthābhigitaṁ me abhojaneyyaṁ

Sampassataṁ brahmaṇa n'esa dhammo,

Gāthābhigitaṁ panudanti buddhā,

Dhamme sati brāhmaṇa vuttir esā.

Aññena ca kevalinaṁ mahesiṁ

Khiṇāsavaṁ kukkuccavūpasantaṁ,

Annena pānena upaṭṭhāhassu

Khettaṁ hi taṁ puññapekhassa hoti."

"Sādhāhaṁ Bhagavā tathā vijaññaṁ

Yo dakkhiṇaṁ bhuñejayya mādisassa,

Yaṁ yaññakāle pariyosamāno pappuyya tava sāsanaṁ."

"Sārambā yassa vigatā, cittaṁ yassa anāvilaṁ,

Vippamutto ca kāmehi, thinaṁ yassa panuditaṁ,

Simantānaṁ vinetāraṁ jāti-maraṇakovidaṁ,

Muniṁ moneyyasampannaṁ tādisaṁ yaññam āgataṁ

Bhukuṭiṁ vinayitvāna pañajalikā namassatha,

Pujetha annapānena, evaṁ ijhanti dakkhiṇā."

"Buddho bhavaṁ arahati puraḷāsaṁ

Puññakkhettam anuttaraṁ,

Āyāgo sabba-lokassa, bhoto dinnaṁ maha-p-phalān" ti.

Atha kho Sundarika-Bhāradvājo brāhmaṇo Bhagavantaṁ etad avoca: "Abhikkantaṁ bho Gotama, abhikkantaṁ bho Gotama, seyyathā pi bho Gotama nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭi-c-channaṁ vā vivareyya, muḷhassa vā Maggaṁ ācikkekhayya, andha-kāre vā tela pajjotaṁ dhareyya 'cakkhu-manto rūpāni dakkhintī' ti, evam evaṁ bhotā Gotamena anekapariyāyevana dhammo pakāsito. Es'āhaṁ bhavantaṁ Gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi Dhammañ ca bhikkhu-saṅghañ ca labheyyāhaṁ bhoto Gotamassa santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan" ti. Alattha kho Sundarika-Bhāradvājo buhmaṇo Bhagavato santika pabbajjaṁ alattha upasampadaṁ, dacir'ūpasampanno kho pan'āyasmā Bhāradvājo eko cupakaṭṭho appamatto ātāpi pahit'atto viharatto na cirasse ca yass'atthāya kula-puttā samma-d-eva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti.

Tad anuttaraṁ Brahma-cariya-pariyosānaṁ diṭṭhe'va dhamme sayaṁ abhiññā sacchi-katvā upasampajja vihāsi. Khiṇā jāti vusitaṁ Brahma-cariyaṁ kataṁ karaṇiṁ nāparaṁ itthāntāyāti abbhaññāsi aññataro ca kho pan'āyasmā Bhāradvājo Arahattaṁ ahositi.

============================================================
Snp 3.5 — With Māgha
(Māghasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Rājagahe viharati Gijjhaguṭe pabbate. Atha kho Māgho māṇavo yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavatā saddhiṁ sammodi, sammodaniyaṁ kathaṁ sārāṇiyaṁ vitisāretvā eka-m-antaṁ nisīdi. Eka-m-antaṁ nisanno kho Māgho māṇavo

Bhagavantaṁ  etad avoca:

Ahaṁ hi bho Gotama, dāyako dāna-pati vadaññu yā cayogo, dhammena bhoge pariyesāmi, dhammena bhoge pariyesitvā dhamma-laddhehi bhogehi dhammādhigatehi ekasasā pi dadāmi, davinnam pi dadāmi, tiṇṇam pi dadāmi, catunnam pi dadāmi, pañcannam pi dadāmi, chattam pi dadāmi, sattannam pi dadāmi, aṭṭhannam pi dadāmi, vanannam pi dadāmi, dasannam pi dadāmi, visāya pi dadāmi, tiṁsāya pi dadāmi, cattārisāya pi dadāmi, paññāsāya pi dadāmi, satassa pi dadāmi, bhiyyo pi dadāmi. Kacc'āhaṁ bho Gotamaṁ evaṁ dadanto evaṁ yajanto bahuṁ puññaṁ pasavāmi" ti. "Tagagha tvaṁ māṇava, evaṁ dadanto evaṁ yajanto bahuṁ puññaṁ pasavāsi, yo kho māṇava dāyako dāna-pati vadaññū yā cayogo dhammena bhoge pariyesati dhammena bhoge pariyesitvā dhamma-laddhehi bhogehi dhammādhigatehi ekasasā pi dadāmi, davinnam pi dadāmi, tiṇṇam pi dadāmi, catunnam pi dadāmi, pañcannam pi dadāmi, chattam pi dadāmi, sattannam pi dadāmi, aṭṭhannam pi dadāmi, vanannam pi dadāmi, dasannam pi dadāmi, visāya pi dadāmi, tiṁsāya pi dadāmi, cattārisāya pi dadāmi, paññāsāya pi dadāmi, satassa pi dadāmi, bhiyyo pi dadāmi.

Kacc'āhaṁ bho Gotamaṁ ekaṁ dadanto evaṁ yajanto bahuṁ puññaṁ pasavāmiti.

Atha kho Māgho māṇavo Bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi.

"Pucchām'abhaṁ bho Gotamaṁ vadaññuṁ (iti Māgho māṇavo)

Kāsāyavāsiṁ agihaṁ carantaṁ

Yo yā cayogo dāna-pati gahaṭṭo,

puññatthiko yajati puññapekho

Dadaṁ paresaṁ idha annapānaṁ

Kattha hutaṁ yajamānassa sujjhe."

"Yo yā cayogo dāna-pati gahaṭṭho (Māghā ti Bhagavā)

Puññatthiko yajati puññapekho

Dadaṁ paresaṁ idha annapānaṁ

Ārādhaye dakkhiṇeyye hi tādi."

"Yo yā cayogo dāna-pati gahaṭṭho (iti Māgho māṇavo)

Puññatthiko yajati puññapekho

Dadaṁ paresaṁ idha annapānaṁ,

Akkhāhi me Bhagavā dakkhiṇeyye."

"Yo ve asattā vicaranti loke

Akiñ canā kevalino yatattā,

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche,

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Ye sabba-saṁyojana-bandhana-c-chidā

Dantā vimutatā anīghā nirāsā,

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche,

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Ye sabba-saṁyojana-vippamuttā

Dantā vimuttā anīghā nirāsā

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Rāgañ ca dosañ ca pahāya mohaṁ

Khiṇāsavā vusitabrahma-cariyā,

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Yesu na māyā vasati na māno,

Ye vitalobhā amamā nirasā,

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Ye ve na taṇhāsu upātipannā

Vitareyya oghaṁ amamā caranti,

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Yesaṁ taṇhā n'atthi kuhiñci loke

Bhavābhavāya idha vā huraṁ vā,

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Ye kāme hitvā agihā caranti

Susaññatattā tasaraṁva ujjuṁ

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Ye vitarāgā susamābhitindriyā

Cando va Rāhu-gahaṇā pamuttā,

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

499 Samitāvino vitarāgā akopā

Yesaṁ gati n'atthi idha vippahāya,

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Jahitvā jāti-maraṇaṁ asesaṁ

Kathaṁ-kathaṁ sabbam upātivattā,

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Ye attadipā vicaranti loke

Akiñ canā sabbadhi vippamuttā,

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Ye h'ettha jānanti yathā tathā idaṁ

'Ayam antimā, n'atthi puna-b-bhavo' ti,

Kālena tesaṁ havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha.

Yo vedagu jhānarato satimā

Sambodhipatto saraṇaṁ bahunnaṁ,

Kālena tamhi havyaṁ pavecche

Yo brāhmaṇo puññapekho yajetha."

"Addhā amoghā mama pucchānā ahu,

Akkhāsi me Bhagavā dakkhiṇeyye,

Tvaṁ h'ettha jānāsi yathā tathā idaṁ

Tathā hi te vidito esa dhammo.

Yo yā cayogo dāna-pati gahaṭṭho iti Māgho māṇavo

Puññatthiko yajati puññapekho,

Dadaṁ paresaṁ idha annapānaṁ

Akkhāhi me Bhagavā yañña-sampadaṁ."

"Yajassu yajamāno Māghā ti Bhagavā

Sabbattha vippasādehi cittaṁ,

Ārammaṇaṁ yajamānassa yaññaṁ,

Ettha patiṭṭāya jahāti dosaṁ.

So vitarāgo pavineyya dosaṁ

Mettaṁ citataṁ bhāvayaṁ appamāṇaṁ,

Rattin-divaṁ satataṁ appamatto

Sabbā disā pharate appamaññaṁ.

"Ko sujjhati muccati bhajjhati ca,

Ken'attanā gacchati Brahma-lokaṁ,

Ajānato me muni brūhi puṭṭho

Bhagavā hi me sakkhi Brahm'ajja diṭṭho

Tuvaṁ hi no brahmasamo ti saccaṁ

Kathaṁ uppajjati Brahma-lokaṁ jutimā."

"Yo yajati tividhaṁ yañña-sampadaṁ, (Māghā ti Bhagavā)

Ārādhaye dakkhiṇeyyehi tadi,

Evaṁ yajitvā sammā yā cayogo

Upapajjati Brahma-lokan ti brūmi" ti.

Evaṁ vutte Māgho māṇavo Bhagavantaṁ etad avoca: "Abhikkantaṁ bho goma seyyathā pibho Gotama, kikkujjitaṁ vā ukkujjeya, paṭi-c-channaṁ vā vivareyya, muḷhassavā Maggaṁ ācikkheyya, andha-kāre vā tela-pajjotaṁ dhāreyya cakkhu-manto rūpāni dakkhintiti, evam evaṁ bhotā Gotamena aneka-pariyāyena dhammo pakāsito, ete mayaṁ bhavantaṁ Gotamaṁ saraṇaṁ gacchāma Dhammañ ca bhikkhu-saṅghañca, upāsake no bhavaṁ Gotamo dhāretu ajja-t-agge pāṇupete saraṇaṁ gatanti.

============================================================
Snp 3.6 — With Sabhiya
(Sabhiyasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Rājagahe viharati Veḷuvane Kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena Sabhiyassa paribbājakassa purāṇasālohitāya devatāya pañhā udadiṭṭhā honti: "Yo te Sabhiya samano vā brāhmaṇo vā ime pañeha puṭṭho vyākaroti, tassa santike Brahma-cariyaṁ careyyāsi" ti.

Atha kho Sabhiyo paribbajāko tassā devatāya santike te pañhe uggahetvā, ye te samaṇa-brāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā

sādhusammatā bahu-janassa, seyyath'idaṁ: Purāṇo Kassapo Makkhali Gosālo Ajito Kesakamabali Pakudho Kaccāyano Sañajayo Bellaṭṭhiputto Nigaṇṭho Nātaputto. Te upasaṅkamitvā te pañeha pucchati. Te Sabhiyena paribbajakena pañeha puṭṭhā na sampāyanti. Asampāyantā kopañ ca dosañ ca a-p-paccayañ ca pātu-karonti, api ca Sabhiyañ ñeva paribbājakaṁ paṭipucchanti. Atha kho Sabhiyassa paribbājakassa etad ahosi: 'ye kho te bhonto samaṇa-brāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahu-janassa, seyyath'īdaṁ: Purāṇo Kassapo Makkhali Gosālo Ajito Kesakamabali Pakudho Kaccāyano Sañajayo Bellaṭṭhiputto Nigaṇṭho Nātaputto. Te mayā pañeha puṭṭhā na sampāyanti asampāyanatā kopañ ca dosañ ca a-p-paccayañ ca pātukāronti, api ca mamaññev'ettha paṭipucchanti: yan nunāhaṁ hināyāvattitvā kāme paribhuñejayyan' ti.

Atha kho Sabhiyassa paribbājakassa etad ahosi: 'ayam pi samaṇo Gotamo saṅghi c'eva gaṇi ca gaṇācariyo ca ñāto yasassi titthakaro sādhusammāto bahu-janassa: yan nunāhaṁ samaṇaṁ Gotamaṁ upasaṅkamitvā ime pañeha puccheyyan' ti.

Atha kho Sabhiyo paribbajākassā etad ahosi: 'ye pi kho te bhanto samaṇa-brāhmaṇā jiṇaṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayo anuppattā therā rattaññu cira-pabba-jitā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahu-janassa, seyyath'idaṁ: Purāṇo Kassapo

Makkhali Gosālo Ajito Kesakamabali Pakudho Kaccāyano Sañajayo Bellaṭṭhiputto Nigaṇṭho Nātaputto. Te pi mayā pañeha puṭṭho na sampāyanti. Asampāyantā kopañ ca dosañ ca a-p-paccayañ ca pātu-karonti, api ca mañ ñev'ettha paṭipucchanti. Kaṁ pana me samaṇo Gotamo ime pañeha puṭṭho vyākarisasati, samaṇo hi Gotamo daharo c'eva jātiyā navo ca pabbajāyā' ti. Atha kho Sabhiyassa paribbājakassa etad ahosi: 'samaṇo kho "daharo" ti na uññātabbo na paribhotabbo, daharo pi ce samaṇo hoti, so ca hoti mahiddhiko mahānubhāvo, yan nunāhaṁ samaṇaṁ Gotamaṁ upasaṅkamitvā ime pañeha puccheyyan' ti.

Atha kho Sabhiyo paribbājako yena Rājāgahaṁ tena cārikaṁ pakkāmi. Anupubbena cārikaṁ caramāno yena Rājagahaṁ Veḷuvanaṁ Kalandakanivāpo, yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavatā saddhiṁ samemādi, sammodaniyaṁ kathaṁ sārāṇiyaṁ vitisāretvā eka-m-antaṁ nisīdi, eka-m-antaṁ nisinno kho Sabhiyo paribbājako Bhagavantaṁ gāthāya ajjhābhāsi:

"Kaṅkhi vecikicchi āgamaṁ (iti Sabhiyo)

Pañeha pucchituṁ abhikaṅkhamāno,

Tes'antakaro bhavāhi me,

pañeha me puṭṭho anupubbaṁ anu-Dhammaṁ vyākarohi me."

"Durato āgato si Sabhiyā (ti Bhagavā)

Pañeha pucchituṁ abhikamkhamāno,

Tes'antakaro bhavāhami te,

pañeha te puṭṭho anupubbaṁ anu-Dhammaṁ vyākarohi te.

Puccha maṁ Sabhiya pañhaṁ, yaṁ kiñci manas'icchasi,

Tassa tass'eva pañahassa ahaṁ antaṁ karomi te" ti

Atha kho Sabhiyassa paribbājakassa etad ahosi: "acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho, yaṁ vatāhaṁ aññesu samaṇa-brāhmaṇesu okāsamattam pi nālatthaṁ, taṁ me idaṁ samaṇena Gotamena okāsakammaṁ katan" ti atta-mano pamodito udaggo pitisomanassajāto Bhagavantaṁ pañhaṁ pucchi:

"Kiṁ pattinam āhu bhikkhunaṁ (iti Sabhiyo)

Sorataṁ kena, kathañ ca dannam āhu,

Buddho ti kathaṁ pacuccati,

Puṭṭho me Bhagavā vyākarohi."

"Pajjena katena antanā (Sabhiyā ti Bhagavā) pari-Nibbānagato vitiṇñakaṅkho,

vibhavañ ca bhavañ ca vipa-p-pahāya

Vusitavā khiṇapuna-b-bhavo sa bhikkhu.

Sabbattha upekkhako satimā

Na so hiṁsati kañci sabba-loke,

Tiṇṇo samaṇo anāvilo,

Ussadā yassa na santi, sorato so.

Yass'indriyāni bhāvitāni

Ajjhantaṁ bahiddhā ca sabba-loke,

Nibbijjha imaṁ parañ ca lokaṁ

Kālaṁ kaṅkhati bhāvito, sa danto.

Kappāni viceyya kevalāni

Saṁsāraṁ dubhayaṁ cut'upapātaṁ,

Vigatarajam an-aṅgaṇaṁ visuddhaṁ

Pattaṁ jātikkhayaṁ tam āhu buddhan" ti.

Atha kho Sabhiyo paribbājako Bhagavato bhāsitaṁ abhinan'ditvā anumo-ditvā atta-mano pamodito udaggo pitisomanassajāto Bhagavantaṁ uttariṁ pañahaṁ pucchi:

"Kiṁ pattinamāhu brāhmaṇaṁ (iti Sabhiyo)

Samaṇaṁ kena kathañ ca nhātako ti,

Nāgo ti kathaṁ pavuccati

Puṭṭho me Bhagavā vyākarohi."

"Bāhitvā sabbapāpāni (Sabhiyāti Bhagavā)

Vimalo sādhu samāhito ṭhitatto,

Saṁsāram aticca kevali so,

Asito tādi pavuccate (sa) brāhmā.

Samitāvi pahāya puññapāpaṁ

Virajo ñatvā imaṁ parañ ca lokaṁ,

Jātimaraṇaṁ upātivatto

Samaṇo tādi pacuccate tathattā.

Ninhāya sabbapāpakāni

Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabba-loke,

Dvemanussesu kappiyesu

Kappaṁ n'eti tam āhu nhātako ti.

Āguṁ na karoti kiñci loke,

Sabbasaṁyoge visajja bandhanāni;

Sabbattha na sajjati vimutto

Nāgo tadi pavuccate tathattā" ti.

Atha kho Sabhiyo paribbājako Bhagavato bhāsitaṁ abhinan'ditvā anumo-ditvā atta-mano pamodito udaggo pitisomanassajāto Bhagavantaṁ uttariṁ pañahaṁ pucchi:

"Kaṁ khettajinaṁ vadanti buddhā (iti Sabhiyo)

Kusalaṁ kena kathañ ca paṇḍito ti,

Muni nāma kathaṁ pavuccati

Puṭṭho me Bhagavā vyākarohi."

"Khettāni viveyya kevalāni (Sabhiyāti Bhagavā)

Divyaṁ mānusakañ ca brahmakhettaṁ,

Sabbakhettamūlabandhanā pamutto

Khettajino tadi pavuccate tathattā.

Kosāni viceyya kevalāni

Dibbaṁ mānusakañ ca brahmakosaṁ,

Sabbakosamūlabandhanā pamutto

Kusalo tādi pavuccate tathattā.

Dubhayāni viveyya paṇḍarāni

Ajjhattaṁ bahiddhā ca sudadhipañño,

Kaṇhaṁ-sukkam upātivatto

Paṇḍito tādi pavuccate tathattā.

Asatañ ca satañ ca ñatvā dhammaṁ

Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabba-loke,

Devamananussehi pujaniyo so

Saṅgaṁ jālam aticca so muni" ti.

Atha kho Sabhiyo paribbājako Bhagavato bhāsitaṁ abhinan'ditvā anumo-ditvā atta-mano pamodito udaggo pitisomanassajāto Bhagavantaṁ uttariṁ pañahaṁ pucchi:

"Kiṁ pattinam āhu vedaguṁ (iti Sabhiyo)

Anuviditaṁ kena, kathañ ca viriyavā ti,

Ājāniyo kin ti nāma hoti,

Puṭṭho me Bhagavā vyākarohi."

"Vedāni viceyya kevalāni (Sabhiyā ti Bhagavā)

Samaṇānaṁ yāni p'atthi brāhmaṇānaṁ,

Sabba vedanāsu vitarāgo

Sabbaṁ vedam aticca vedagu so.

Anuvicca papañca nāma-rūpaṁ

Ajjhattaṁ bahiddhā ca rogamulaṁ,

Sabbarogamūlabandhanā pamutto

Anuvidito tādi pavuccate tathattā

Virato idha sabbapāpakehi

Nirayadukkham aticca viriyavā so,

So viriyavā padhānavā

Dhiro tādi pavuccate tathattā.

Yass'asasu lutāni bandhanāni

Ajjhattaṁ bahiddhā ca saṅgamūlaṁ,

Sabbasaṅgamūlabandhanā pamutto

Ājāniyo tādi pavuccate tathattā" ti.

Atha kho Sabhiyo paribbājako Bhagavato bhāsitaṁ abhinan'ditvā anumo-ditvā atta-mano pamodito udaggo pitisomanassajāto Bhagavantaṁ uttariṁ pañahaṁ pucchi:

"Kiṁ panttinam āhu sottiyaṁ (iti Sabhiyo)

Ariyaṁ kena, kathañ ca caraṇavā ti,

Paribbājako kin ti nāma hoti

Puṭṭho me Bhagavā vyākarohi."

"Sutvā sabba-dhammaṁ abhiññāya loke (Sabhiyā ti Bhagavā)

Sāvajjānavajjaṁ yad atthi kiñci,

Abhibhuṁ akathaṁ-kathiṁ vimuttaṁ

Anighaṁ sabbadhi-m-āhu sottiyo" ti.

Chetvā āsavāni ālayāni

Vidvā so na upeti gabbhaseyyaṁ,

Saññaṁ tividhaṁ panujja paṅkaṁ

Kappan n'eti tam āhu ariyo ti.

Yo idha caraṇesu pantipatto

Kusalo sabbadā ājāni dhammaṁ,

Sabbattha na sajjati vimutto

Paṭighā yass na santi, caraṇavā so.

Dukkhavepakkaṁ yad atthi kammaṁ

Uddham adho tiriyañ cāpi majjhe,

Paribbājayitā pariññacāri

Māyaṁ mānam atho pi lobhakodhaṁ

Pariyantam akāsi nāma-rūpaṁ

Taṁ paribbājakam āhu pattipattan" ti.

Atha kho Sabhiyo paribbājako Bhagavato bhāsitaṁ abhinan'ditvā anumo-ditvā atta-mano pamodito udaggo

pitisomanassajāto uṭṭhāy āsanā ekaṁsaṁ uttarā-saṅgaṁ karitvā yena Bhagavā ten'añajalim pāṇāmetvā Bhagavantaṁ samamukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi:

"Yāni ca tīṇi yāni ca saṭṭhi

Samaṇappavāda sitāni bhuripañña,

Saññakkhara-saññanissitāni

Osaraṇāni vineyya oghantam agā.

Antagu si pāragu dukkhassa,

Arahāsi sammāSamBuddho, khiṇāsavaṁ taṁ maññe,

Jutimā mutimā pahutapañño,

Dukkhass'antakara atāresi maṁ.

Yaṁ me kaṅkhitam aññāsi

Vicikicchāṁ maṁ atāresi, namo te,

Muni monapathesu pattipatta

Akhila Ādiccabandhu sorato si.

Yā me kaṅkhā pure āsi, taṁ me vyākāsi cakkhumā,

Addhā muni si SamBuddho, n'atthi nivaraṇā tava.

Upāyāsā ca te sabbe viddhastā vinaḷīkatā,

Sitibhūto damappatto dhitimā saccanikkamo.

Tassa te nāga nāgassa mahāvīrassa bhāsato,

Sabbe devā anumodanti ubho Nārada-Pabbatā.

Namo te purisājañña, nāmo te puri Suttama,

Sadevakasmiṁ lokasmiṁ n'atthi te paṭipuggalo.

Tuvaṁ Buddho tuvaṁ Satthā tuvaṁ Mārābhibhu muni,

Tuvaṁ anusaye chetvā tiṇeṇā tāres'imaṁ pajaṁ.

Upadhi te samatikkantā, āsavā te padāḷitā,

Siho si anupādāno pabhinabhayabheravo.

Puṇḍarikaṁ yathā vaggu toye na upalippati,

Evaṁ puññe ca pāpe ca ubhaye tvaṁ na lippasi,

Pāde vīra pasārehi, Sabhiyo vandati Satthuno" ti.

Atha kho Sabhiyo paribbājako Bhagavato pādesu sirasā nipatitvā Bhagavantaṁ etad avoca: abhikkantaṁ bho Gotama, abhikkantaṁ bho Gotama, seyyathā pi bho Gotama nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭi-c-channaṁ vā vivareyya, muḷhassa vā Maggaṁ ācikkekhayya, andha-kāre vā tela pajjotaṁ dhareyya cakkhu-manto rūpāni dakkhinti, evam evaṁ bhotā Gotamena anekapariyāyevana dhammo pakāsito es'āhaṁ bhavantaṁ gomaṁ saraṇaṁ gacchāmi Dhammañ ca bhikkhu Saṅghañca labheyyāhaṁ bhāneta, Bhagavato santike pabbajjaṁ labheyyaṁ

upasampadan" ti. "Yo kho Sabhiya, añña-titthiyapubbo imasmiṁ Dhamma-Vinaye ākaṅkhati pabbajaṁ ākaṅkhati upasampadaṁ, so cattāro māse parivasati, catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddha-cittā bhikkhu pabbā-jenti upasampādenti bhikkhu bhāvāya, apica mettha puggalavemattatā viditā" ti.

"Sace bhante, añña-titthiya-pubbā imasmiṁ Dhamma-Vinaye ākaṅkhantā pabbajajaṁ ākaṅkhantā upasampadaṁ catutāro māse parivasanti, catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddha-cittā bhikkhu pabbājenatti upasampādenti bhikkhu-bhāvāya, ahaṁ cattāri vassāni parivasissāmi, catunnaṁ vassānaṁ accayena āradadhacittā bhikkhu pabbājentu upasampādentu bhikkhu-bhāvāyāti. Alattha kho Sabhiyo paribbājako Bhagavato santake pabbajjaṁ alattha upasampadaṁ, dacir'ūpasampanno kho pan'āyasmā Bhāradvājo eko cupakaṭṭho appamatto ātāpi pahit'atto viharatto na cirasse ca yass'atthāya kula-puttā samma-d-eva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti.

Tad anuttaraṁ Brahma-cariya-pariyosānaṁ diṭṭhe'va dhamme sayaṁ abhiññā sacchi-katvā upasampajja vihāsi. Khiṇā jāti vusitaṁ Brahma-cariyaṁ kataṁ karaṇiṁ nāparaṁ itthāntāyāti abbhaññāsi aññataro ca kho pan'āyasmā Sabhiyo Arahattaṁ ahositi.

============================================================
Snp 3.7 — With Sela
(Selasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Aṅguttarāpesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhu-saṅghena saddhiṁ aḍḍhateḷa-

sehi bhikkhu-satehi yena Āpaṇaṁ nāma Aṅguttarāpānaṁ nigamo tad avasari. Assosi kho Keṇiyo jaṭilo: "Samaṇo khalu bho Gotamo Sakya-putto Sakya-kulā pabba-jito Aṅguttarāpesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhu-saṅghena saddhiṁ aḍḍhateḷasehi bhikkhu-satehi Āpaṇaṁ anuppatto, taṁ kho pana bhavantaṁ Gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kitti-saddo abbhu-g-gato, "iti pi so Bhagavā arahaṁ sammāSamBuddho vijjā-caraṇa-sampanno Sugato loka-vidu anuttaro purisa-damma-sārathi Satthā deva-manussānaṁ Buddho Bhagavā" ti so imaṁ lokaṁ sa-devakaṁ sa-Mārakaṁ sabrahamakaṁ sa-s-samaṇa-brāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamunassaṁ sayaṁ abhiññā sacchi-katvā pavedeti, so dhammaṁ deseti ādi-kalyāṇa majjhe kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ sātthaṁ savyañajanaṁ kevala-paripuṇaṇaṁ pariyuddhaṁ Brahma-cariyaṁ pakāseti, sādhu kho pana tathā-rūpānaṁ arahataṁ dasasnaṁ hoti" ti.

Atha kho Keṇiyo jaṭilo yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavatā saddhiṁ sammodi, sammodiniyaṁ kathaṁ sārāṇiyaṁ vitisāretvā eka-m-antaṁ nisīdi. Eka-m-antaṁ nisinnaṁ kho Keṇiyaṁ jaṭilaṁ Bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.

Atha kho Keṇiyā jaṭilo Bhagavatā dhammiyā kathāya sanda-s-sito samāda-pito samutte-jito sampahaṁ-sito Bhagavantaṁ etad avoca: "Adhivāsetu me bhavaṁ Gotamo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhu-saṅghenā" ti, evaṁ vutto Bhagavā Keṇiyaṁ jaṭilaṁ etad avoca: "Mahā kho Keṇiya,

bhikkhu-saṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhu-satāni, tvañ ca kho brāhmaṇesu abhi-p-pasanno" ti. Dutiyam pi kho Keṇiyo jaṭilo Bhagavantaṁ etad avoca: "Kiñ cāpi bho Gotama, mahā bhikkhasaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhu-satāni, ahañ ca brāhmaṇesu abhi-p-pasanno, adhivāsetu me bhavaṁ Gotamo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhu-saṅghenā" ti. Dutiyam pi kho Bhagavā Keṇiyo jaṭilaṁ etad avoca: "Mahā Keṇiya, bhikkhasaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhu-satāni, tvañ ca kho brāhmaṇesu abhi-p-pasanno"ti. Tatiyam pi kho Keṇiyo jaṭilo Bhagavantaṁ etad avoca: "Kiñ cāpi bho Gotama, mahā bhikkhasaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhu-satāni, ahañ ca brāhmaṇesu abhi-p-pasanno, adhivāsetv-eva me bhavaṁ Gotamo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhu-saṅghenā" ti.

Adhivāsesi Bhagavā tuṇahibhāvena.

Atha kho Keṇiyo jaṭilo Bhagavantaṁ adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyasā yena sako assame ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā mittāmacce ñātisālohite āmantesi: "Suṇantu me bhonto mittāmacacā ñātisā-lohitā samaṇo me Gotamo nimantito svātanāya bhattaṁ sadadhiṁ bhikkhu-saṅghena yena me kāyaveyyāvaṭikaṁ kareyyā" ti.

"Evaṁ bho" ti kho Keṇiyassa jaṭilassa mittāmaccā ñātisā-lohitā Keṇiyassa jaṭilassa paṭi-s-sutvā app-ekacce uddhanānani khaṇanti, app-ekacce kaṭṭhāni phālenti, app-ekacce bhājanti dhovanti, app-ekacce udaka-maṇikaṁ patiṭṭhāpenti, app-ekacce āsanāni paññāpenti. Keṇiyo pana jaṭilo sāmaṁ yeva maṇḍalamālaṁ paṭiyādeti.

Tena kho pana samayena Selo brāhmaṇo Āpaṇe paṭivasati

tiṇaṇaṁ vedānaṁ pāragu sanighaṇaṭukeṭubhānaṁ sākkhara-p-pabhe-dānaṁ itihāsa-pañca-mānaṁ padako veyyākaraṇo lokāyatamahā-purisa-lakkhaṇesu anavayo, tīṇi māṇavakasatāni matte vāceti. Tena kho pana samayena Keṇiye jaṭile Sele brāhmaṇe abhi-p-pasanno hoti

Atha kho Selo brāhmaṇo tihi māṇavakasatehi parivuto jaṅghā-vihāraṁ anucaṅkammāno anuvicaramāno yena Keṇiyassa jaṭilassa assamo ten'upasaṅkami. Addasā kho Selo brāhmaṇo Keṇiyasmiṁ jaṭile app-ekacce uddhanānani khaṇante, app-ekacce kaṭṭhāni phālenti, app-ekacce bhājanti dhovanti, app-ekacce udaka-maṇikaṁ patiṭṭhāpenti, app-ekacce āsanāni paññāpenti. Keṇiyaṁ pana jaṭilaṁ sāmañ ñeva maṇḍalamālaṁ paṭiyādentaṁ disvā Keṇiyaṁ jaṭilaṁ etad avoca:

"Ki nu bhoto Keṇiyassa āvāho vā bhavissati, vihāho vā bhavissati, mahāyañño vā pacucapaṭṭhito, rājā vā Māgadho Seniyo Bimbisāro nimantino svātanāya saddhiṁ balakāyenā" ti?

"Na me Sela, āvāho bhavissati, na pi vihābho bhavissati, na pi rājā Māgadho Seniyeba Bimbisāro nimattito svātanāya saddhiṁ balakāyena, api ca kho me mahāyañño pacc'upaṭṭhito atithi. Samaṇo Gotamo Sakya-putto Sakya-kulā pabba-jito Aṅguttarāpesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhu-saṅghena saddhiṁ aḍḍhateḷasehi bhikkhu-satehi Āpaṇaṁ anuppatto. Taṁ kho

pana bhavantaṁ Gotamaṁ evaṁ kalyāṇo nitti saddo abbhu-g-gato "Iti pi so Bhagavā arahaṁ sammāSamBuddho vijjā-caraṇa-sampanno Sugato loka-vidu anuttaro purisa-damma-sārathi Satthā deva-manussānaṁ Buddho Bhagavā" ti so me nimattito svātanāya saddhiṁ bhikkhu-saṅghenā" ti.

"Buddho" ti kho bho Keṇiya, vadesi? "'Buddho' ti bho Sela, vadāmi." "Buddho" ti bho Keṇiya, vadesi? "'Buddho' ti bho sela vadāmi" ti.

Atha bho Selassa brahmaṇassa etad ahosi: "Ghoso pi kho eso dullabho lokasmiṁ yadidaṁ 'Buddho' ti. Āgatāni kho pana asmākaṁ mantesu dvattiṁsa mahā-purisa-lakkhanāni, yehi samannāgatassa mahā-purisassa dve va gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṁ ajjhā-vasati, rājā hoti cakka-vatti dhammiko Dhamma-rājā cāturanto vijitāvi jana-padatthācariya-p-patto santaratanasamannāgato. Tass'imāni satta ratanāni bhavanti, seyyath'īdaṁ: cakka-ratanaṁ hatthi-ratanaṁ assa-ratanaṁ maṇi-ratanaṁ itthi-ratanaṁ gahapati-ratanaṁ pariṇāyakaratanam eva sattamaṁ, parosahassaṁ kho pan'assa puttā bhavatti surā viraṅgarūpā parasena-p-pamaddanā, so imaṁ paṭhaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhā-vasati. Sace kho panāgārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāSamBuddho loka vivatta-c-chaddo' —

"Kahaṁ pana bho Keṇiya, etarahi so bhavaṁ Gotamo viharati arahaṁ sammāsammuddho" ti?

Evaṁ vutte Keṇiyo jaṭilo dakkhiṇaṁ bāhaṁ paggahetvā Selaṁ brāhmaṇaṁ etad avoca:

"yen'esā bho Sela nilavanarāji" ti.

Atha kho Selo brāhmaṇo tihi māṇavakasatehi saddhiṁ yena Bhagavā tenupasaṅkakami. Atha kho Selo brāhmaṇo te māṇavake āmantesi: "Appa-saddā honto āga-c-chantu pāde padaṁ nikkhipantā, durāsadā hi te Bhagavanto sīhā va ekacarā, yadā c'āhaṁ bho samaṇena Gotamena saddhiṁ manteyyaṁ, mā me bhonto, antar'antarā kathaṁ opātetha, kathā-pariyosānaṁ me bhavanto āgamentu" ti.

Atha kho Selo brāhmaṇo yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavatā saddhiṁ sammodi, sammodaniyaṁ kathaṁ sārāṇiyaṁ vitisāretvā eka-m-antaṁ nisīdi. Eka-m-antaṁ nisinno kho Selo brāhmaṇo Bhagavato kāye dvattiṁsa mahā-purisa-lakkhanāni samannesi. Addasā kho Selo brāhmaṇo Bhagavato kāye dvattiṁsa mahāpuraghalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve, dvisu mahā-purisa-lakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhi-muccati na sampasidati, kosohite ca vatthaguyhe pahutajivhatāya ca.

Atha kho Bhagavato etad ahosi: "Passati kho me ayaṁ Selo brāhmaṇo dvittiṁsa mahā-purisa-lakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve, dvisu mahā-purisa-lakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhi-muccati na sampasidati, kosohite ca vatthaguyhe pahutajivhatāya cā" ti. Atha kho Bhagavā tathā-rūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abisaṅkhāsi yathā addasa Selo brāhmaṇo Bhagavato kosohitaṁ

vatthaguyhaṁ. Atha kho Bhagavā jivhaṁ ninnāmetvā ubho pi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubho pi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalam pi nalāṭamaṇḍalaṁ jivhāya chadesi.

Atha kho Selassa brahmaṇassa etad ahosi: "Samannāgato kho samaṇo Gotamo dvattiṁsamahā-purisa-lakkhaṇehi paripuṇṇehi no aparipuṇṇehi, no ca kho naṁ jānāmi 'Buddho vā no vā.' Sutaṁ kho pana metaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariya-pācariyānaṁ bhāsa-mānānaṁ, 'Ye te bhavanti Arahanto sammāSamBuddho te sake vaṇṇe bhaññamāne attāṇaṁ pātu-karonti' ti, yan nunāhaṁ samaṇaṁ Gotamaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyyan" ti. Atha kho Sele brāhmaṇo Bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi.

"Paripuṇṇakāyo suruci sujāto cārudasasano,

Suvaṇṇavaṇṇo si Bhagavā susukkadāṭho si viriyavā.

Narassa hi sujātassa ye bhavanti viyañajanā

Sabbe te tava kāyasmiṁ mahā-purisa-lakkhaṇā.

Pasannanetto sumukho brahā uju patāpavā,

Majjhe samaṇaSaṅghassa ādicco va virocasi.

Kalyāṇadassano bhikkhu kañcanasannibhattaco,

Kiṁ te samaṇabhāvena evaṁ uttamavaṇṇino.

Rājā arahasi bhavituṁ cakka-vatti rathesabho,

Cāturanto vijitāvī Jambusaṇḍassa issaro.

Khattiyā bhoja-rājāno anuyuttā bhavatti te,

Rājābhirājā manujindo rajjaṁ kārehi Gotama."

"Rājāham asmi Sela (iti Bhagavā ) Dhamma-rājā anuttaro,

Dhammena cakkaṁ vattemi cakkaṁ appati-vattiyaṁ."

"SamBuddho paṭijānāsi (iti Selo brāhmaṇo) 'Dhamma-rājā anuttaro

Dhammena cakkaṁ vattemi' ita bhāsasi Gotama.

Ko nu senāpita bhoto sāvako Satthu-d-anthayo,

Ko te imaṁ anuvatteti Dhamma-cakkaṁ pavattitaṁ."

"Mayā pavattitaṁ cakkaṁ (Selā ti Bhagavā) Dhamma-cakkaṁ anuttaraṁ,

Sāriputto anuvatteti anujāto Tathāgataṁ

Abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ bhāvetabbañ ca bhāvitaṁ,

Pahātabbaṁ pahinaṁ me, tasmā Buddho'smi brāhmaṇa

Vinayassu mayi kaṅkhaṁ adhimuccassu brāhmaṇa,

Dullabhaṁ dassanaṁ hoti sambuddhānaṁ abhiṇhaso.

Yesaṁ vo dullabho loke pātu-bhāvo abhiṇahaso,

So'haṁ brāhmaṇa sambudedhā salla-katto anuttaro

Brahmabhūto atitulo Mārasena-p-pamaddano,

Sabbāmitte vasikatvā modāmi akutobhayo."

"Imaṁ bhonto nisāmetha, yathā bhāsati cakkhumā,

Sallakatto mahāvīro siho va nadati vane

Brahmabhūtaṁ atitulaṁ Mārasena-p-pamaddanaṁ,

Ko disvā na-ppasideyya api kaṇh'ābhijātiko.

Yo maṁ icchati anvetu, yo vā n'icchati gacchatu,

Idh'āhaṁ pabbajissāmi varapaññassa santike."

"Etañ ce ruccati bhoto Sammā Sambuddha-sāsanaṁ,

Mayam pi pabbajissāma varapaññassa santike."

"Brāhmaṇā tisatā ime yā canti pañajalikatā,

Buhmacariyaṁ carissāma Bhagavā tava santike."

"Svākkhātaṁ Brahma-cariyaṁ (Selā ti Bhagavā) sandiṭṭhikam akalikaṁ,

Yattha amoghā pabbajjā appamattassa sikkhato" ti.

Alattha kho Selo brāhmaṇo sapariso Bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.

Atha kho Keṇiyo jaṭilo tassā rattiyā accayena sake assame paṇitaṁ khādaniyaṁ bhojaniyaṁ paṭiyādāpetvā

Bhagavato kālaṁ ārocāpasi: "Kālo bho Gotama niṭṭhitaṁ bhattan" ti.

Atha kho Bhagavā pubbanahasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaram ādāya yena Keṇiyassa jaṭilassa assamo ten'upasaṅkami. Upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi, saddhiṁ bhikkhu-saṅghena. Atha kho Keṇiyo jaṭilo Buddha-pamukhaṁ bhikkhu-saṅghaṁ paṇitena khādaniyena bhojaniyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho Keṇiyo jaṭilo Bhagavantaṁ bhuttāmiṁ onitapattapāṇiṁ aññataraṁ nicaṁ āsanaṁ gahetvā eka-m-antaṁ nisīdi. Eka-m-antaṁ nisinnaṁ kho Kheṇiyaṁ jaṭilaṁ Bhagavā imāhi gāthāhi anumodi.

"Aggihuttamukhā yaññā, Sāvitti chandaso mukhaṁ,

Rājā mukhaṁ manussānaṁ, nadinaṁ sāgaro mukhaṁ.

Nakkhattāṇaṁ mukhaṁ cando, ādicco tapataṁ mukhaṁ,

Puññaṁ ākaṅkha-mānānaṁ saṅgho ve yajataṁ mukhat" ti.

Atha kho Bhagavā Keṇiyaṁ jaṭilaṁ imāhi gāthāhi anumo-ditvā uṭṭhāy āsanā pakkāmi.

Atha kho āyasmā Selo sapariso eko vupakaṭṭho appamatto ātāpi pahit'atto viharatto na cirass'eva

yass'atthāya kula-puttā samma-d-eva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti. Tad anuttaraṁ Brahma-cariya-pariyosānaṁ diṭṭhe'va dhamme sayaṁ abhiññā sacchi-katvā upasampajja vihāsi.

Khiṇā jāti, vusitaṁ Brahma-cariyaṁ, kataṁ karaṇiyaṁ, nāparaṁ itthāntāyā' ti abbhaññāsi. Aññataro ca kho pan'āyasmā Selo sapariyo arahataṁ ahosi.

Atha kho āyasmā Selo sapariso yena Bhagavā ten'upasaṅkami. Upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena Bhagavā ten'añajalim paṇāmetvā Bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi.

"Yaṁ taṁ saraṇam āgamma ito aṭṭhami cakkhuma,

Sattarattena Bhagavā dant'ambha tava sāsane.

Tuvaṁ Buddho, tuvaṁ Satthā, tuvaṁ Mārābhābhu muni,

Tuvaṁ anusaye chetvā tiṇṇo tāres'imaṁ pajaṁ.

Upadhi te samatikkantā, āsavā te padālitā,

Siho si anupādāno pahiṇahayabheravo.

Bhikkhavo tisatā ime tiṭṭhanti pañajalikatā,

Pāde cira pasārehi nāgā vandantu Satthuno" ti.

============================================================
Snp 3.8 — The Dart
(Sallasutta)
============================================================

Animittam anaññātaṁ maccānaṁ idha jīvitaṁ
kasirañ ca parittañ ca, tañ ca dukkhena saññutaṁ

Na hi so upakkamo atthi, yena jātā na miyyare,
jaram pi patvā maraṇam, evaṁ dhammā hi pāṇino.

Phalānam iva pakkānaṁ pāto papatanā bhayaṁ
evaṁ jātānaṁ maccānaṁ niccaṁ maraṇato bhayaṁ

Yathā pi kumbhakārassa katā mattikabhājanā
sabbe bhedanapariyantā, evam maccāna jivitaṁ

Dharā ca mahantā ca ye bālā ye ca paṇḍitā
sabbe maccuvasaṁ yanti, sabbe maccuparāyanā

Tesaṁ maccuparetānaṁ gacchataṁ paralokato
na pitā tāyate puttaṁ ñātī vā pana ñātake.

Pekkhantaṁ yeva ñātīnaṁ passa lālapataṁ puthu
ekameko va maccānaṁ go vajjho viya niyyati.

Evam abbhāhato loko maccunā ca jarāya ca, —
tasmā dhīrā na socanti viditvā loka-pariyāyaṁ.

Yassa Maggaṁ na jānāsi āgatassa gatassa vā,
ubhu ante asampassaṁ niratthaṁ paridevasi.

Paridevayamāno ce kañcid atthaṁ udabbahe
sammūḷho hiṁsam attāṇaṁ, kayira c'enaṁ vicakkhaṇo.

Nahi ruṇṇena sokena santiṁ pappoti cetaso,

Bhiyy'ass'uppajjate dukkhaṁ sarīraṁ upabhaññati.

Kiso vicaṇṇo bhavati hiṁsam attāṇam attatā,

Na tena petā pālenti, niratthā paridevanā.

Sokam appajahaṁ jantu bhiyyo dukkhaṁ nigacchati,

Anutthuṇanto kāla-kataṁ sokassa vasam anvagu.

Aññe pi passa gamine yathā-kammupage nare,

Maccuno vasam āgamma phandante v'idha pāṇino.

Yena yena hi maññanti, tato taṁ hoti aññathā,

Etādiso vinābhāvo, passa lokassa pariyāyaṁ.

Api ce vassa-sataṁ jive bhiyyo vā pana mānavo,

Ñātisaṅghā vinā hoti, jānāti idha jīvitaṁ.

Tasmā arahato sutvā vineyya paridevitaṁ,

Petaṁ kālekataṁ disvā 'na so labbhā mayā' iti.

Yathā saraṇam ādittaṁ vārinā parinibbaye,

Evam pi dhīro sappañño paṇḍito kusalo naro

Khippam uppatitaṁ sokaṁ vāto tulaṁ va dhaṁsaye.

Paridevaṁ pajappañ ca domanassañ ca attano,

Attano sukham esāno abbahe sallam attano.

Abbūḷhasallo asito santiṁ pappuyya cetaso,

Sabbasokaṁ atikkanto asoko hoti nibbuto ti.

============================================================
Snp 3.9 — With Vāseṭṭha
(Vāseṭṭhasutta)
============================================================

Evaṁ  me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Icchānṅgale viharati Icchānṅgalavana-saṇḍe. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā brāhmaṇa-mahā-sālā Icchānṅgale paṭivasanti, seyyath'īdaṁ: Caṅki brāhmaṇo Tārukkho brāhmaṇo, Pokkharasāti brāhmaṇo Jānussoni bruhmaṇo Todeyya brāhmaṇo aññe ca abhiññātā abhiññatā brahmaṇamahā-sāḷā. Atha kho Vāseṭṭha-Bhāradvājanaṁ māṇavānaṁ jaṅghā-vihāraṁ anucaṅkammānānaṁ anuvivaramānānaṁ ayam antarā kathā udapādi: "Kathaṁ bho brāhmaṇo hoti" ti.

Bhāradvājo māṇavo evam āha: "Yato kho bho ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitā-mah'ayugā akkhitto anupakkuṭṭho jāti-vādena, ettāvatā kho brāhmaṇo hotī" ti.

Vāseṭṭho māṇavo evam āha: "Yato kho bho silavā ca hoti vatta-sampanno ca, ettāvatā kho brāhmaṇo hotī" ti. N'eva kho asakkhi Bhāradvājo māṇavo

Vāseṭṭhaṁ māṇavaṁ saññapetuṁ, na pana asakkhi Vāseṭṭho māṇavo Bhāradvājaṁ māṇavaṁ saññapetuṁ.

Atha kho Vāseṭṭho māṇavo Bhāradvājaṁ māṇavaṁ āmantesi: "Ayaṁ kho Bhāradvāja samaṇo Gotamo Sakya-putto Sakya-kulā pabba-jito Icchānṅgale viharati Icchānṅgalavana-saṇḍe, taṁ kho pana bhavannaṁ Gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kitti-saddo abbhu-g-gato: itipi so Bhagavā arahaṁ sammāSamBuddho vijjācaranasampanne Sugato lovidu anuttaro purisa-dhamma-sārathi sāttā deva-manussānaṁ Buddho Bhagavāti. Āyāma bho Bhāradvāja, yena samaṇo Gotamo ten'upasaṅkamissāma, upasaṅkamitvā samaṇaṁ Gotamaṁ etam atthaṁ pucchissāma, yathā no samaṇo Gotamo vyākarissati, tathā naṁ dhāressāmā" ti. "Evaṁ bho" ti kho Bhāradvājo māṇavo Vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.

Atha kho Visaṭṭha-Bhāradvājā māṇavā yena Bhagavā ten'upasaṅkamiṁsu. Upasaṅkamitvā Bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu sammodaniyaṁ kathaṁ sārāṇiyaṁ vitisāretvā eka-m-antaṁ nisīdiṁsu. Eka-m-antaṁ nisinno kho Vāseṭṭho māṇavo Bhagavantaṁ gāthāhi ajjhābhāsi.

"Anuññātapaṭiññātā tevijjā mayam asm'ubho,

Ahaṁ Pokkharasātissa Tārukkhassā'yaṁ māṇavo.

Tevijjānaṁ yad akkhātaṁ tatra kevalino smase,

Padakā'asmā veyyākaraṇā jape ācariyasādisā.

Tesaṁ no jātivādasmiṁ vivādo atthi Gotama,

"Jātiyā brāhmaṇo hoti" Bhāradvājo iti bhāsati.

Ahañ ca "Kammanā" brūmi, evaṁ jānāhi cakkhuma.

Te na Sakkoma saññattuṁ añña-maññaṁ mayaṁ ubho,

Bhagavantaṁ puṭṭhum āgamma sambuddhaṁ iti vissutaṁ.

Candaṁ yathā khayātitaṁ pecca pañajalikā janā,

Vandamānā namassanti evaṁ lokasmi Gotamaṁ.

Cakkhuṁ loke samuppannaṁ mayaṁ pucchāma Gotamaṁ,

Jātiyā brāhmaṇo hoti udāhu bhavati kammanā;

Ajānataṁ no pabrūhi, yathā jānemu brāhmaṇaṁ."

"Tesaṁ vo'haṁ vyakkhissaṁ (Vāseṭṭhā ti Bhagavā)

anupubbaṁ yathātathaṁ

Jātivibhāgaṁ pāṇānaṁ aññamaññā hi jātiyo.

Tiṇarukkha pi jānātha, na cāpi paṭijānare,

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ, aññamaññā hi jātiyo.

Tato kīṭe paṭaṅge ca yāva kuntakipillike,

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ aññamaññā hi jātiyo.

Catuppade pi jānātha khuddake ca mahallake,

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ aññamaññā hi jātiyo.

Pādudare pi jānātha urage dighapiṭṭhike,

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ añña-mañña hi jātiyo.

Tato macche pi jānātha odake vārigocare,

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ aññamaññāhi jātiyo

Tato pakkhi pi jānātha pattayāne vibhaṅgame,

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ aññamaññā hi jātiyo.

Yathā etāsu jātisu liṅgaṁ jātimayaṁ puthu,

Evaṁ n'atthi manussesu liṅgaṁ jātimayaṁ puthu."

Na kesehi na sisena na kaṇṇehi na akkhīhi

Na mukhena na nāsāya na oṭṭhehi bhamuhi vā.

Na givāya na aṁsehi na udarena na piṭṭhiyā,

Na soniyā na urasā na sambādhe na methune.

Na hatthehi na pādehi nāṅgulīhi nakhehi vā,

Na jaṅghāni na ūrūhi na vaṇṇena sarena va.

Liṅgaṁ jātimayaṁ n'eva, yathā aññāsu jātisu.

611 Paccattaṁ sasarīresu manussesy-etaṁ na vijjati

vokārañ ca manusesu samaññāya pavuccati.

Yo hi koci manussesu go-rakkhaṁ upajīvati,

Evaṁ Vāseṭṭha jānāhi, kassako so, na brāhmaṇo.

Yo hi koci manussesu puthu sippena jīvati,

Evaṁ Vāseṭṭha jānāhi, sippiko so, na brāhmaṇo.

Yo hi koci manussesu vohāraṁ upajīvati,

Evaṁ Vāseṭṭha jānāhi, vāṇijo so, na brāhmaṇo.

Yo hi koci manussesu parapessena jīvati,

Evaṁ Vāseṭṭha jānāhi, pessiko so, na brāhmaṇo.

Yo hi koci manussesu adinnaṁ upajīvati,

Evaṁ Vāseṭṭha jānāhi, coro eso, na brāhmaṇo.

Yo hi koci manussesu issatthaṁ upajīvati,

Evaṁ Vāseṭṭha jānāhi, yodhājivo, na brāhmaṇo.

Yo hi koci manussesu porohiccena jīvati,

Evaṁ Vāseṭṭha jānāhi, yājako so, na brāhmaṇo.

Yo hi koci manussesu gāmaṁ raṭṭhañ ca bhuñjati,

Evaṁ Vāseṭṭha jānāhi, rājā eso, na brāhmaṇo.

Na c'āhaṁ brāhmaṇaṁ brūmi yonijaṁ mattisambhavaṁ,

Bhovādi nāma so hoti, sa ve hoti sakiñ cano

akiñ canaṁ anādānaṁ tam aham brūmi brāhmaṇaṁ.

Sabbasaṁyojanaṁ chetvā yo ve na paritassati,

Saṅgātigaṁ visaṁyuttaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Chetvā naddhiṁ varattañ ca sandānaṁ sahanukkamaṁ,

Ukkhittapalighaṁ Buddhaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Akkosaṁ vadhabandhañ ca aduṭṭho yo titikkhati,

Khattibalaṁ balānikaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ

A-k-kodhanaṁ vatavantaṁ silavantaṁ anussadaṁ,

Dantaṁ antimasārīraṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Vāri pokkharapatte va āragge-r-iva sāsapo,

Yo na lippati kāmesu tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ

Yo dukkhassa pajānāti idh'eva khayam attano,

Pannabhāraṁ visaṁyuttaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ

Gambhirapaññaṁ medhāviṁ Maggāmagga
ssa kovidaṁ,

Uttamatthaṁ anuppattaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ

Asaṁsaṭṭhaṁ gahaṭṭhehi anāgārehi cubhayaṁ,

Anokasāriṁ app'icchaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ

Nidhāya daṇḍaṁ bhūtesu tasse thāvaresu ca,

Yo na hanti na ghāteti tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ

Aviruddhaṁ viruddhesu attadaṇḍesu nibbutaṁ,

Sādānesu anādānaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Yassa rāgo ca doso ca māno makkho ca pātito,

Sāsapo-r-iva āraggā tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Akkakasaṁ viññapaniṁ giraṁ saccaṁ udiraye,

Yāya nābhisaje kañci tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ

Yo ca dighaṁ va rassaṁ vā aṇuṁ thulaṁ subhāsubhaṁ,

Loke adinnaṁ nādiyati tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Āsā yassa na vijjanti asmiṁ loke parambhi ca,

Nirāsayaṁ visaṁyuttaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Yassālayā na vijjanti aññāya akathaṁ-kathī,

Amatogadhaṁ anuppattaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Yo'dha puññaṁ ca pāpāñ ca ubho saṅgaṁ upaccagā,

Asokaṁ virajaṁ suddhaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Candaṁ ca vimalaṁ suddhaṁ vi-p-pasannaṁ anāvilaṁ,

Nandibhavaparikkhiṇaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ

Yo imaṁ palipathaṁ duggaṁ saṁsāraṁ moham accagā,

Tiṇṇo pāragato jhāyī anejo akathaṁ-kathi,

Anupādāya nibbuto tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Yo'dha kāme pahatvāna anāgāro paribbaje,

Kāma-bhavaparikkhiṇaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Yo'dha taṇhaṁ pahatvāna anāgāro paribbaje,

Tanhābhavaparikkhiṇaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Hitvā mānusakaṁ yogaṁ dibbaṁ yogaṁ upaccagā,

Sabbayogavisaṁyuttaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Hitvā ratiñ ca aratiñ ca sitibhūtaṁ nirūpadhiṁ,

Sabba-lokāhibhuṁ viraṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Cutiṁ yo vedi sattāṇaṁ upapattiñ ca sabbaso,

Asattaṁ Sugataṁ Buddhaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Yassa gatiṁ na jānanti devā gandhabbamānusā,

Khiṇāsavaṁ Arahantaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Yassa pure ca pacchā ca majjhe ca n'atthi kiñ canaṁ,

Akiñ canaṁ anādānaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Usabhaṁ pavaraṁ viraṁ mahesiṁ vijit'āvinaṁ,

Anejaṁ nahātakaṁ Buddhaṁ tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

Pubbe-nivāsaṁ yo vedi saggāpāyañ ca passati,

Atho jātikkhayaṁ patto, tam ahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ

Samaññā h'esā lokasmiṁ nāmagottaṁ pakappitaṁ

Sammuccā samudāgataṁ tattha tattha pakappitaṁ

Digharattam anusayitaṁ diṭṭhi-gatam ajānataṁ,

Ajānantā no pabruvanti: "jātiyā hoti brāhmano"

Na jaccā brāhmaṇo hoti, na jaccā hoti abrāhmaṇo,

Kammanā brāhmaṇo hoti, kammanā hoti abrāhmaṇo.

Kassako kammanā hoti, sippiko hoti kammanā,

Vāṇijo kammanā hoti, pessiko hoti kammanā.

Coro pi kammanā hoti, yodhājivo pi kammanā,

Yājako kammanā hoti rājā pi hoti kammanā.

Evam etaṁ yathā-bhūtaṁ kammaṁ passanti paṇḍitā,

Paṭicca samuppādadasā kamma-vipākakovidā.

Kammānā vattati loko, kammanā vattati pajā,

Kammanibandhanā sattā rathassāṇiva yāyato.

Tapena brahma-cariyena saṁyamena damena ca,

Etena brāhmaṇo hoti, etaṁ brāhmaṇam uttamaṁ.

Tihi vijjāhi sampanno santo khiṇāpuna-b-bhavo,

Evaṁ Vāseṭṭhi jānāhi, Brahmā Sakko vijānatan" ti.

Evaṁ vutte Vāseṭṭha-Bhāradvājā māṇavo Bhagavantaṁ etad avocuṁ: "Abhikkantaṁ bho goma seyyathā pibho Gotama, kikkujjitaṁ vā ukkujjeya, paṭi-c-channaṁ vā vivareyya, muḷhassavā Maggaṁ ācikkheyya, andha-kāre vā tela-pajjotaṁ dhāreyya cakkhu-manto rūpāni dakkhintiti, evam evaṁ bhotā Gotamena aneka-pariyāyena dhammo pakāsito, ete mayaṁ bhavantaṁ Gotamaṁ saraṇaṁ gacchāma Dhammañ ca bhikkhu-saṅghañca, upāsake no bhavaṁ Gotamo dhāretu ajja-t-agge pāṇupetaṁ- saraṇaṁ gatanti.

============================================================
Snp 3.10 — With Kokālika
(Kokālikasutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Sāvatthiyaṁ viharati Jetavane Anāthapiṇḍakassa ārāme atha kho Kokāliyo bhikkhu yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhaga-

vantaṁ abhivādetvā eka-m-antaṁ nisīdi. Eka-m-antaṁ nisinno kho Kokāliyo bhikkhu Bhagavantaṁ etad avoca:

"Pāpicchā bhante Sāriputta-Moggallānā pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gatā" ti. Evaṁ vutte Bhagavā Kokāliyaṁ bhikkhuṁ etad avoca:

"Mā h'evaṁ Kokāliya mā h'evaṁ Kokāliya, pasādehi Kokāliya Sāriputta-Moggallānesu cittaṁ, pesalā Sāriputta-Moggallānā" ti.

Dutiyam pi kho Kokāliyo bhikkhu Bhagavantaṁ etad avoca: "Kiñ cāpi me bhante Bhagavā saddhāyiko paccayiko, atha kho pāpicchā va Sāriputta-Moggallānā pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gatā" ti.

Dutiyam pi kho Bhagavā Kokāliyaṁ bhikkhuṁ etad avoca: "Mā h'evaṁ Kokāliya mā h'evaṁ Kokāliya pāsadehi Kokāliya Sāriputta-Moggallānesu cittaṁ, pesalā Sāriputta-Moggallānā" ti.

Tatiyam pi kho Kokāliyo bhikkhu Bhagavantaṁ etad avoca: "Kiñ cāpi me bhante Bhagavā saddhāyiko paccayiko, atha kho pāpicchā va Sāriputta-Moggallānā pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gatā" ti.

Tatiyam pi kho Bhagavā Kokāliyaṁ bhikkhuṁ etad avoca: "Mā h'evaṁ Kokāliya mā h'evaṁ Kokāliya pāsadehi Kokāliya Sāriputta-Moggallānesu cittaṁ, pesalā Sāriputta-Moggallānā" ti.

Atha kho Kokāliyo bhikkhu uṭṭhāy āsanā Bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi. Acira-pakkantassa ca Kokāliyassa bhikkhuno sāsapa-mattihi piḷakāhi sabbo kāyo phuṭho ahosi. Sāsapamattiyo hutvā mugga-mattiyo ahesuṁ. Mugga-mattiyo hutvā kaḷāyamattiyo ahesuṁ. Kaḷāyamattiyo hutvā kolaṭṭhi-mattiyo ahesuṁ.

Kolaṭṭhi-mattiyo hutvā kola-mattiyo ahesuṁ. Kola-mattiyo hutvā āmalaka-mattiyo ahesuṁ. Āmalaka-mattiyo hutvā beḷuvasalāṭukamattiyo ahesuṁ beḷuvasalāṭukamattiyo hutvā billa-mattiyo ahesuṁ. Billa-mattiyo hutvā pabhijjiṁsu, pubbañ ca lohitañ ca pagaghariṁsu.

Atha kho Kokāliyo bhikkhu ten'evabādhena kālam akāsi, kāla-kato ca kho Kokāliyo bhikkhu Paduma Nirayaṁ upapajji Sāriputta-Moggallānesu cittaṁ āghātetvā.

Atha kho Brahmā Sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkanta vaṇṇo kevala-kappaṁ Jetavanaṁ obhāsetvā yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṁ abhivādetvā eka-m-antaṁ aṭṭhāsi. Eka-m-antaṁ ṭhito kho Brahmā Sahampati Bhagavantaṁ etad avoca: "Kokāliyo bhante bhikkhu kāla-kato. Kālakato ca bhante Kokāliyo bhikkhu PadumaNirayaṁ upapanno Sāriputta-Moggallānesu cittaṁ āghātetvā" ti. Idam avoca Brahmā Sahampati, idaṁ vatvā Bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatth'ev'antara-dhāyi.

Atha kho Bhagavā tassa rattiyā accayena bhikkhu āmantesi: "Imaṁ bhikkhave rattiṁ Brahmā Sahampati abhikkannāya rattiyā abhikkanta vaṇṇo kevala-kappaṁ Jetavanaṁ obhāsetvā yena Bhagavā ten'upasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṁ abhivādetvā eka-m-antaṁ aṭṭhāsi. Eka-m-antaṁ ṭhito kho Brahmā Sahampati Bhagavantaṁ etad avoca: "Kokāliyo bhante bhikkhu kāla-kato. Kālakato ca bhante Kokāliyo bhikkhu PadumaNirayaṁ upapanno Sāriputta-Moggallānesu cittaṁ āghātetvā" ti. Idam avoca Brahmā Sahampati, idaṁ vatvā maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatth'ev'antara-dhāyi" ti.

Evaṁ vutte aññataro bhikkhu

Bhagavantaṁ etad avoca: "Kivadighaṁ nu kho bhante Padume Niraye āyu-p-pamāṇan" ti?

"Dīghaṁ kho bhikkhu Padume Niraye āyu-p-pamāṇaṁ, taṁ na sukaraṁ saṅkhātuṁ ettakāni vassāni iti vā 'ettakāni vassa-satāni' iti vā 'ettakāni vassa-sahassāni' iti vā 'ettakāni vassa-sata-sahassāni' iti vā" ti.

"Sakkā pana bhante upamaṁ kātun" ti?

"Sakkā bhikkhunī" Bhagavā avoca: "Seyyathā pi bhikkhu visati khāriko Kosalako tivalavāho, tato puriso vassa-satassa vassa-satassa accayena ekam ekaṁ tilaṁ uddhareyya, khippataraṁ kho so bhikkhu visati khāriko Kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya, na tv'eva eko Abbudo Nirayo. Seyyathā pi bhikkhu visati Abbudā Nirayā evam eko Nirabbudo Nirayo, seyyathā pi bhikkhu visati Nirabbudā Nirayā evam eko Ababo Nirayo, seyyathā pi bhikkhu visati Ababā Nirayā evam eko Ahaho Nirayo. Seyyathā pi bhikkhu visati Ahahā Nirayā evam eko Aṭaṭo Nirayo, seyyathā pi bhikkhu visati Aṭaṭā Nirayā evam eko Kumudo Nirayo, seyyathā pi bhikkhu visati Kumudā Nirayā evam eko Sogandhiko Nirayo, seyyathā pi bhikkhu visati Sogandhikā Nirayā evam eko Uppalako Nirayo, sayyethā pi bhikkhu visati Uppalakā Nirayā evam eko Puṇḍariko Nirayo, seyyathā pi bhikkhu visati Puṇḍarikā Nirayā evam eko Padumo Nirayo. Padumaṁ kho pana bhikkhu Nirayaṁ Kokāliyo bhikkhu upapanno Sāriputta-Moggallānesu cittaṁ āghātetvā" ti. Idam avoca Bhagavā, idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Purisassa hi jātassa kuṭhāri jāyate mukhe,

Yāya chindati attāṇaṁ bālo du-b-bhāsitaṁ bhaṇaṁ.

Yo nindiyaṁ pasaṁsati

taṁ vā nindati yo pasaṁsiyo,

Vicināti mukhena so kaliṁ

kalinā tena sukhaṁ na vindati.

Appamatto ayaṁ kali,

yo akkhesu dhana parājayo,

Sabbassāpi sahāpi attanā

ayam eva mahattaro kali,

Yo sugatesu manaṁ padosaye.

Sataṁ sahassānaṁ Nirabbudānaṁ

Chattiṁsa ca pañca ca Ababudāni,

Yam ariyagarahi Nirayaṁ upeti

Vācaṁ manañ ca paṇidhāya pāpakaṁ.

Abhūtavādi Nirayaṁ upeti

Yo vā pi katvā "na karomī" ti cāha,

Ubho pi te pecca samā bhavanti

Nihinakammā manujā parattha.

Yo appaduṭṭhassa narassa dussati

Suddhassa posassa an-aṅgaṇassa,

Tam eva bālaṁ pacceti pāpaṁ

Sukhumo rājo paṭivātaṁ va khitto.

Yo lobhaguṇe anuyutto

So vacasā paribhāsati aññe,

Assaddho kadariyo avadaññu

Macchari pesuniyasmiṁ anuyutto.

Mukhadugga vibhūta-m-anariya

Bhunahu pāpaka dukkatakāri,

Purisanta kali avajāta

Mā bahu bhāṇ'idha nerayiko'si.

Rajam ākirasi abhitāya

Sante garahasi kibbisakāri,

Bahuni ca du-c-caritāni caritvā

Gañachisi kho papataṁ cirarattaṁ

Na hi nassati kassaci kammaṁ

Iti ha taṁ labhat'eva suvāmi,

Dukkhaṁ mando para-loke

Attani passati kibbisakāri.

Ayosaṅkusamāhataṭṭhānaṁ

Tiṇahadhāraṁ ayasulam upeti,

Atha tatta ayo guḷasannibhaṁ

Bhojanam atthi tathā patirūpaṁ.

Na hi vaggu vadanti vadantā

Nābhijavanti na tāṇam upenti,

Aṅgāre santhate senti

Agginisamaṁ jalitaṁ pavisanti.

Jālena ca onahiyānā

Tattha hananti ayomayakuṭehi,

Andhaṁ va timisam āyanti

Taṁ vitataṁ hi yathā mahikāyo.

Atha lohamayaṁ pana kumbhiṁ

Agginisamaṁ jalitaṁ pavisanti,

Paccanti hi tāsu cirarattaṁ

Agginisamāsu samuppilavāso.

Atha pubbalohitamisse

Tattha kiṁ paccati kibbisakārī,

Yaṁ ñaṁ disataṁ adhiseti

Tattha kilijjati samaphusamāno.

Puḷavāvasathe salilasmiṁ

Tattha kiṁ paccati kibbisakāri,

Ganatuṁ na hi tiram ap'atthi

Sabbasamā hi samantakapallā.

Asipattavanaṁ pana tiṇhaṁ

Taṁ pavisanti samacchidagattā,

Jivhaṁ baḷisena gahetvā

Āracayā racayā vihananti.

Atha Vetaraṇiṁ pana duggaṁ

Tiṇhadhāra khuradhāram upenti,

Tattha mandā papatanti

Pāpakarā pāpāni karitvā.

Khādanti hi tattha rudante

Sāmā sabalā kākolagaṇā ca,

Soṇā sigālā paṭigijjhā

Kulalā vāyasā ca vitudanti.

Kicchā vatāyaṁ idha vutti

Yaṁ jano passati kibbisakāri,

Tasmā idha jīvitasese

Kiccakāro siyā naro na ca majje.

Te gaṇitā viduhi tilavāhā

ye Padume Niraye upanitā,

Nahutāni hi koṭiyo pañca bhavanti

Dvādasa koṭi satāni pun'aññā.

Yāva-dukkhā Nirayā idha vuttā

Tatthā pi tāva ciraṁ vasitabbaṁ,

Tasmā suci pesala sādhu guṇesu

Vācaṁ manaṁ satataṁ parirakkhe" ti.

============================================================
Snp 3.11 — About Nālaka
(Nālakasutta)
============================================================

Ānandajāte tidasagaṇe patīte

Sakkacca Indaṁ sucivasane ca deve,

Dussaṁ gahetvā atiriva thomayante

Asito isi addasa divā-vihāre.

Disvāna deve muditamane udagge

Cittiṁ karitvā idam avocāsi tattha,

"Kiṁ devasaṅgho atiriva kalyarūpo

Dussaṁ gahetvā bhamayatha kiṁ paṭicca.

Yadā pi āsi asurehi saṅgamo

Jayo surānaṁ Asurā parājitā,

Tadā pi n'etādiso lomahaṁsano

Kiṁ abbhutaṁ daṭṭhu marū pamoditā.

Seḷenti gāyanti ca vādayanti ca

Bhujāni poṭhenti ca naccayanti ca,

Pucchāmi vo'haṁ Merumuddhavāsine

Dhunātha me saṁsayaṁ khippa mārisā."

"So Bodhisatto ratanavaro atulyo

Manusseloke hitasukhatāya jāto,

Sakyānaṁ game jana-pade Lumbineyye

Ten'ambha tuṭṭhā atiriva kalyarūpā.

So sabbasattuttamo aggapuggalo

Narāsabho sabbapajānam uttamo,

Vattessati cakkaṁ Isivahaye vane

Nadaṁ va siho balavā migādhibhū.

Taṁ saddaṁ sutvā turitam avaṁsari so

Suddhodanassa tadā bhavanaṁ upāgami,

Nisajja tatthu idam avocāsi Sakye

"Kuhiṁ kumāro aham api daṭṭhukāmo.

Tato kumāraṁ jalitam iva suvaṇṇaṁ

Ukkāmukhe va sukusalasampahaṭṭhaṁ,

Daddallamānaṁ siriyā anomavaṇṇaṁ

Dassesu puttaṁ Asitavahayassa Sakyā.

Disvā kumāraṁ sikhim iva pajjalantaṁ

Tārāsabhaṁ va nabhasigamaṁ visuddhaṁ,

Suriyaṁ tapantaṁ sarada-r-iv'abbhamuttaṁ

Ānandajato vipulam alattha pitiṁ.

Anekapākhañ ca sahassamaṇḍalaṁ

Chattaṁ marū dhārayum antalikkhe,

Suvaṇṇadaṇḍā vitipatanti cāmarā

Na dissare cāmarachatatagāhakā.

Disvā jaṭī Kaṇhasirivahayo isi

Suvaṇṇanekkhaṁ viya paṇḍukambale,

Setañ ca chattaṁ dhariyanta muddhani

Udaggacitto sumano paṭiggahe.

Paṭiggahetvā pana Sakyapuṅgavaṁ

Jigiṁsako lakkhaṇamantapāragu,

Pasannacitto giram abbhudīrayi

"Anuttar'āyaṁ dipadānam uttamo".

Ath'attano gamanam anussaranto

Akalyarūpo galayati assukāni,

Disvāna Sakyā isim avocuṁ rudantaṁ

"No ce kumāre bhavisti antarāyo."

Disvāna Sakeye isi-m-avoca akalye

"Nāhaṁ kumāre ahitam anussarāmi,

Na cāpi-m-assa bhavissati antarāyo

Na orak'ayaṁ adhimānasā bhavātha.

Sambodhiyaggaṁ phusissat'āyaṁ kumāro

So Dhamma-cakkaṁ paramavisuddhadassi,

Vattessat'āyaṁ bahu-jana-hitānukampi

Vitthārik'assa bhavissati Brahma-cariyaṁ.

Mamañ ca āyu na ciram idhāvaseso

Ath'anatarā me bhavissati kāla-kiriyā,

So'haṁ na sussaṁ asamadhurassa dhammaṁ

Ten'amhi aṭṭo vyasanagato aghāvi."

So Sākiyānaṁ vipulaṁ janetvā pitiṁ

Antepurambhā niragamā brahma-cāri,

So bhāgineyyaṁ sayam anukampamāno

Samādapesi asamadhurassa dhamme.

"'Buddho' ti ghosaṁ yada parato suṇāsi

'Sambodhipatto vicarati dhammaMaggaṁ,

Gantvāna tattha samayaṁ paripucchiyāno

Carassu tasmiṁ Bhagavati brahama-cariyaṁ.

Tenānusiṭṭho hitamanasena tādinā

Anāgate paramavisuddhadassinā,

So Nāḷako upacitapuññasañcayo

Jinaṁ patikkhaṁ parivasi rakkhitindriyo.

Sutvāna ghosaṁ Jinavaracakka-vattane

Gantvāna disvā isinisabhaṁ pasanno,

Moneyyaseṭṭhaṁ munipavaraṁ apucchi

Samāgate asitavahayassa sāsane ti.

Vatthugāthā.

"Aññātam etaṁ vacanaṁ Asitassa yathātathaṁ

Taṁ taṁ Gotama pucchāma sabba-dhammāna pāraguṁ.

Anagāriy'upetassa bhikkhacariyaṁ jigiṁ-sato,

Muni pabrūhi me puṭṭho moneyyaṁ uttamaṁ padaṁ."

"Moneyyaṁ te apaññissaṁ (iti Bhagavā)

Dukkaraṁ du-r-abhisambhavaṁ,

Handa te naṁ pavakkhāmi santhambhassu daḷho bhava.

Samānabhāvaṁ kubbetha gāme akkuṭṭhavanditaṁ,

Manopadosaṁ rakkheyya santo anunnato care.

Uccāvacā niccharanti dāye aggisikhupamā,

Nāriyo muniṁ palobhenti tā su taṁ mā palobhayuṁ.

Virato methunā dhammā hitvā kāme parocare.

Aviruddho asāratto pāṇesu tasathāvare

'Yathā ahaṁ tathā ete yathā ete tathā ahaṁ,'

Attānaṁ upamaṁ katvā na haneyya na ghātaye.

Hitvā icchañ ca lobhañ ca yattha satto puthujjano,

Cakkhumā paṭipajjeyya tareyya narakaṁ imaṁ.

Ūnūdaro mitāhāro apapicch'assa alolupo,

Sa ve icchāya nicchāto aniccho hoti nibbuto.

Sa piṇḍacāraṁ caritvā vanantam abhihāraye,

Upaṭṭhito rukkhamulasmiṁ āsanupagato muni.

Sa jhānapasuto dhīro vanante ramito siyā,

Jhāyetha rukkhamulasmiṁ attāṇam abhitosayaṁ.

Tato ratyā vivasane gāmantam abhihāraye,

Avhānaṁ nābhitandeyya abhihārañ ca gāmato.

Na muni gāmam āgamma kulesu sahasā care,

Ghāsesanaṁ chinnakatho na vācaṁ payutaṁ bhaṇe.

'Alatthaṁ yad idaṁ sādhu nālatthaṁ kusalaṁ iti,

Ubhayen'eva so tādi rukkhaṁ va upanivattati.

Sa pattapāṇi vicaranto amugo mugasammato,

Appaṁ dānaṁ na hīḷeyya dātāraṁ nāvajāniya.

Uccāvacā hi paṭipadā samaṇena pakāsitā,

Na pāraṁ diguṇaṁ yanti na idaṁ ekaguṇaṁ mutaṁ.

Yassa ca visatā n'atthi chinnasotassa bhikkhuno,

Kiccākicca-p-pahīnassa pariḷāho na vijjati.

Moneyyaṁ te upaññissaṁ (iti Bhagavā)

Khuradhārūpamo bhave,

Jivahāya tāluṁ āhacca udare saññato siyā.

Alinacitto ca sipā na cāpi bahu cintaye,

Nirāmagandho asito Brahma-cariyaparāyano.

Ekāsanassa sikkhethakha samaṇupāsanassa ca,

Ekattaṁ monam akkhātaṁ eko ce abhiramissati.

Atha bhāsihi dasa disā

Sutvā dhīrānaṁ nigghosaṁ jhāyīnaṁ kāmacāginaṁ,

Tato hiriñ ca saddhañ ca bhiyyo kubbetha māmako.

Taṁ nadihi vijānātha sobebhasu padaresu ca,

Saṇantā yanti kussobbhā tuṇahi yāti mahodayi.

Yad unakaṁ taṁ saṇati yaṁ puraṁ sattam eva taṁ,

Aḍḍhakumbhūpamo bālo rahado puro va paṇḍito

Yaṁ samaṇo bahu bhāsati upetaṁ attha-saṁhitaṁ,

Jānaṁ so dhammaṁ deseti jānaṁ so bahu bhāsati.

Yo ca jānaṁ yatatto jānaṁ na bahu bhāsati,

Sa muni monam arahati sa muni monam ajjhā" ti.

============================================================
Snp 3.12 — Contemplating Pairs
(Dvayatānupassanāsutta)
============================================================

Evaṁ me sutaṁ:

Ekaṁ samayaṁ Bhagavā Sāvatthiyaṁ viharati Pubbārāme Migāra-mātu pāsāde. Tena kho pana samayena Bhagavā tadah'uposathe pannarase puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhu-saṅgha parivuto abbhokāse nisinno

hoti. Atha kho Bhagavā tuṇhibhūtaṁ tuṇhibhūtaṁ bhikkhu-saṅghaṁ anuciloketvā bhikkhu āmantesi:

"'Ye te bhikkhave, kusalā dhammā ariyā niyyānikā sambodha gāmino, tesaṁ vo bhikkhave, kusalānaṁ dhammānaṁ ariyānaṁ niyyānikānaṁ sambodha-gāminaṁ kā upanisā savaṇāyā' ti. Iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, te evam assu vacaniyā: 'yāva-d-eva dvayatānaṁ dhammānaṁ yathā-bhūtaṁ ñāṇāyā' ti.

Kiñ ca dvayataṁ vadetha?

'Idaṁ dukkhaṁ, ayaṁ dukkha-samudayo' ti ayam ekānupassanā, 'ayaṁ dukkha-nirodho, ayaṁ dukkha-nirodha-gāmini-paṭipadā' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Ye dukkhaṁ na-ppajānanti atho dukkhassa sambhavaṁ

Yattha ca sabbaso dukkhaṁ asesaṁ uparujjhati,

Tañ ca Maggaṁ na jānanti dukkhupasama-gāminaṁ.

Cetovimuttihinā te atho paññā-vimuttiyā,

Ahabbā te antakiriyāya, te ve jātijarūpagā.

Ye ca dukkhaṁ pajānanti atho dukkhassa sambhavaṁ,

Yattha ca sabbaso dukkhaṁ asesaṁ uparujjhati,

Tañ ca Maggaṁ pajānanti dukkhupasama-gāminaṁ.

Cetovimutti-sampannā atho paññā-vimuttiyā,

Bhabbā te antakiriyāya, na te jātijarupagā" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti. Sabbaṁ upadhipaccayā' ti, ayam ekānupassanā, 'upādhinaṁ tv-eva asesa-virāga-nirodhā n'atthi dukkhassa sambhevo' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Upadhinidhānā pabhavanti dukkhā

Ye keci lokasmiṁ anakarūpā,

Yo ve avidvā upadhiṁ karoti.

Punappunaṁ dukkham upeti mando,

Tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā

Dukkhassa jātippabhavānupassi" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti. Sabbaṁ avijjā-paccayā' ti, ayam ekānupassanā, 'avijjāya tv-eva asesa-virāga-nirodhā n'atthi dukkhassa sambhevo' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

Jātimaraṇasaṁsāraṁ ye vajanti puna-p-punaṁ,

Itthabhāvaññathā-bhāvaṁ, avijjāy'eva sā gati.

Avijjā h'ayaṁ mahāmoho yen'idaṁ saṁsitaṁ ciraṁ,

Vijjā-gatā ca ye sattā, nāga-c-chanti puna-b-bhavan" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti. Sabbaṁ saṅkhāra-paccayāti, ayam ekānupassanā, 'saṅkhārānaṁ tv-eva asesa-virāga-nirodhā n'atthi dukkhassa sambhavo' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"'Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti, sabbaṁ saṅkhāra-paccayā,

Saṅkharānaṁ nirodhena n'atthi dukkhassa gambhavo' ti.

Etam ādīnavaṁ ñatvā 'dukkhaṁ saṅkhāra-paccayā',

Sabba-saṅkhāra-samathā saññāya uparodhanā,

Evaṁ dukkha-k-khayo hoti, etaṁ ñatvā yathātathaṁ.

Sammaddasā vedaguno samma-d-aññāya paṇḍitā,

Abhibhuyya Māra-saṁyogaṁ nāga-c-chanti puna-b-bhavan" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti. Sabbaṁ viññāṇa-paccayā' ti, ayam ekānupassanā, 'viññāṇassa tv-eva asesa-virāga-nirodhā n'atthi dukkhassa sambhevo' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti, sabbaṁ viññāṇa-paccayā,

Viññāṇassa nirodhena n'atthi dukkhassa sambhavo.

Etam ādinaṁ ñatvā 'dukkhaṁ viññāṇa-paccayā',

Viññāṇupasamā bhikkhu nicchāto parinibbuto" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti. Sabbaṁ phassa-paccayā' ti, ayam ekānupassanā, 'phassassa tv-eva asesa-virāga-nirodhā n'atthi dukkhassa sambhevo' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Tesaṁ phassa-paretānaṁ bhavasotānusārinaṁ,

Kummagga-paṭipannānaṁ ārā saṁyojanakkhayo.

Ye ca phassaṁ pariññāya aññāya upasame ratā,

Te ve phassābhisamayā nicchātā parinibbutā" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti. Sabbaṁ vedanā-paccayā' ti, ayam ekānupassanā, 'vedanānaṁ tv-eva asesa-virāga-nirodhā n'atthi dukkhassa sambhevo' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Sukhaṁ vā yadi vā dukkhaṁ adukkha-m-asukhaṁ saha

Ajjhattañ ca bahiddhā ca yaṁ kiñci atthi veditaṁ,

Etaṁ 'dukkhan' ti ñatvāna mosadhammaṁ palokitaṁ

Phussa phussa vayaṁ passaṁ evaṁ tatthi vijānāti

Vedanānaṁ khayā bhikkhu nicchāto parinibbuto" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti. Sabbaṁ taṇhā-paccayā' ti, ayam ekānupassanā, taṇhāya tv-eva asesa-virāga-nirodhā n'atthi dukkhassa sambhevo' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Taṇhā dutiyo puriso digham addhānaṁ saṁsaraṁ,

Itthābhāvaññathā-bhāvaṁ saṁsāraṁ nāti-vattati.

Etam ādinaṁ ñatvā taṇhā dukkhassa sambhavaṁ;

Vitataṇho anādāno sato bhikkhu paribbaje" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti. Sabbaṁ upādāna-paccayā' ti, ayam ekānupassanā, 'upādhinaṁ tv-eva asesa-virāga-nirodhā n'atthi dukkhassa sambhavo' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Upādānaṁpaccayā bhavo, bhūto dukkhaṁ nigacchati,

Jātassa maraṇaṁ hoti, eso dukkhassa sambhavo.

Tasmā upādānakkhayā samma-d-aññāya paṇḍitā,

Jātikkhayaṁ abhiññāya nāga-c-chanti puna-b-bhavan" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti. Sabbaṁ ārampaccayā' ti, ayam ekānupassanā, 'arambhānaṁ tv-eva asesa-virāga-nirodhā n'atthi dukkhassa sambhavo' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti, sabbaṁ ārambhapaccayā,

Ārambhānaṁ nirodhena n'atthi dukkhassa sambhavo.

Etam ādīnavaṁ ñatvā ārambhapaccayā,

Sabbārambhaṁ paṭinissajja anārambha-vimuttino

Ucchinnabhavataṇhassa santa-cittassa bhikkhuno,

Vitiṇṇo jāti-saṁsāro, n'atthi tassa puna-b-bhavo" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti. Sabbaṁ āhārapadhipaccayā' ti, ayam ekānupassanā, 'āhārānaṁ tv-eva asesa-virāga-nirodhā n'atthi dukkhassa sambhavo' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti, sabbaṁ ārambhapaccayā,

Āhārānaṁ nirodhena n'atthi dukkhassa sambhavo.

Etam ādīnavaṁ ñatvā 'dukkhaṁ āhārapaccayā',

Sabbāhāram pariññāya sabbāhāram anissito.

Ārogyaṁ samma-d-aññāya āsavānaṁ parikkhayā,

Saṅkhāya sevi dhammaṭṭho saṅkhaṁ na upeti vedagu" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti. Sabbaṁ iñajitapaccayā' ti, ayam ekānupassanā, 'iñajitānaṁ tv-eva asesa-virāga-nirodhā n'atthi dukkhassa sambhavo' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti, sabbaṁ iñjitapaccayā,

Iñajitānaṁ nirodhena n'atthi dukkhassa sambhavo.

Etam ādīnavaṁ ñatvā 'dukkhaṁ iñajitapaccayā',

Tasmā ejaṁ vossajja saṅkhāre uparundhiya,

Anejo anupādāno sato bhikkhu paribbaje" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'nissitassa calitaṁ hoti' ti ayam ekānupassanā, 'anissato na calati' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Anisasito na calati, nissito ca upādiyaṁ,

Itthabhāvaññathā-bhāvaṁ saṁsāraṁ nātavattati.

Etam ādīnava ñatvā 'nissayesu mahabbhayaṁ',

Anissito anupādāno sato bhikkhu paribbaje" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, 'siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'rūpehi bhikkhave āruppā statatarā' ti ayam ekānupassanā,

'ārūppehi nirodho sattataro' ti ayaṁ dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Ye ca rūpupagā sattā ye va āruppavāsino

Nirodhaṁ appajānantā āgantāro puna-b-bhavaṁ

Ye ca rūpe pariññāya arupesu susaṇṭhitā,

Nirodhe ye vimuccanti, to jana maccuhāyino" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ bhikkhave sa-devakassa lokassa sa-Mārakassa sa-s-samaṇa-brāhmaṇiyā pajāya sadeva-manussāya 'idaṁ saccan' ti upanijjhāyitaṁ, tadam ariyānaṁ 'etaṁ musā' ti yathā-bhūtaṁ samma-ppaññāya su-diṭṭhaṁ, ayam ekānupassanā, yaṁ bhikkhave sa-devakassa lokassa sa-Mārakassa sa-s-samaṇa-brāhmaṇiyā pajāya sadeva-manussāya 'idaṁ saccan' ti upanijjhāyitaṁ, tadam ariyānaṁ 'etaṁ musā' ti yathā-bhūtaṁ samma-ppaññāya su-diṭṭhaṁ, ayam dutiyānupassanā. Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Anattani attamāniṁ passa lokaṁ sa-devakaṁ,

Niviṭṭhaṁ nāma-rūpasmiṁ, 'idaṁ saccan' ti maññati.

Yena yena hi maññanti, tato taṁ hoti aññathā,

Taṁ hi tassa musā hoti, mosadhammaṁ hi ittaraṁ.

Amosadhammaṁ Nibbānaṁ tad ariyā saccuto vidu,

Te ve saccābhisamayā nicchātā parinibbutā" ti.

"'Siyā aññena pi pariyāyena sammā-dvayatānupasasnā' ti iti ce bhikkhave, pucchitāro assu, siyā' ti'ssu vacaniyā, kathañ ca siyā: 'yaṁ bhikkhave sa-devakassa lokassa sa-Mārakassa sa-s-samaṇa-brāhmaṇiyā pajāya sadeva-manussāya 'idaṁ saccan' ti upanijjhāyitaṁ, tadam ariyānaṁ 'etaṁ dukkhan' ti yathā-bhūtaṁ samma-ppaññāya su-diṭṭhaṁ, ayam ekānupassanā, yaṁ bhikkhave sa-devakassa lokassa sa-Mārakassa sa-s-samaṇa-brāhmaṇiyā pajāya sadeva-manussāya 'idaṁ dukkhan' ti upanijjhāyitaṁ, tadam ariyānaṁ 'etaṁ sukhan' ti yathā-bhūtaṁ samma-ppaññāya su-diṭṭhaṁ, ayam dutiyānupassanā.

Evaṁ sammā-dvayatānupassino kho bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpito pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ: diṭṭhe'va dhamme aññā, sati vā upādisese Anāgāmitā" ti. Idam avoca Bhagavā idaṁ vatvā Sugato athāparaṁ etad avoca Satthā:

"Rūpā saddā rasā gandhā phassā dhammā ca kevalā,

Iṭṭhā kantā manāpā ca, yāvat' 'atthi' ti vuccati.

Sadevakassa lokassa ete vo sukhasammatā,

Yathā c'ete nirujjhanti, taṁ tesaṁ dukkhasammataṁ.

'Sukhan' ti diṭṭham ariyehi sakkāyass'uparodhanaṁ,

Paccanikam idaṁ hoti sabba-lokena passataṁ

Yaṁ pare sukhato āhu, tad ariyā āhu dukkhato,

Yaṁ pare dukkhato āhu tad ariyā sukhato vidu,

Passa dhammaṁ durājānaṁ, sampamuḷh'ettha aviddasu,

Nivutānaṁ tamo hoti, andhakāro apassataṁ,

Satañ ca vivaṭaṁ hoti āloko passatām iva,

Santike na vijānanti magā dhammass'akovidā.

Bhava-rāgaparetehi bhavasotānusārihi,

Māradheyyānupattehi nāyaṁ dhammo susamabudho.

Ko nu aññatra-m-ariyehi padaṁ sambuddhum arahati,

Yaṁ padaṁ samma-d-aññaya parinibbanti anāsavā" ti.

Idam avoca Bhagavā. Attamanā te bhikkhu Bhagavato bhāsitaṁ abhinandun. Imasmiṁ kho pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne saṭṭhittānaṁ bhikkhunaṁ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsuti.

Tass'uddānaṁ:

Saccaṁ upadhi avijjā ca saṅkhāra viññāṇapañcamaṁ,

Phassa-vedaniyā taṇhā upādānaramhā āhārā;

Iñijite phanditaṁ rūpaṁ sacca-dukkhena soḷasā ti.

Mahāvaggo tatiyo.

Tassavaggassuddānaṁ:

Pabbajjāñ ca Padhānañ ca Subhāsitañ ca Puraḷāsaṁ

Māgha Suttañ ca Sabhiyo ca Selo Sallaṁ pavuccati,

Vāseṭṭho cāpi Kokāli Nālako Dvayatānupassanā,

dvādas'etāni suttāni Mahāvaggo ti vuccati ti.

Proofed against the P.T.S. 2010 printing of the Dines Andersen and Helmer Smith 1913 edition.

============================================================
CHAPTER IV: THE CHAPTER OF EIGHTS (Aṭṭhakavagga)
============================================================

============================================================
Snp 4.1 — Sensual Pleasures
(Kāmasutta)
============================================================

Kāmaṁ kāmayamānassa tassa ce taṁ samijjhati,

Addhā pitimano hoti laddhā macco yad icchati.

Tassa ce kāmayānassa chanda-jātassa janatuno,

Te kāmā parihāyanti, sallaviddho va ruppati.

Yo kāme parivajjeti sappass'eva padā siro,

So imaṁ visattikaṁ loke sato samativattati

Khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vā gavāssaṁ dāsaporisaṁ

Thiyo bandhu puthu kāme yo nāro anugijjhati.

Abalā naṁ baliyanti, maddatte naṁ parissayā,

Tato naṁ dukkham anveti nāvaṁ bhinnam ivōdakaṁ

Tasmā janatu sadā sato kāmāni parivajjaye,

Te pahāya tare oghaṁ nāvaṁ siñcitva pāragu ti.

============================================================
Snp 4.2 — Eight on the Cave
(Guhaṭṭhakasutta)
============================================================

Satto guhāyaṁ bahunābhichanno

Tiṭṭhaṁ naro mohanasmiṁ pagāḷho,

Dure vivekā hi tathāvidho so

Kāmā hi loke na hi suppahāyā.

Icchānidānā bhavasātabaddhā

Te duppamuñcā, na hi aññamokkhā,

Pacchā pure vā pi apekkhamānā

Ime va kāme purime va jappaṁ.

Kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā

Avadāniyā te visame niviṭṭhā,

Dukkhūpanitā paridevayanti:

"Kiṁ su bhavissāma ito cutāse."

Tasmā hi sikkhetha idh'eva jantu:

Yaṁ kiñci jaññā 'visaman' ti loke,

Na tassa hetu visamaṁ careyya,

Appaṁ hi taṁ jīvitaṁ āhu dhīrā.

Passāmi loke pariphandamānaṁ

Pajaṁ imaṁ taṇhāgataṁ bhavesu,

Hinā narā maccumukhe lapanti

Avitataṇhāse bhavābhavesu.

Mamāyite passatha phandamāne

Macche va appodake khiṇasote,

Etam pi disvā amamo careyya

Bhavesu āsattim akubbamano.

Ubhosu antesu vineyya chandaṁ

Phassaṁ pariññāya anānugiddho,

Yad attagarahi, tad akubbamāno

Na lippati diṭṭhasutesu dhīro.

Saññaṁ pariññā vitareyya oghaṁ

Pariggahesu muni nōpalitto,

Abbuḷhasallo caraṁ appamatto

Nāsiṁsati lokam imaṁ parañ cā ti.

============================================================
Snp 4.3 — Eight on Malice
(Duṭṭhaṭṭhakasutta)
============================================================

Vadanti ve duṭṭhamanā pi eke

Atho pi ve saccamanā vadanti,

Vādañ ca jātaṁ muni no upeti,

Tasmā muni n'atthi khilo kuhiñci.

Sakaṁ hi diṭṭhiṁ katham accayeyya

Chandānunito ruciyā niviṭṭho,

Sayaṁ samatatāni pakubbamāno

Yathā hi jāneyya, tathā vadeyya

Yo attano silavatāni jantu

Anānupaṭṭho ca paresa pāvā,

Anariyadhamamaṁ kusalā tam āhu,

Yo ātumānaṁ sayam eva pāvā.

Santo ca bhikkhu abhinibabutatto

"Iti'han" ti sīlesu akatthamāno,

Tam ariya-Dhammaṁ kusalā vadanti,

Yass'ussadā n'atthi kuhiñci loke

Pakapapitā saṅkhatā yassa dhammā

Purakkhatā santi avivadātā,

Yad attani passati ānisaṁsaṁ

Taṁ nissito kuppapaṭiccasantiṁ

Diṭṭhinivesā na hi svātivattā

Dhammesu niccheyya samuggahitaṁ,

Tasmā naro tesu nivesanesu

Nirassati ādisati-cca dhammaṁ.

Dhonassa hi n'atthi kuhiñci loke

Pakappitā diṭṭhi bhavābhavesu,

Māyañ ca mānañ ca pahāya dhono

Sa kena gaccheyya: anupayo so.

Upayo hi dhammesu upeti vādaṁ,

anupayaṁ kena kathaṁ vadeyya,

Attaṁ nirattaṁ na hi tassa atthi:

Adhosi so diṭṭhi-m-idh'eva sabba ti.

============================================================
Snp 4.4 — Eight on the Pure
(Suddhaṭṭhakasutta)
============================================================

'Passāmi suddhaṁ paramaṁ arogaṁ

Diṭṭhena saṁsuddhi narassa hoti,

Etābhijānaṁ 'paraman' ti ñatvā

Suddhānupassī ti pacceti ñāṇaṁ

Diṭṭhena ce suddhi narassa hoti

Ñāṇena vā so pajahāti dukkhaṁ,

Aññena so sujjhati sopadhīko

Diṭṭhi hi naṁ pāva tathā vadānaṁ.

Na brāhmaṇo aññato suddhim āha

Diṭṭhe sute sīla-vate mute vā,

Puññe ca pāpe ca anupalitto

Attañajaho na-y-idha pakubbamāno.

Purimaṁ pahāya aparaṁ sitāse

Ejānugā *te na* taranti Saṅghagaṁ,

Te uggahāyanti nirassajanti

Kapiva sākhaṁ pamuñcaṁ gahāya.

Sayaṁ samādayaṁ vatāni jantu

Uccāvacaṁ gacchati saññasatto,

vidvā ca vedehi samecca dhammaṁ

Na uccāvacaṁ gacchati bhuripañño.

Sa sabba-dhammesu visenibhūto

Yaṁ kiñci diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,

Tam evadassiṁ vivaṭaṁ carantaṁ

Kenidha lokasmiṁ vikappayeyya.

Na kappayanti, na pure-k-kharonti,

"Accantasuddhī" ti na te vadanti,

Adāna-ganthaṁ gathitaṁ visajja

Āsaṁ na kubbanti kuhiñci loke.

Simātigo brāhmaṇo tassa n'atthi

Ñatvā va disvā va samuggahitaṁ,

Na rāga-rāgi na virāga-ratto

Tassidha n'atthi param uggahitan ti.

============================================================
Snp 4.5 — Eight on the Ultimate
(Paramaṭṭhakasutta)
============================================================

'Paraman' ti diṭṭhisu paribbasāno

Yad utatariṁ kurute jantu loke,

"Hinā" ti aññe tato sabba-m-āha:

Tasmā vivādāni avitivatto.

Yad attani passati ānisaṁsaṁ

Diṭṭhe sute sīla-vate mute vā,

Tad eva so tattha samuggahāya

Nihinato passati sabbam aññaṁ.

Taṁ vā pi ganthaṁ kusalā vadanti,

Yaṁ nissito passati hinam aññaṁ,

Tasmā hi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā

Sīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyya.

Diṭṭhim pi lokasmiṁ na kappayeyya

Ñāṇena vā sīla-vatena vā pi,

'Samo' ti attāṇaṁ anupaneyya

'Hino' na maññetha 'visasi' vā pi.

Attaṁ pahāya anupādiyāno

Ñāṇe pi so nissayaṁ no karoti,

Sa ve viyattesu na vaggasāri

Diṭṭhim pi so na pacceti kiñci.

Yasasūbhayante paṇidhidha n'atthi

Bhavābhavāya idha vā huraṁ vā,

Nivesanā tassa na santi keci

Dhammesu niccheyya samuggahītaṁ.

Tassidha diṭṭhe va sute mute vā

Pakappitā n'atthi aṇū pi saññā,

Taṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhim anādiyānaṁ

Kenidha lokasmiṁ vikappayeyya.

Na kapapyanti na pure-k-kharonti

Dhammā pi tesaṁ na paṭicchitāse,

na brāhmaṇo sīla-vatena neyyo,

Pāraṅgato na pacceti tādī ti.

============================================================
Snp 4.6 — Old Age
(Jarāsutta)
============================================================

Appaṁ vata jīvitaṁ idaṁ

Oraṁ vasassatā pi miyati,

Yo ce pi aticca jīvati,

Atha kho so jarasā pi miyati.

Socanti janā mamāyite,

Na hi santā niccā pariggahā,

Vinābhāvasantam ev'idaṁ

Iti disvā nāgāram āvase.

Maraṇena pi taṁ pahīyati,

Yaṁ puriso 'mama-y-idan' ti maññati,

Evaṁ pi viditvā paṇḍito

Na mamattāya nametha māmako.

Supinena yathā pi saṅgataṁ

PaṭiBuddho puriso na passati,

Evam pi piyāyitaṁ janaṁ

Petaṁ kāla-kataṁ na passati.

Diṭṭhā pi sutā pi te janā,

Yesaṁ nāmam idaṁ pavuccati,

Nāmam evāvasissati

Akkheyyaṁ petassa janatuno.

Sokaparideva-maccharaṁ

Na jahanti giddhā mamāyite,

Tasmā munayo pariggahaṁ

Hitvā acariṁsu khemadassino.

Patilinavarassa bhikkhuno

Bhajamānassa vivittamānasaṁ,

Sāmaggiyam āhu tassa taṁ

Yo attāṇaṁ bhavane na dassaye.

Sabbattha muni anissito

Na piyaṁ kubbati no pi appiyaṁ,

Tasmiṁ paradeva-maccharaṁ

Paṇṇe vāri yathā na lippati.

Udabindu yathā pi pokkhare

Padume vāri yathā na lippati,

Evaṁ muni nōpalippati

Yad idaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā

Dhono na hi tena maññati

Yad idaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā,

Nā aññena visuddhim icchati:

Na hi so rajjati no virajjati ti.

============================================================
Snp 4.7 — With Tissametteyya
(Tissametteyyasutta)
============================================================

"Methunam anuyuttassa icc'āyasmā Tisso Metteyyo

Vighātaṁ brūhi mārisa,

Sutvāna tava sāsanaṁ viveke sikkhissāmase."

"Methunam anuyuttassa Metteyyā ti Bhagavā

Mussat'evā pi sāsanaṁ,

Micchā ca paṭipajjati, etaṁ tasmiṁ anāriyaṁ.

Eko pubbe caritvāna methunaṁ yo nisevati,

Yāniṁ bhantaṁ va taṁ loke hinam āhu puthu-j-janaṁ.

Yaso kittiñ ca yā pubbe, hāyat'evā pi tassa sā,

Etam pi disvā sikkhetha methunaṁ vippahātave.

Saṅkappehi pareto so kapaṇo viya jhāyati,

Sutvā paresaṁ nigghosaṁ maṅku hoti tathāvidho.

Atha Satthāni kurute paravādehi codito,

Esa khav'assa māhāgedho: mosavajjaṁ pagāhati.

Paṇḍito ti samaññāto ekacariyaṁ adhiṭṭhito,

Athā pi methune yutto mando va parikissati.

Etam ādīnavaṁ ñatvā muni pubbāpare idha,

Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā, na nisevetha methunaṁ

Vivekaṁ yeva sikkhetha, *etad ariyānam* uttamaṁ,

Tena seṭṭho na maññetha, sa ve Nibbānasantake.

Rittassa munino carato kāmesu anapekkhino

Oghatiṇṇassa pihayanti kāmesu gathitā pajā" ti.

============================================================
Snp 4.8 — With Pasūra
(Pasūrasutta)
============================================================

"Idh'eva suddhi" iti vādiyanti,

Nāññesu dhammesu visuddhim āhu,

Yaṁ nissitā, tattha subhaṁ vadānā

Paccekasaccesu puthu niviṭṭhā.

Te vādakāmā parisaṁ vigayha

Bālaṁ dahanti mithu añña-maññaṁ,

Vadanti te aññasitā kathojjaṁ

Pasaṁsakāmā kusalā vadānā.

Yutto kathāyaṁ parisāya majjhe

Pasaṁsam icchaṁ vinighāti hoti,

Apāhatasmiṁ pana maṅku hoti,

Nindāya so kuppati randhamesī.

Yam assa vādaṁ parihinam āhu

Apāhataṁ pañahavimaṁsakāse,

Paridevati socati hinavādo,

'Upaccagā man' ti anutthuṇāti.

Ete vivādā samaṇesu jātā

Etesu ugaghāti nighāti hoti,

Etam pi disvā virame kathojjaṁ

Na h'aññadatth'atthi pasaṁsalāhā.

Pasaṁsito vā pana tattha hoti

Akkhāya vādaṁ parisāya majjhe,

So hassati uṇṇamati-cca tena

Pappuyya tam atthaṁ yathā mano ahu.

Yā uṇṇati, sāssa vighātabhūmi,

Mānātimānaṁ vadate pan'eso,

*Etam pi disvā na vivādayetha,*

Na hi tena suddhiṁ kusalā vadanti.

Suro yathā rājakhādāya puṭṭho

Abhigajjam eti paṭisuram icchaṁ,

Yen'eva so tena palehi sūra,

Pubbe va n'atthi yad idaṁ yudhāya.

Ye diṭṭhim uggayha vivādayanti

"Idam eva saccan" ti ca vādayanti,

Te tvaṁ vadassu, na hi te'dha atthi

Vādamhi jāte paṭisenikattā.

Visenikatvā pana ye caranti

Diṭṭhihi diṭṭhiṁ avirujjhamānā,

Tesu tvaṁ kiṁ labhetho PAsura,

Yes'idha n'atthi param uggahitaṁ.

Atha tvaṁ pavitakkam āgamā

Manasā diṭṭhi-gatāni cintayanto,

Dhonena yugaṁ samāgamā,

Na hi tvaṁ sagghasi sampayātave ti.

============================================================
Snp 4.9 — With Māgaṇḍiya
(Māgaṇḍiyasutta)
============================================================

"Disvāna Taṇhaṁ *Aratiṁ Ragañ cā*

Nāhosi chando api methunasmiṁ,

Kim ev'idaṁ muttakarisapuṇṇaṁ,

Pādā pi naṁ samaphusituṁ na icchi."

"Etādisaṁ ce ratanaṁ na icchasi

Nāriṁ narindehi bahūhi patthitaṁ,

Diṭṭhiggataṁ sīla-vatānujīvitaṁ

Bhavūpapattiñ ca vadesi kidisaṁ."

"'Idaṁ vadāmi' ti na tassa hoti Māgandiyā ti Bhagavā

Dhammesu niccheyya samuggahitaṁ,

Passañ ca diṭṭhisu anuggahāya

Ajjhattasantiṁ pacinaṁ adassaṁ."

"Vinicchayā yāni pakappitāni, iti Māgandiyo

Te ve muni brūsi anuggahāya,

'Ajjhantasanti' ti yam etam atthaṁ.

Kathaṁ nu dhirehi paveditaṁ taṁ."

"Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena Māgandiyā ti Bhagavā

Sīlabbatenā pi *na suddhim* āha,

Adiṭṭhiyā asasutiyā añṇāṇā

Asīlatā abbatā no pi tena

Ete ca nissajja anuggahāya

Santo anissāya bhavaṁ na jappe."

"No ce kira diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena iti Māgandiyo

Sīlabbatenā pi visudadhim āha

Adiṭṭhiyā assutiyā añṇāṇā,

Asīlatā abbatā no pi tena,

Maññe-m-ahaṁ momuham eva dhammaṁ

Diṭṭhiyā eke paccenti suddhiṁ."

"Diṭṭhiñ ca nissāya anupucchamāno Māgandiyā ti Bhagavā

Samuggahitesu pamoham āgā

Ito ca nāddakkhi aṇum pi saññaṁ

Tasma tuvaṁ momuhato dahāsi.

Samo vihesi uda cā nibhino

Yo maññati so vivadetha tena,

Tisu vidhāsu avikampamāno—

'Samo visesi' ti na tassa hoti.

'Saccan' ti so brāhmaṇo kiṁ vadeyya,

'Musā' ti vā so vivadetha kena:

Yasmiṁ samaṁ visamaṁ cāpi n'atthi

Sa kena vādaṁ paṭisaṁyujeyya

Okam pahāya aniketasāri

Gāme akubabaṁ muni santhavāni,

Kāmehi ritto apure-k-kharāno

Kathaṁ na viggayha janena kayirā.

Ye hi vivitto vicareyya loke,

Na tāni uggayha vadeyya nāgo,

elamabujaṁ kaṇṭakaṁ vārijaṁ yathā

Jalena paṅkena c'anūpalittaṁ,

Evaṁ muni santivādo agiddho

Kāme ca loke ca anupalitto.

Na vedagu diṭṭhiyā na mutiyā

Sa mānam eti, na hi tammayo so,

Na kamamanā no pi sutena neyyo

Anupanito sa nivesanesu.

Saññāvirattassa na santi gatthā

Paññāvimuttassa na satti mohā,

Saññañ ca diṭṭiñ ca ye aggahesuṁ

Te ghaṭṭayantā- vicaranti loke" ti.

============================================================
Snp 4.10 — Before the Breakup
(Purābhedasutta)
============================================================

Purābheda Sutta (Suribheda  Suttaṁ)

"'Kathaṁdassi kathaṁsilo upasanto' ti vuccati,

Taṁ me Gotama pabrūhi pucchito uttamaṁ naraṁ."

"Vitataṇho purā bhedā

iti Bhagavā

pubbam antam anissito,

Vemajjhe nūpasaṅkheyyo, tassa n'atthi purekkhataṁ.

A-k-kodhano asantāsi, avikatthi akukkuco,

Mantabhāṇi anuddhato, sa ve vācāyato muni.

Nirāsatti anāgate atitaṁ nānusocati,

Vivekadassi phassesu diṭṭhisu ca na niyati,

Patilino akuhako, apihālu amaccharī,

Appagabbho ajeguccho, pesuṇeyye ca no yuto.

Sātiyesu anassāvi ati-māne ca no yuto,

Saṇho ca paṭibhānavā, na saddo na virajjati.

Lābhakamyā na sikkhati, alābhe na ca kuppati,

Aviruddho ca taṇhāya rase ca nānugijjhati.

Upekkhako sadā sato na loke maññate samaṁ,

Na visesi na nīceyyo, tassa no santi ussadā.

Yassa nissayatā n'atthi ñatvā dhammaṁ anissito,

Bhavāya vibhavāya vā taṇhā yassa na vijjati.

Taṁ brūmi upasanto ti kāmesu anapekkhinaṁ,

Ganthā tassa na vijjanti, atāri so visattikaṁ.

Na tassa puttā pasavo vā khettaṁ vatthuṁ na vijjati

Antāṁ vā pi nirattāṁ vā na tasmiṁ upalabbhati.

Yena naṁ vajju puthujjanā atho samaṇa-brāhmaṇā,

Taṁ tassa apurekkhatāṁ, tasmā vādesu n'ejati.

Vitagedho amacchari na ussesu vadate muni,

Na samesu na omesu, kappaṁ n'eti akappiyo.

Yassa loke sakaṁ n'atthi, asatā ca na socati,

Dhammesu ca na gacchiti, sa ve santo ti vuccati" ti.

============================================================
Snp 4.11 — Quarrels and Disputes
(Kalahavivādasutta)
============================================================

Kalahavivadā Sutta (Nalahavivāda Suttaṁ)

"Kuto pahūtā kalahā vivādā

Paridevasokā sahamacchirā ca,

Mānātimānā sahapesunā ca,

Kuto pahūtā te, tad iṅgha brūhi."

"Piyā pahūtā kalahā vivādā

Paridevasokā samaccharā ca,

Mānātimānā sahapesunā ca,

Macchiriyayuttā kalahā vivādā

Vivādajātesu ca pesunāni."

"Piyā su lokasmaṁ kutonidānā ye vā pi lobhā vicaranti loke,

Āsā ca niṭṭhā ca kutonidānā,

Ye samparāyāya narassa honti."

"Chandanidānāni piyāni loke

Ye vā pi lobhā vicaranti loke,

Āsā ca niṭṭhā ca itonidānā,

Ye samparāyāya narassa honti."

"Chando nu lokasmiṁ kutonidāno,

Vinicchāyā vā pi kuto pahūtā,

Kodho mosavajjañ ca kathaṁ-kathaṁ ca

Ye vā pi dhammā samaṇena vuttā."

"'Sātaṁ asātan' ti yam āhu loke,

Tam ūpanissāya pahoti chando,

Rūpesu disvā vibhavaṁ bhavañ ca

Vinicchayaṁ kurute janatu loke.

Kodho mosavajjañ ca kathaṁ-kathaṁ ca

Ete pi dhamamā dvaya-m-eva sante:

Kathaṅkathī ñāṇapathāya sikkhe,

Ñatvā pavuttā samaṇena dhammā."

"Sātaṁ asātañ ca kutonidānā,

Kismiṁ asante na bhavanti h'ete,

'Vibhavaṁ bhavañ cāpi' yam etam atthaṁ,

Etaṁ me pabrūhi yatonidānaṁ."

"Phassānidānaṁ sātaṁ asātaṁ

Phasse asante na bhavanti h'ete,

'Vibhavaṁ bhavañ cāpi' yam etam atthaṁ

Etaṁ te pabrūmi itonidānaṁ."

"Phasso nu lokasmiṁ kutonidāno,

Pariggahā vā pi kuto pahūtā,

Kismiṁ asante na mamattam atthi,

Kismiṁ vibhute na phusanti phassā."

"Nāmañ ca rūpañ ca paṭicca phassā

Icchānidānāni pariggahāni,

Icchā na santyā na mamattam atthi,

Rūpe vibhute na phusanti phassā."

"Kathaṁ-sametassa vibhoti rūpaṁ,

Sukhaṁ dukkhaṁ vā pi kathaṁ vibhoti,

Etaṁ me pabrūhi yathā vibhoti,

'Taṁ jāniyāma' iti me mano ahū."

"Na saññasaññi na visaññasaññi

No pi asaññi na vibhūtasaññi,

Evaṁ-sametassa vibhoti rūpaṁ,

Saññānidānā hi papañcasaṅkhā."

"Yaṁ taṁ apucchimha akittayi no,

Aññaṁ taṁ pucchāma, tad iṅgha brūhi,

Ettāvat'aggaṁ no vadanti h'eke

Yakkhassa suddhiṁ idha paṇḍitāse,

Udāhu aññam pi vadanti etto."

"Ettāvavat'aggam pi vadanti h'eke

Yakkhassa suddhiṁ idha paṇḍitāse,

Tesaṁ pun'eke samayaṁ vadanti

Anupādisese kusalā vadānā.

Ete ca ñatvā 'upanissitā' ti

Ñatvā muni nissaye so vimaṁsī,

Ñatvā vimutto na vimādam eti

Bhavābhavāya na sameti dhīro" ti.

============================================================
Snp 4.12 — The Shorter Discourse on Arrayed For Battle
(Cūḷabyūhasutta)
============================================================

"Sakaṁ sakaṁ diṭṭhi paribbasānā

Viggayha nānā kusalā vadanti:

'Yo evaṁ jānāti, sa vedi dhammaṁ

Idaṁ paṭikkosam akevali so.'

Evam pi viggayha vivādiyanati,

'Bālo paro akakusalo' ti cāhu

Sacco nu vādo katamo imesaṁ

Sabbe va h'ime kusalā vadānā."

"Parassa ce dhammam anānujānaṁ

Bālo mago hoti nihīnapañño,

Sabbe va bālā sunihīnapaññā

Sabbe v'ime diṭṭhi paribbasānā.

Sandiṭṭhiyā ce pana vīvadātā

Saṁsuddhapaññā kusalā mutimā,

na tesaṁ koci parihīnapañño

Diṭṭhi hi tesam pi tathā samattā.

Na vāham 'etaṁ tathiyan' ti brūmi,

Yam āhu bālā mithu añña-maññaṁ,

Sakaṁ sakaṁ diṭṭhim akaṁsu saccaṁ

Tasmā hi 'bālo' ti paraṁ dahanti."

"Yam āhu 'saccaṁ tathiyan' ti eke,

Tam āhu aññe 'tucchaṁ musā' ti,

Evam pi viggayha vivādiyanti,

kasmā na ekaṁ samaṇā vadanti."

"Ekaṁ hi saccaṁ na dutiyam atthi,

Yasmiṁ pajāno vivade pajānaṁ,

Nāna te saccāni sayaṁ thunanti,

Tasmā na ekaṁ samaṇā vadanti."

"Kasmā nu saccāni vadanti nānā

Pavādiyāse kusalā vadānā:

Saccāni su tāni bahuni nānā

Udāhu te takkam anussaranti."

"Na h'eva saccāni bahūni nānā,

Aññatra saññāya niccāni loke,

Takkañ ca diṭṭhīsu pakappayitvā

'Saccaṁ, musā' ti dvaya-dhammam āhu.

Diṭṭhe sute sīla-vate mute vā

Ete ca nissāya vimānadassi,

Vinicchaye ṭhatvā pahassamāno

'Bālo paro akakusalo' ti cāha.

Yen'eva 'bālo' ti paraṁ dahāti,

Tenātumānaṁ 'kusalo' ti cāha,

Sayam attanā so kusalo vadāno

Aññaṁ vimāneti, tath'eva pāvā

Atīsāradiṭṭhiyā so samanto

Mānena matto paripuṇṇamāni,

Sayam eva sāmaṁ manasābhisitto

Diṭṭhi hi sā tassa tathā samattā.

Parassa ce hi vacasā nihino

Tumo sahā hoti nihinapañño,

Atha ce sayaṁ vedagu hoti dhīro

Na koci bālo samaṇesu atthi.

'Aññaṁ ito yābhivadanti dhammaṁ

Aparaddhā sudadhim akevalīno,

Evam hi tithyā puthuso vadanti,

Sandiṭṭhirāgena *hi te* 'bhirattā

'Idh'eva suddhi iti vādiyanti,

Nāññesu dhammesu visuddham āhu,

Evam pi tithyā puthuso niviṭṭhā

Sakāyane tattha daḷhaṁ vadānā.

Sakāyane cāpi daḷhaṁ vadāno

Kam ettha 'bālo' ti paraṁ daheyya,

Sayam eva so medhakaṁ āvaheyya

Paraṁ vadaṁ bālam asuddhidhammaṁ.

Vinicchaye ṭhatvā sayaṁ pamāya

Uddhaṁ so lokasmiṁ vivādam eti,

Hitvāna sabbāni vinicchayāni

Na medhakaṁ kurute janatu loke" ti.

============================================================
Snp 4.13 — The Longer Discourse on Arrayed for Battle
(Mahābyūhasutta)
============================================================

"Ye kec'ime diṭṭhi paribbasānā

'Idam eva saccan' ti vivādayanti,

Sabbe va te nindam anvānayanti

Atho pasaṁsam pi labhanti tattha."

"Appaṁ hi etaṁ na alaṁ samāya,

Duve vivādassa phalāni brūmi,

Etam pi disvā na vivādayetha

Khemābhipassaṁ avivādabhumiṁ.

Yā kāc'imā sammutiyo puthujjā

Sabbā va etā na upeti vidvā,

Anupayo so upayaṁ kim eyya

Diṭṭhe sute khantim akubbamāno.

Siluttamā saññamenāhu sudadhiṁ

Vataṁ samādāya upaṭṭhitāse,

'Idh'eva sikkhema, ath'assa suddhiṁ'

Bhavūpanītā kusalā vadānā.

Sace cuto silavatato hoti

Sa vedhati kammaṁ virādhayitvā,

Sa jappati paṭṭhayatidha sudadhiṁ

Satthā va hīno pavasaṁ gharamhā.

Sīlabbataṁ vā pi pahāya sabbaṁ

Kammañ ca sāvajjanavajjam etaṁ,

'Suddhi, asudadhī' ti apatthayāno

Virato care santim anuggahāya.

Tapūpanissāya jigucchitaṁ vā

Atha vā pi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,

Uddhaṁsarā suddhim anutthuṇanti

Avitataṇhāse bhavābhavesu.

Patthayamānassa hi jappitāni

Saṁvedhitaṁ cāpi pakappitesu:

Cutūpapāto idha yassa n'atthi

Sa kena vedheyya kuhiñ ca jappe.

"Yam āhu dhammaṁ 'paraman' ti eke

Tam eva 'hinan' ti panāhu aññe,

Sacco nu vādo katamo imesāṁ

Sabbe va hīme kusalā vadānā.

Sakaṁ hi dhammaṁ paripuṇṇam āhu

*Aññassa dhammaṁ pana hīnam āhu,*

Evam pi viggayha vivādiyanti

Sakaṁ sakaṁ samamutim āhu saccaṁ."

"Parassa ce vambhayitena hīno

Na koci dhammesu visesi assa,

Puthū hi aññassa vadanti dhammaṁ

Nihinato samahi daḷhaṁ vadānā

Sadhammapūjā ca panā tath'eva

Yathā pasaṁ-santi sakāyanāni,

Sabbe va vādā tathivā bhaveyyuṁ

Sudhi hi n'esaṁ paccattam eva.

Na brāhmaṇassa paraneyyam atthi

Dhammesu niccheyya samuggahītaṁ,

Tasmā vivādāni upātivatto

Na hi seṭṭhato passati dhammam aññaṁ.

'Jānāmi passāmi, tath'eva etaṁ'

Diṭṭhiyā eke paccenti suddhiṁ

Addakkhi ce, kim hi tumassa tena

Atisitvā aññena vadanti suddhiṁ.

Passaṁ naro dakkhiti nāma-rūpaṁ

Disvāna vāññassati tāni-m-eva:

Kāmaṁ bahuṁ passatu appakaṁ vā

Na hi tena suddhiṁ kusalā vadanti

Nivissavādi na hi suddināyo

Pakappitaṁ daṭṭhi pure-k-kharāno,

Yaṁ nissito, tattha subhaṁ vadāno,

Suddhiṁvado tattha tath'addasā so.

Na brāhmaṇo kappam upeti saṅkhaṁ

Na diṭṭhisāri na pi ñāṇabandhu

Ñatvā ca so sammutiyo puthujjā

Upekkhati, uggahaṇanta-m-aññe

Visajja ganthāni munidha loke

Vivādajātesu na vaggasārī,

Satto asantesu upekkhako so

Anuggaho, uggahaṇta-m-aññe

Pubbāsave hitvā nave akubbaṁ

Na chandagū no pi nivissavādo,

Sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro

Na lippati loke anattagarahī.

Sa sabba-dhammesu visenibhūto,

Yaṁ kiñci diṭṭhiṁ va sutaṁ mutaṁ vā,

Sa pannabhāro muni vipapayutto

Na kappiyo nuparato na patthiyo" ti.

============================================================
Snp 4.14 — Speedy
(Tuvaṭakasutta)
============================================================

"Pucchāmi taṁ Ādiccabandhuṁ

Vicekaṁ santipadañ ca mahesiṁ,

Kathaṁ disvā nibbāti bhikkhu

Anupādiyāno lokasmiṁ kiñci."

"Mūlaṁ papañ ca saṅkhāya iti Bhagavā

'Mantā asmi' ti sabbam uparundhe,

Yā kāci taṇhā ajjhattaṁ

Tāsaṁ vinayā sadā sato sikkhe.

Yaṁ kiñci dhammam abhijaññā,

Ajjhattaṁ atha vā pi bahiddhā,

Na tena thāmaṁ kubbetha

Na hi sā nibbuti sataṁ vuttā:

Seyyo na tena maññeyya

Niceyyo atha vā pi sarikkho,

Phuṭṭho anekarūpehi

Nātumānaṁ vikappayaṁ tiṭṭhe

Ajjhattam eva upasame,

Nāññato bhikkhu santim eseyya:

Ajjhattaṁ upasantassa

n'atthi attā, kuto nirattā vā.

Majjhe yathā samuddassa

Ūmi no jāyati, ṭhito hoti,

Evaṁ ṭhito anej'assa:

Ussadaṁ bhikkhu na kareyya kuhiñci."

"Akittayi vivaṭacakkhu

Sakkhi dhammaṁ parissayavinayaṁ.

Paṭipadaṁ vadehi, bhaddan te,

Pātimokkhaṁ atha vā pi samādhiṁ."

"Cakkhuhi n'eva lol'assa,

Gāmakathāya āvareyya sotaṁ,

Rase ca nānugijjheyya

Na ca mamāyetha kiñci lokasmiṁ.

Phassena yadā phuṭṭh'assa,

Paridevaṁ bhikkhu na kareyya kuhiñci

Bhavaṁ ca nabhijappeyya

Bheravesu ca na sampavedheyya.

Annānam atho pānānaṁ

Khādaniyānaṁ atho pi vatthānaṁ,

Laddhā na sannidhiṁ kayirā

Na ca parittase tāni alabha-māno.

Jhāyī na pādalol'assa

Virame kukkuccaṁ na-ppamajjeyya,

Atha āsanesu sayanesu

Appasaddesu bhikkhu vihareyya.

Niddaṁ na bahulī-kareyya,

Jāgariyaṁ bhajeyya ātāpi,

Tandiṁ māyaṁ hassaṁ khiḍḍaṁ

Methunaṁ vippajahe savibhūsaṁ.

Āthabbaṇaṁ supinaṁ lakkhaṇaṁ

No vidahe atho pi nakkhattaṁ,

Virutañ ca gabbhakaraṇaṁ

Tikicchaṁ māmako na seveyya

Nindāya na-ppavedheyya

Na uṇṇameyya pasaṁsito bhikkhu,

Lobhaṁ saha macchariyena

Kodhaṁ pesuniyañ ca panudeyya.

Kayavikkaye na tiṭṭheyya,

Upavādaṁ bhikkhu na kareyya kuhiñci,

Gāme ca nābhisajjeyya,

Lābhakamyā janaṁ na lāpayeyya.

Na ca katthikā siyā bhikkhu

Na ca vācaṁ payutaṁ bhāseyya,

Pāgabbhiyaṁ na sikkheyya

Kathaṁ viggāhikaṁ na kathayeyya.

Mosavajje na niyyetha,

Sampajāno saṭhāni na kayirā,

Atha jivitena paññāya

Sīla-vatena nāññam atimaññe.

Sutvā rusito bahuṁ vācaṁ

Samaṇānaṁ puthuvacanānaṁ,

Pharusena ne na paṭivajjā

Na hi santo paṭisenikaronti.

Etañ ca dhammam aññāya

Vicinaṁ bhikkhu sadā sato sikkhe,

'Santi' ti nibbutiṁ ñatvā

Sāsane Gotamassa na-ppamajjeyya.

Abhibhū hi so anabhibhūto

Sakkhi dhammaṁ anītiham adassī,

Tasmā hi tassa Bhagavato

sāsane appamatto sadā namassam anusikkhe"

ti Bhagavā ti.

============================================================
Snp 4.15 — Taking Up Arms
(Attadaṇḍasutta)
============================================================

"Attadaṇḍā bhayaṁ jātaṁ, janaṁ passatha medhakaṁ

Saṁvegaṁ kittayissāmi yathā saṁvijitaṁ mayā.

Phandamānaṁ pajaṁ disvā macche appodake yatha,

Aññamaññehi vyāruddhe disvā maṁ bhayam āvisi.

Samantaṁ asāro loko, disā sabbā sameritā,

Icchāṁ bhavanam attano nāddasāsiṁ anositaṁ.

Osāne tv-eva vyāruddhe disvā me arati ahu,

Ath'ettha sallaṁ addakkhiṁ duddasaṁ hadayanissitaṁ.

Yena sallena otiṇṇo disā sabbā vidhāvati,

Tam eva sallaṁ ababuyha na dhāvati, nisidati.

Tattha sikkhānugīyanti

Yāni loke gathitāni, na tesu pasuto siyā,

Nibbijjha sabbasā kāme sikkhe Nibbānam attano.

Sacco siyā appagabbho amāyo rittapesuno,

A-k-kodhano, lobhapāpaṁ vevicchaṁ vitare muni.

Niddaṁ tandiṁ sahe thinaṁ, pamādena na saṁvase,

Atimāne na tiṭṭheyya Nibbānamanaso naro.

Mosavajje na niyyetha, rūpe snehaṁ na kubbaye,

Mānañ ca parijāneyya, sahasā virato care.

Purāṇaṁ nābhinandeyya, nave khantiṁ na kubbaye,

Hīyamāne na soceyya, ākāsaṁ na sito siyā.

Gedhaṁ brūmi "mahogho" ti ājavaṁ brūmi jappanaṁ,

Ārammaṇaṁ pakappanaṁ, kāmapaṅko duraccayo.

Saccā avokkamma muni thale tiṭṭhati brāhmaṇo,

Sabbaṁ so paṭinissajja sa ve santo ti vuccati.

Sa ve vidvā, sa vedagū, ñatvā dhammaṁ anissito,

Sammā so loke iriyāno na pihetī'dha kassaci.

Yo'dha kāme accatari saṅgaṁ loke duraccayaṁ,

Na so socati nājjheti chinnasoto abandhano.

Yaṁ pubbe, taṁ visosehi, pacchā te māhu kiñ canaṁ,

Majjhe ce no gahessasi, upasanto carissasi.

Sabbaso nāma-rūpasmiṁ yassa n'atthi mamāyitaṁ,

Asatā ca socati, sa ve loke na jiyyati.

Yassa n'atthi 'idaṁ me' ti 'paresaṁ' vā pi kiñ canaṁ,

Mamattaṁ so asaṁvindaṁ 'n'atthi me' ti na socati.

Aniṭṭhuri ananugiddho anejo sabbadhi samo,

Tam ānisaṁsaṁ pabrūmi pucchito avikampinaṁ.

Anejassa vijānato n'atthi kācini saṅkhiti,

Virato so viyārambā khemaṁ passati sabbadhi.

Na samesu na omesu na ussesu vadate muni,

Santo so vitamacchero nādeti na nirassatī"

ti Bhagavā ti.

============================================================
Snp 4.16 — With Sāriputta
(Sāriputtasutta)
============================================================

"Na me diṭṭo ito pubbe

Na-ssuto uda kassaci,

Icc'āyasmā Sāriputto

Evaṁ vagguvado Satthā Tusitā gaṇi-m-āgato.

Sadevakassa lokassa, yathā dissati cakkhumā:

Sabbaṁ tamaṁ vinodetvā eko va ratim ajjhagā.

Taṁ Buddhaṁ asitaṁ tādiṁ akuhaṇ gaṇim āgataṁ,

Bahunnam idha baddhānaṁ atthi pañhena āgamaṁ.

Bhikkhuno vijigucchato bhajato rittam āsanaṁ,

Rukkha-mūlaṁ susānaṁ vā, pabbatānaṁ guhāsu vā.

Uccāvacesu sayanesu, kīvanto tattha bheravā,

Ye hi bhikkhu na vedheyya nigghose sayanāsane.

Kati parissayā loke gacchato amataṁ disaṁ,

Ye bhikkhu abhisambhave pantambhi sayanāsane.

Ky-āssa vyappathayo assu, ky-āss'assu idha gocarā,

Kāni sīla-b-batān'assu pahitattassa bhikkhuno.

Kaṁ so sikkhaṁ samādāya ekodi nipako sato,

Kammāro rajatass'eva niddhame malam attano."

"Vijiguccha-mānassa yad idaṁ phāsu

Sāriputtā ti Bhagavā

Rittāsanaṁ sayanaṁ sevato ce,

Sambodhikāmassa, yathānudhammaṁ

Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ.

Pañcannaṁ dhīro bhayānaṁ na bhāye

Bhikkhu sato (sa) pariyantacārī,

Ḍaṁsādhipātānaṁ siriṁsapānaṁ

Manussa-phassānaṁ catu-p-padānaṁ.

Paradhammikānam pi na santaseyya

Disvā pi tesaṁ bahuheravāni,

Athāparāni abhisambhaveyya

Parissayāni kusalānuesī.

Ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho

Sītaṁ accuṇhaṁ adhivāsayeyya,

So tehi phuṭṭho bahudhā anoko

Viriyaṁ parakkamma daḷhaṁ kareyya.

Theyyaṁ na kareyya na musā bhaṇeyya,

Mettāya phasse tasathāvarāni,

Yad āvilattaṁ manaso vijaññā

'Kaṇhassa pakkho' ti vinodayeyya.

Kodhātimānassa vasaṁ na gacche

Mūlam pi tesaṁ palikhañña tiṭṭhe,

Atha-ppiyaṁ vā pana appiyaṁ vā

Addhā bhavanto abhisambhaveyya.

Paññaṁ purakkhatvā kalyāṇapī ti

Vikkhambheyya tāni parissayāni,

Aratiṁ sabhetha sayanamhi pante

Caturo sahetha paridevadhamme.

'Kiṁ su asissāmi, kuvaṁ vā asissaṁ

Dukkhaṁ vata settha, kuv'ajja sessaṁ,'

Ete vitakke paridevaneyye

Vinayetha sekho aniketasāri.

Annañ ca laddhā vasanañ ca kāle

Mattaṁ so jaññā idha tosanatthaṁ,

Sotesu gutto yatacāri gāme

Rusito pi vācaṁ pharusaṁ na vajjā.

Okkhitta-cakkhu na ca pādalolo

Jhānānuyutto bahujāgar'assa,

Upekham ārabbha samāhitatto

Takkāsayaṁ kukkucciy'upacchinde.

Cudito vacīhi satimābhinande

Sabrahma-cārisu khilaṁ pabhinde,

Vācaṁ pamuñce kusalaṁ nātivelaṁ

Janavādadhammāya na cetayeyya.

Athāparaṁ pañca rajāni loke

Yesaṁ satimā vinayāya sikkhe:

Rūpesu saddesu atho rasesu

Gandhesu phassesu sahetha rāgaṁ.

Etesu dhammesu vineyya chandaṁ

Bhikkhu satimā su-vimutta-citto,

Kālena so sammā dhammaṁ parivimaṁsamāno

Ekodibhūto vihane tamaṁ so"

ti Bhagavā ti.

============================================================
CHAPTER V: THE CHAPTER ON THE WAY TO THE BEYOND (Pārāyanavagga)
============================================================

============================================================
Snp 5.1 — Introductory Verses
(Vatthugāthā)
============================================================

Aṭṭhakavaggo catuttho.

Tassuddānaṁ: -

Kāma-Guhaṭṭha Duṭṭhāva Suddhaṭṭha Paramā jarā,

Metteyyo ca Pasuro ca Māgandi Purābhedanaṁ.

Kalahaṁ dve va Vyuhāni punar eva Tuvaṭṭakaṁ

Tāni etāni suttāni Aṭṭhakavaggikā ti.

Vatthugāthā

Kosalānaṁ purā rammā āgamā Dakkhiṇāpathaṁ,

Ākiñ caññaṁ patthayāno brāhmaṇo mantapāragu.

So Assakassa visaye Aḷakassa samāsane,

Vasi Godhāvarikule uñchena ca phalena ca.

Tass'eva upanissāya gāmo ca vipulo ahū,

Tato jātena āyena mahāyaññama kappayi.

Mahāyaññaṁ yajitvāna puna pāvisi assamaṁ,

Tasmiṁ pati paviṭṭhamhi añño āgañchi brāhmaṇo.

Ugghaṭṭapādo tasito paṅkadanto rajassiro,

So ca naṁ upasaṅkamma satāni pañca yā cati.

Tam enaṁ Bāvarī disvā āsanena nimantayi,

Sukhañ ca kusalaṁ pucchi, idaṁ vacanam abravi.

"Yaṁ kho mamaṁ deyya-dhammaṁ sabbaṁ vissajjitaṁ mayā,

Anujānāhi me brahme, n'atthi pañca satāni me."

"Sace me yā camānassa bhavaṁ nānupadassati,

Sattame divase tuyhaṁ muddhā phalatu sattadhā.

Abhisaṅkhāritvā kuhako bheravaṁ so akittayi,

Tassa taṁ vacanaṁ sutvā Bāvarī dukkhito ahū.

Ussussati an-āhāro soka-sallasamappito,

Atho pi evaṁ cittassa jhāne na ramatī mano.

Utrastaṁ dukkhitaṁ disvā devatā atthakāminī,

Bāvariṁ upasaṅkamma idaṁ vacanam abravi.

"Na so muddhaṁ pajānāti kuhako so dhan'atthiko,

Muddhani muddhapāte vā ñāṇaṁ tassa na vijjati."

"Bhotī carahi jānāti taṁ me akkhāhi pucchitā,

Muddhaṁ muddhādhipātañ ca, taṁ suṇoma vaco tava."

"Ahaṁ p'etaṁ na jānāmi, ñāṇaṁ ettha na vijjati,

Muddhaṁ muddhādhipāto cā Jinānaṁ h'eta dassanaṁ."

"Atha kho carahi jānāti asmiṁ puthuvimaṇḍale,

Muddhaṁ muddhādhipātañ ca, taṁ me akkhāhi devate."

"Purā Kapilavatthumhā nikkhanto lokanāyako,

Apacco Okkākarājassa Sakya-putto pabhaṅkaro.

So hi brāhmaṇa SamBuddho sabba-dhammāna pāragu,

Sabbābhiññābalappatto sabba-dhammesu cakkhumā.

Sabbadhammakkhayaṁ patto vimutto upadhi-saṅkhaye.

Buddho so Bhagavā loke dhammaṁ deseti cakkhumā,

Taṁ tvaṁ gantvāna pucchassu so te taṁ vyākarissati."

'SamBuddho' ti vaco sutvā udaggo Bāvarī ahu,

Sok'assa tanuko āsi, pītiñ ca vipulaṁ labhi.

So Bāvarī atta-mano udaggo

Taṁ devataṁ pucchati vedajāto,

"katamambhi gāme nigamamhi vā pana

katamamhi vā jana-pade lokanātho

yattha gantvā namassemu sambuddhaṁ dipaduttamaṁ."

"Sāvatthiyaṁ Kosalamandire Jino

Pahutapañño varabhūrimedhaso,

So Sakya-putto vidhuro anāsavo

Muddhādhipātassa vidu narāsabho.

Tato āmantayī sisse brāhmaṇe mattapārage,

"Etha māṇavā akkhissaṁ suṇātha vacanaṁ mama.

Yass'eso dullabho loke pātu-bhāvo abhiṇhaso,

Sv-ājja lokamhi uppanto SamBuddho iti vissuto

Khippaṁ gantvāna Sāvatthiyaṁ passavho dipaduttamaṁ."

"Kathaṁ carahi jānemu disvā 'Buddho' ti brāhmaṇaṁ,

Ajānataṁ no pabrūhi, yathā jānemu taṁ mayaṁ."

"Āgatāni hi mantesu mahā-purisa-lakkhaṇā,

Dvattiṁsā ca vyākhyātā samantā anupubbaso.

Yass'ete honti gattesu mahā-purisa-lakkhaṇā,

Dve va tassa gatiyo, tatiyā hi na vijjati.

Sace agāraṁ ajjhā-vasati, vijeyya paṭhaviṁ imaṁ,

Adaṇḍena asatthena dhammena-m-anusāsāti.

Sace ca so pabbajati agārā anagāriyaṁ,

Vivattacchadedā SamBuddho arahā bhavati anuttaro.

Jātiṁ gottañ ca lakkhaṇaṁ mante sisse punāpare,

Muddhaṁ muddhādhipātañ ca manasā yeva pucchatha.

Anāvaraṇadassāvi yadi Buddho bhavissati,

Manasā pucchite pañhe vācāya vissajessati."

Bāvarissa vaco sutvā sissā soḷasa brāhmaṇā,

Ajito Tissa Metteyyo Puṇṇako atha Mettagu.

Dhotako Upasivo ca Nando ca atha Hemako,

Todeyya-Kappā dubhayo Jatukaṇṇi ca paṇḍito

Bhaddāvudho Udayo ca Posālo cāpi brāhmaṇo,

Mogharājā ca medhāvi Piṅgiyo ca mahā isi.

Paccekagaṇino sabbe sabba-lokassa vissutā,

Jhāyī jhāna-ratā dhīrā pubbavāsanavāsitā.

Bāvariṁ abhivādetvā katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ,

Jaṭājinadharā sabbe pakkāmuṁ uttarāmukhā.

1011`. Aḷakassa Patiṭṭhānaṁ purimaṁ Māhissatiṁ tadā,

Ujjeniñ cāpi Gonaddhaṁ Vedisaṁ Vanasavhayaṁ.

Kosambīyaṁ cāpi Sāketaṁ Sāvatthiñ ca puruttamaṁ,

Setavyaṁ Kapilavatthuṁ Kusinārañ ca mandiraṁ.

Pāvañ ca Bhoganagaraṁ Vesāliṁ Māgadhaṁ puraṁ,

Pāsāṇakaṁ cetiyañ ca ramaṇiyaṁ manoramaṁ.

Tasito v'udakaṁ sītaṁ mahālābhaṁva vāṇijo,

Chāyaṁ ghammābhitatto va turitā pabbatam āruhuṁ.

Bhagavā ca tamhi samaye bhikkhu-saṅghapurakkhato,

Bhikkhunaṁ dhammaṁ deseti, siho va nadati vane.

Ajito addasa sambuddhaṁ vītaraṁsi va bhānumaṁ,

Candaṁ yathā pannarase paripuriṁ upāgataṁ.

Ath'assa gatte disvāna paripurañ ca vyañajanaṁ,

eka-m-antaṁ ṭhito haṭṭho manopañhe apucchatha.

"Ādissa jammanaṁ brūhi, gottaṁ brūhi salakkhaṇaṁ,

Mantesu pāramiṁ brūhi, kati vāceti brāhmaṇo."

"Visaṁvassa-sataṁ āyu so ca gottena Bāvari,

Tiṇ'assa lakkhaṇā gatte, tiṇṇaṁ vedāna pāragu.

Lakkhaṇe itihāse ca sanighaṇḍusakeṭubhe,

Pañca satāni vāceti, sadhamme pāramiṁ gato."

"Lakkhaṇānaṁ pavicayaṁ Bāvarissa naruttama,

Taṇhacchida pakāsehi, mā no kaṅkhāyitaṁ ahu."

"Mukhaṁ jivahāya chādeti, uṇṇ'assa bhamukantare,

Kosohitaṁ vatthaguyhaṁ, evaṁ jānāhi māṇava."

Pucchaṁ hi kiñci asuṇanto sutvā pañhe viyākate,

Vicinteti jano sabbo vedajāto katañajali.

'Ko nu deve va Brahmā vā Indo vā pi Sujampati,

Manasā pucchi te pañhe, kam etaṁ paṭibhāsati.'

"Muddhaṁ muddhādhipātañ ca Bāvari paripucchati,

Taṁ vyākarohi Bhagavā, kaṅkhaṁ vinaya no ise."

"Avijjā muddhā ti jānāhi, vijjā muddhādhipātini,

Saddhā satisamādhīhi chandaviriyena saṁyutā."

Tato vedenana mahatā santhamahitvāna māṇavo,

Ekaṁsaṁ ajinaṁ katvā pādesu sirasā pati.

"Bāvari brāhmaṇo bhoto saha sissehi mārisa,

Udaggacitto sumano pāde vandati cakkhuma."

"Sukhito Bāvari hotu saha sissehi brāhmaṇo,

Tvañ cāpi sukhino hohi ciraṁ jivāhi māṇava.

Bāvarissa ca tuyahaṁ vā sabbesaṁ sabbasaṁsayaṁ,

Katāvakāsā pucchavho yaṁ kiñci manas'icchatha."

SamBuddhena katokāso nisīditvāna pañjali,

Ajito paṭhamaṁ pañhaṁ tattha pucchi Tathāgataṁ

============================================================
Snp 5.2 — The Questions of Ajita
(Ajitamāṇavapucchā)
============================================================

Kena-ssu nivuto loko (icc-āyasmā Ajito) kena-ssu na-ppakāsati,

Ki'ssābhilepanaṁ brūsi kiṁ su tassa mahabbhayaṁ."

"Avijjāya nivuto loko (Ajitā ti Bhagavā)

Vevicchā pamādā na-ppakāsati,

Jappabhilepanaṁ brūmi dukkham assa mahabbhayaṁ.

"Savanti sabbadhi sotā (icc-āyasmā Ajito)

Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ

Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi kena sotā pithiyare."

"Yāni sotāni lokasmiṁ (Ajitā ti Bhagavā)

Sati tesaṁ nivāraṇaṁ,

Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi paññāy'ete pithiyyare."

"Paññā c'eva sati ca (icc-āyasmā Ajito)

Nāma-rūpañ ca mārisa,

Etaṁ me puṭṭho pabrūhi katth'etaṁ uparujjhati."

"Yam etaṁ pañhaṁ apucchi Ajita taṁ vadāmi te,

Yattha nāmañ ca rūpañ ca asesaṁ uparujjhati,

Viññāṇassa nirodhena etth'etaṁ uparujjhati."

"Ye ca saṅkhāta-dhammāse ye ca sekhā puthu idha,

Tesaṁ me nipako iriyaṁ puṭṭho pabrūhi mārisa."

"Kāmesu nābhigijjheyya manasānāvilo siyā,

Kusalo sabba-dhammānaṁ sato bhikkhu paribbaje" ti.

============================================================
Snp 5.3 — The Questions of Tissametteyya
(Tissametteyyamāṇavapucchā)
============================================================

"Ko'dhaṁ

saṁTusito loke (icc-āyasmā Tissa Metatayyo)

Kassa no santi iñjitā,

Ko ubh'anta-m-abhiññāya majjhe mantā na lippati,

Kaṁ brūsi mahā-puriso ti ko idha sibbanīm accagā?"

"Kāmesu Brahma-cariyavā (Metteyyā ti Bhagavā)

Vitataṇho sadā sato,

Saṅkhāya nibbuto bhikkhu

Tassa no santi iñjitā.

So ubh'anta-m-abhiññāya majjhe mantā na lippati,

Taṁ brūmi mahā-puriso ti so idha sibbanim accagā" ti.

============================================================
Snp 5.4 — The Questions of Puṇṇaka
(Puṇṇakamāṇavapucchā)
============================================================

"Anejaṁ mula dassāviṁ (icc-āyasmā Puṇṇako)

Atthi pañehana āgamaṁ

Kiṁ nissitā isayo manujā khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ

Yaññam akappayiṁsu puthu idha loke pucchāmi taṁ Bhagavā brūhi me taṁ."

"Ye kec'ime isayo manujā (Puṇṇakā ti Bhagavā)

Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ

Yaññam akappayiṁsu puthu idha loke,

Āsiṁmānā Puṇṇaka itthabhāvaṁ

Jaraṁ sitā yaññam akappayiṁsu."

"Ye kec'ime isayo manujā (icc-āyasmā Puṇṇako)

Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ

Yaññam akappayiṁsu puthu idha loke

Kacciṁ su te Bhagavā yaññapathe appamattā

Ātāru jātiñ ca jaraṁ ca mārisa

Pucchāmi taṁ Bhagavā brūhi me taṁ."

"Āsiṁsanti thomayanti abhijappanti juhanti (Puṇṇakā ti Bhagavā)

Kāmābhijappanti paṭicca lābhaṁ,

Te yājayogā bhava-rāga-rattā

Nātariṁsu jātijaran ti brūmi."

"Te ce nātariṁsu yājayogā (icc-āyasmā Puṇṇako)

Yaññehi jātiñ ca jarañ ca mārisa,

Atha ko carahi deva-manussa-loke

Atāri jātiñ ca jarañ ca mārisa

Pucchāmi taṁ Bhagavā brūhi me taṁ.

"Saṅkhāya lokasmiṁ parovarāni (Puṇṇakā ti Bhagavā)

Yass'iñjitaṁ n'atthi kuhiñci loke,

Santo vidumo anigho nirāso

Atāri so jātijaran ti brūmi" ti.

============================================================
Snp 5.5 — The Questions of Mettagū
(Mettagūmāṇavapucchā)
============================================================

"Pucchāmi taṁ Bhagavā brūhi me taṁ (icc-āyasmā Mettagu)

Maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ,

Kuto nu dukkhā samudāgatā ime

Ye keci lokasmiṁ anekarūpā."

"Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi (Mettagu ti Bhagavā)

Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ,

Upadhinidānā pabhavanti dukkhā

Ye keci lokasmiṁ anekarūpā.

Yo ve avidvā upadhiṁ karoti

Punappunaṁ dukkham upeti mando,

Tasmā hi jānaṁ upadhiṁ na kayirā

Dukkhassa jātippabhavānupassi."

"Yan taṁ apucchimha akittayī no (icc-āyasmā Mettagu)

Aññaṁ taṁ pucchāmi tad iṅgha brūhi

Kathan nu dhīrā vitaranti oghaṁ

Jātijaraṁ soka-pariddavañ ca,

Taṁ me muni sādhu viyākarohi

Tathā hi te vidito esa dhammo."

"Kittayissāmi te dhammaṁ (Mettagu ti Bhagavā) diṭṭhe dhamme anītihaṁ,

yaṁ viditvā sato caraṁ tare loke visattikaṁ."

"Tañ c'āhaṁ abhinandāmi mahesi dhammam uttamaṁ,

Yaṁ viditvā sato caraṁ tare loke visattikaṁ."

"Yaṁ kiñci sampajānāsi (Mettagu ti Bhagavā)

Uddhaṁ adho tiriyaṁ cāpi majjhe,

Etesu nandiñ ca nivesanañ ca

Panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe.

Evaṁ vihāri sato appamatto

Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni,

Jātijaraṁ soka-pariddavañ ca

Idh'eva vidvā pajaheyya dukkhaṁ."

"Etābhinandāmi vaco mahesino, (icc-āyasmā Mettagu)

Sukittitaṁ Gotama anupadhikaṁ,

Addhā hi Bhagavā pahāsi dukkhaṁ

Tathā hi te vidito esa dhammo.

Te cāpi nūna pajaheyyu dukkhaṁ

Ye tvaṁ muni atthikaṁ ovadeyya,

Taṁ taṁ namassāmi samecca nāga

App-eva maṁ Bhagavā atthikaṁ ovadeyya."

"Yaṁ brāhmaṇaṁ vedaguṁ ābhijaññā (Mettagu ti Bhagavā)

Akiñ canaṁ kāma-bhave asattaṁ,

Addhā hi so ogham imaṁ atāri

Tiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho.

Vidvā ca so vedagu naro idha

Bhavābhave saṅgam imaṁ visajja,

So vitataṇho anigho nirāso

Atāri so jātijaran ti brūmi"ti.

============================================================
Snp 5.6 — The Questions of Dhotaka
(Dhotakamāṇavapucchā)
============================================================

"Pucchāmi taṁ Bhagavā brūhi me taṁ, (icc-āyasmā Dhotako)

Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ,

Tava sutvāna nigghosaṁ

Sikekhe Nibbānam attano."

"Tena h'ātappaṁ karohi, (Dhotakā ti Bhagavā)

Idh'eva nipako sato,

Ito sutvāna nigghosaṁ

Sikkhe Nibbānam antano."

"Passām'ahaṁ deva-manussa loke (icc-āyasmā Dhotako)

Akiñ canaṁ brāhmaṇaṁ iriyamānaṁ,

Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu

Pamuñca maṁ Sakka kathaṁ-kathāhi."

"Nāhaṁ gamissāmi pamocanāya (Dhotakā ti Bhagavā)

Kathaṅkathiṁ Dhotaka kañci loke,

Dhammañ ca seṭṭhaṁ ājānamāno

Evaṁ tuvaṁ ogham imaṁ taresi."

"Anusāsa brahme karaṇāyamāno (icc-āyasmā Dhotakā)

Viveka-dhammaṁ, yam ahaṁ vijaññaṁ,

Yath'āhaṁ ākāso va avyāpajjamāno

Idh'eva santo asito careyyaṁ."

"Kittayissāmi te sattiṁ (Dhotakā ti Bhagavā)

Diṭṭhe dhamema anitihaṁ,

Yaṁ viditvā sato caraṁ tare loke visattikaṁ."

"Taṁ c'āhaṁ abhinandāmi (icc-āyasmā Dhotako)

Mahesi sattim uttamaṁ,

Yaṁ viditvā sato caraṁ tare loke visattikaṁ."

"Yaṁ kiñci sampajānāsi (Dhotakā ti Bhagavā)

Uddhaṁ adho tiriyaṁ cāpi majjhe:

Etaṁ viditvā 'saṅgo' ti loke

Bhavābhavāya mā kāsi taṇhan" ti.

============================================================
Snp 5.7 — The Questions of Upasīva
(Upasīvamāṇavapucchā)
============================================================

"Eko ahaṁ Sakka mahantam oghaṁ (icc-āyasmā Upasivo)

Anissito no visahāmi tārituṁ,

Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu.

Yaṁ nissito ogham imaṁ tareyya".

"Ākiñ caññaṁ pekkhamāno satimā (Upasivā ti Bhagavā)

'N'atthī' ti nissāya tarassu oghaṁ,

Kāme pahāya virato kathāhi

Taṇha-k-khayaṁ nattamahābhipassa."

"Sabbesu kāmesu yo vitarāgo (icc-āyasmā Upasivo)

Ākiñ caññaṁ nissito hitvā-m-aññaṁ

Saññā vimokkha parame vimutto,

Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī."

"Sabbesu kāmesu yo vitarāgo (Upasivā ti Bhagavā )

Ākiñ caññaṁ nissito hitvā-m-aññaṁ

Saññā vimokkha parame vimutto,

Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī."

"Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī (icc-āyasmā Upasivo)

Yugam pi vassānaṁ samantacakkhu,

Tatth'eva so sitisiyā vimutto

bhavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa."

"Accī yathā vātavegena khitto (Upasīvā ti Bhagavā)

atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ,

Evaṁ muni nāmakāyā vimutto

Anthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ."

"Atthaṁ gato so uda vā so n'atthi (icc-āyasmā Upasivo)

Udāhu ve sassatiyā arogo,

Taṁ me muni sādu viyākarohi,

Tathā hi te vidito esa dhammo."

"Atthaṅgatassa na pamāṇam atthi (Upasivā ti Bhagavā)

Yena naṁ vajju, taṁ tassa n'atthi,

Sabbesu dhammesu samuhatesu

Samuhatā vādapathā pi sabbe" ti.

============================================================
Snp 5.8 — The Questions of Nanda
(Nandamāṇavapucchā)
============================================================

"'Santi loke munayo (icc-āyasmā Nando)

Janā vadanti, ta-y-idaṁ kathaṁ su'

Ñāṇupapannaṁ no muniṁ vadanti

Udāhu ve jivitenūpapannaṁ."

"Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena (Nandāni Bhagavā)

Munidha Nanda kusalā vadanti,

Visenikatvā anighā nirāsā

Caranti ye, te munayo ti brūmi."

"Ye kec'ime samaṇa-brāhmaṇāse (icc-āyasmā Nando)

Diṭṭhe sutenāpi vadanti suddhiṁ,

Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ

Anekarūpena vadanti suddhiṁ

Kaccis su te Bhagavā tattha yathā carantā

Atāru jātiñ ca jarañ ca mārisa

Pucchāmi taṁ Bhagavā, brūhi me taṁ."

"Ye kec'ime samaṇa-brāhmaṇāse (Nandā ti Bhagavā)

Diṭṭhe sutenāpi vadanti suddhiṁ,

Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ

Anekarūpena vadanti suddhiṁ

Kiñ cāpi te tattha yathā caranti,

Nātariṁsu jātijaran ti brūmi."

"Ye kec'ime samaṇa-brāhmaṇāse (icc-āyasmā Nando)

Diṭṭhena sutenāpi vadanti suddhiṁ,

Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ

Anekarūpena vadanti suddhiṁ

Sace muni brūsi anoghatiṇṇe

Atha ko carahi deva-manussa-loke,

Atāri jātiñ ca jarañ ca mārisa,

Pucchāmi taṁ Bhagavā, brūhi me taṁ."

"Nāhaṁ'sabbe samaṇa-brāhmaṇāse (Nandā ti Bhagavā)

Jātijarāya nivutā' ti brūmi

Ye s'idha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā

Sīlabbataṁ vā pi pahāya sabbaṁ

Anekarūpam pi pahāya sabbaṁ,

Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse,

Te ve'narā oghatiṇṇā' ti brūmi."

"Etābhinandāmi vaco mahesino (icc-āyasmā Nando)

Sukittitaṁ Gotama'anupadhikaṁ

Ye s'idha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā

Sīlabbataṁ vā pi pahāya sabbaṁ

Anekarūpam pi pahāya sabbaṁ,

Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse,

Aham pi te 'oghatiṇṇā' ti brūmī' ti.

============================================================
Snp 5.9 — The Questions of Hemaka
(Hemakamāṇavapucchā)
============================================================

"Ye me pubbe viyākaṁsu (icc-āyasmā Hemako)

Huraṁ Gotama sāsanā,

'Icc-āsi, iti bhavissati,'

Sabbaṁ taṁ itihitihaṁ, sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ

Nāhaṁ tattha abhiramiṁ.

Tvañ ca me dhammam akkhāhi tañahā nigghātanaṁ muni,

Yaṁ viditvā sato caraṁ tare loke visattikaṁ."

"Idha diṭṭha suta viññātesu piyarūpesu Hemaka,

Chanda-rāga vinodanaṁ nibbāṇa padam accutaṁ.

Etad aññāya ye satā diṭṭhamadhammābhinibbutā,

Upasananā ca te sadā, — tiṇṇā loke visattikan" ti.

============================================================
Snp 5.10 — The Questions of Todeyya
(Todeyyamāṇavapucchā)
============================================================

"Yasmiṁ kāmā na vasanti (icc-āyasmā Todeyyā)

Taṇhā yassa na vijjati,

Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo, vimokho tassa kidiso.

"Yasmiṁ kāmā na vasanti (Todeyyā ti Bhagavā)

Taṇhā yassa na vijjati,

Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo, vimokho tassa nāparo."

"Nirāsayo so uda āsasāno

Paññāṇavā so uda paññakapapī,

Muniṁ ahaṁ Sakka yathā vijaññaṁ

Taṁ me viyācikkha samantacakkhu.

"Nirāsayo so na so āsasāno

Paññāṇavā so na ca paññakapapī,

Evam pi Todeyya muniṁ vijāna

Akiñ canaṁ kāma-bhave asattan" ti.

============================================================
Snp 5.11 — The Questions of Kappa
(Kappamāṇavapucchā)
============================================================

"Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ (icc-āyasmā Kappo)

Oghe jāte mahabbhaye,

Jarāmaccuparetānaṁ dipaṁ pabrūhi mārisa;

Tvañ ca me dipam akkhāhi, yathā-y-idaṁ nāparaṁ siyā."

"Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ (Kappā ti Bhagavā)

Oghe jāte mahabbhaye,

Jarāmaccuparetānaṁ dipaṁ pabrūmi kappa te

Akiñ canaṁ anādānaṁ etaṁ dipaṁ anāparaṁ,

Nibbānam iti naṁ brūmi, jarāmaccuparikkhayaṁ.

Etad aññāya ye satā diṭṭha-dhammābhinibbutā,

Na te Māra-vasānugā, na te Mārassa paddhagu" ti.

============================================================
Snp 5.12 — The Questions of Jatukaṇṇī
(Jatukaṇṇimāṇavapucchā)
============================================================

"Sutvān'ahaṁ viraṁ akāmakāmiṁ (icc-āyasmā Jatukaṇṇi)

Oghātigaṁ puṭṭhum akāmam āgamaṁ,

Santipadaṁ brūhi sahajanetta,

Yathātacchaṁ Bhagavā brūhi me taṁ.

Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati

Ādicco va paṭhaviṁ teji tejasā,

Parittapaññassa me bhuripañña,

Ācikkha dhammaṁ, yam ahaṁ vijaññaṁ

Jātijarāya idha vippahānaṁ."

"Kāmesu vinaya gedhaṁ (Jatukaṇṇi ti Bhagavā)

Nekkhammaṁ daṭṭhu khemato,

Uggahitaṁ nirattaṁ vā mā te vijjittha kiñ canaṁ.

Yaṁ pubbe taṁ visosehi, pacchā te māhu kiñ canaṁ,

Majjhe ce no gahessasi, upasanto carissasi.

Sabbaso nāma-rūpasmiṁ vitagedhassa brāhmaṇa,

Āsavāssa na vijjanti, yehi maccuvasaṁ vaje" ti.

============================================================
Snp 5.13 — The Questions of Bhadrāvudha
(Bhadrāvudhamāṇavapucchā)
============================================================

Okañjahaṁ taṇhacch'idaṁ anejaṁ (icc-āyasmā Bhadrāvudho)

Nandiṁ jahaṁ oghatiṇṇaṁ vimuttaṁ,

Kappaṁ jahaṁ abhiyāce sumedhaṁ

Sutvāna nāgassa apanamissanti ito.

Nānā janā jana-padehi saṅgatā

Tava vīra vākyaṁ abhikaṅkhamānā,

Tesaṁ tuvaṁ sādhu viyākarohi,

Tathā hi te vidito esa dhammo."

"Ādānataṇhaṁ vinayetha sabbaṁ (Bhadrāvudhā ti Bhagavā)

Uddhaṁ adho tiriyañ cāpi majjhe,

Yaṁ yaṁ hi lokasmiṁ upādiyanti

Ten'eva Māro anveti janatuṁ.

Tasmā pajānaṁ na upādiyetha

Bhikkhu sato kiñ canaṁ sabba-loke,

'Ādānasatte' iti pekkhamāno

Pajaṁ imaṁ maccudheyye visattan" ti.

============================================================
Snp 5.14 — The Questions of Udaya
(Udayamāṇavapucchā)
============================================================

"Jhāyiṁ virajam āsinaṁ (icc-āyasmā Udayo)

Katakiccaṁ anāsavaṁ

Pāraguṁ sabba-dhammānaṁ atthi pañehana āgamaṁ,

Aññāvimokkhaṁ pabrūhi avijjāya pabhedanaṁ."

"Pahānaṁ kāma-c-chandanaṁ (Udayā ti Bhagavā)

Domanassānaṁ cūbhayaṁ,

Thinassa ca panudanaṁ kukkuccānaṁ nivāraṇaṁ.

Upekhā sati saṁsuddhaṁ dhammatakkapurejavaṁ,

Aññāvimokkhaṁ pabrūmi avijjāya pabhedanaṁ."

"Kiṁ su saṁyojano loko (icc-āyasmā Udayo)

Kiṁ su tassa vicāraṇā,

Kiss'assa vippahānena Nibbānam iti vuccati."

"Nandi saṁyojano loko, (Udayā ti Bhagavā)

Vitakkassa vicāraṇā,

Taṇhāya vippabhānena Nibbānaṁ iti vuccati."

"Kathaṁ satassa carato (icc-āyasmā Udayaṁ)

Viññāṇaṁ uparujjhati,

Bhagavantaṁ puṭṭhum āgamma taṁ suṇoma vaco tava."

"Ajjhattañ ca bahiddhā ca vedanaṁ nābhinandito,

Evaṁ satassa carato viññāṇaṁ uparujjhati" ti.

============================================================
Snp 5.15 — The Question of Posāla
(Posālamāṇavapucchā)
============================================================

"Yo atitaṁ ādisati (icc'āyasmā Posālo)

Anejo chinnasaṁsayo,

Pāraguṁ sabba-dhammānaṁ atthi pañhana āgamaṁ.

Vibhūtarūpa-saññissa sabba-kāyappabhāyino

Ajjhattañ ca bahiddhā ca 'n'atthi kiñci' ti passato,

Ñāṇaṁ Sakkānu pucchāmi, kathaṁ neyyo tathā vidho."

Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā (Posolā ti Bhagavā)

Abhijānaṁ Tathāgato

Tiṭṭhantam enaṁ jānāti vimuttaṁ tapparāyaṇaṁ.

Ākiñ caññā sambhavaṁ ñatvā 'nandi saṁyojanaṁ' iti,

Evam evaṁ abhiññāya tato tattha vipassati:

Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa brāhmaṇassa vusimato" ti.

============================================================
Snp 5.16 — The Questions of Mogharāja
(Mogharājamāṇavapucchā)
============================================================

"Dvāhaṁ Sakkaṁ apucchissaṁ (icc'āyasmā Mogharājā)

Na me vyākāsi cakkhumā,

'Yāva tatiyañ ca devisi vyākaroti' ti me sutaṁ.

'Ayaṁ loko, paro loko, Brahmaloko sa-devako,'

Diṭṭhin te nābhijānāmi Gotamassa yasassino.

Evaṁ abhikkantadassāviṁ atthi pañehana āgamaṁ,

Kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ maccurājā na passati."

"Suññato lokaṁ avekkhassu Mogharāja sadā sato,

Attānudiṭṭhiṁ ūhacca, evaṁ maccutaro siyā;

Evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ maccurājā na passati" ti.

============================================================
Snp 5.17 — The Questions of Piṅgiya
(Piṅgiyamāṇavapucchā)
============================================================

Piṅgiyamāṇava-Pukkhā

"Jiṇṇo'ham asmi abalo vitavaṇṇo (icc'āyasmā Piṅgiyo)

Nettā na suddhā, savanaṁ na phāsu,

Māhaṁ nassaṁ momuho antarāya

Ācikkha dhammaṁ, yam ahaṁ vijaññaṁ

Jātijarāya idha vippahānaṁ."

"Disvāna rūpesu vihaññamāne (Piṅgiyā ti Bhagavā)

Rūppanti rūpesu janā pamattā,

Tasmā tuvaṁ Piṅgiya appamatto

Jahassu rūpaṁ apuna-b-bhavāya."

"Disā catasso vidisā catasso

Uddhaṁ adho dasa disatā imāyo,

Na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ-mutaṁ vā,

Atho aviññāṇaṁ kiñ canam atthi loke

Ācikkha dhammaṁ yam ahaṁ vijaññaṁ

Jāti jarāya idha vippahānaṁ."

"Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno (Piṅgiyā ti Bhagavā)

Santā pajā te jarasā parete,

Tasmā tuvaṁ Piṅgiya appamatto

Jahassu taṇhaṁ apuna-b-bhavāyā" ti.

============================================================
Snp 5.18 — Homage to the Way to the Far Shore
(Pārāyanatthutigāthā)
============================================================

Idam avoca Bhagavā Magadhesu viharanto Pāsāṇake cetiye, paricārikasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhe vyākāsi. Ekamekassa ce pi pañhassa attham aññāya dhammam aññāya Dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya, gaccheyy'eva jarā-maraṇassa pāraṁ, pāraṅgamaniyā ime dhamma ti. Tasmā imassa dhamma-pariyāyassa Pārāyanan t'eva adhi vacanaṁ:

Ajito Tissa-Metteyyo Puṇṇako atha Mettagu,

Dhotako Upasivo ca Nando ca atha Hemako

Todeyya-Kkappā dubhayo Jatukaṇṇi ca paṇiḍito,

Bhadrāvudho Udayo ca Posālo cāpi brāhmaṇo,

Mogharājā ca mekhāvi Piṅgiyo ca mahā isi.

Ete Buddhaṁ upāgacchuṁ sampanna caraṇaṁ isiṁ

Pucchantā nipuṇe pañeha Buddhaseṭṭhaṁ upāgamuṁ.

Tesaṁ Buddho vyākāsi pañeha puṭṭho yathātathaṁ,

Pañahānaṁ veyyākaraṇena tosesi brāhmaṇe muni.

Te tositā cakkhu-matā Buddhen'Ādiccabandhunā,

Brahma-cariyam acariṁsu varapaññassa santike.

============================================================
Snp 5.19 — Preserving the Way to the Far Shore
(Pārāyanānugītigāthā)
============================================================

Ekamekassa pañahassa yathā Buddhena desitaṁ,

Tathā yo paṭipajjeyya, gacche pāraṁ apārato.

Apārā paraṁ gaccheyya bhāvetto Maggam uttamaṁ,

Maggo so pāraṅgamanāya, tasmā Parāyanaṁ iti.

"1131. Parāyanam anugāyissaṁ (icc-āyasmā Piṅgiyo)

Yathā addakkhi, tathā akkhāsi, vimalo bhurimedhaso,

Nikkāmo nibbano nātho kissa hetu musā bhaṇe

Pahina mala mohassa mānamakkhappahāyino,

Handāhaṁ kittayissāmi giraṁ vaṇṇupasaṁhitaṁ

Tamonudo Buddho samantacakkhu

Lokantagū sabba-bhavātivatto,

Anāsavo sabba-dukkhappahino

Saccavahayo brahme upāsito me.

Dijo yathā kubbanakaṁ pahāya

Bahupphalaṁ kānanaṁ āvaseyya,

Evaṁ p'ahaṁ appadasse pahāya

Mahodadhiṁ haṁsa-r-iv'ajjhapatto

Ye'me pubbe viyākaṁsu

Huraṁ Gotamasāsanā,

'Icc'āsi, iti bhavissati,'

Sabban taṁ itihitihaṁ, sabban taṁ takkavaḍḍhanaṁ.

Eko tamanud'āsino jātimā so pabhaṅkaro,

Gotamo bhuripaññāṇo, Gotamo bhurimedhaso.

Yo me dhammam adesesi sandiṭṭhikam akālikaṁ,

Taṇha-k-khayam anitikaṁ, yassa n'atthi upamā kvaci.

"Kin nu tamhā vippavasasi muhuttam api Piṅgiya,

Gotamo bhuripaññāṇo, Gotamo bhurimedhaso.

Yo te dhammam adesesi sandhiṭṭhikam akālikaṁ,

Taṇha-k-khayam anītikaṁ yassa n'atthi upamā kavaci.

"Nāhaṁ tamhā vippamasāmi muhuttam api brāhmaṇa,

Gotamo bhuripaññāṇā Gotamo bhūrimedhasā.

Yo me dhammam adesesi sandhiṭṭhikam akālikaṁ,

Taṇha-k-khayam anitikaṁ, yassa n'atthi upamā kvaci.

Passāmi naṁ manasā cakkhunā va

Rattiṁ divaṁ brāhmaṇa appamatto

Nama-s-samāno vivasemi-rattiṁ

Ten'eva maññāmi avippavāsaṁ.

Saddhā ca piti ca mano sati ca

Nāpenti me Gotamasāsanamhā,

Yaṁ yaṁ disaṁ vajati bhuripañño,

Sa tena ten'eva nato'ham asmi.

Jiṇṇassa me dubbalathāmakassa

Ten'eva kāyo na paleti tattha,

Saṅkappayattāya vajāmi niccaṁ,

Mano hi me brāhmaṇa tena yutto

Paṅke sayāno pariphandamāno dipā dipaṁ upapalaviṁ,

Ath'addasāsiṁ SamaBuddhaṁ oghatiṇṇam anāsavaṁ.

"Yathā ahu Vakkali muttasaddho

Bhadrāvudho Āḷavi-Gotamo ca,

Evam eva tvam pi pamuñcasasu saddhaṁ

Gamissasi tvaṁ Piṅgiya maccudheyyapāraṁ."

"Esa bhiyyo pasidāmi sutvāna munino vaco:

Vivattacchaddo SamBuddho akhilo paṭibhānavā.

Adhideve abhiññāya sabbaṁ vedi parovaraṁ,

Pañahān'annakāro Satthā kaṅkhinaṁ paṭijānataṁ.

Asaṁhiraṁ asaṅkuppaṁ, yassa n'atthi upamā kavaci,

Addhā gamissāmi, na m'ettha kaṅkhā evaṁ maṁ dhārehi adhimuttacittan" ti.

Pārāyanavaggo Niṭṭhito

Suttanipāto samatto.

Contact:

Copyright Statement